Floris Bakels

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Floris Bakels
Floris Bakels omstreeks de jaren 70
Floris Bakels omstreeks de jaren 70
Volledige naam Floris Bertold Bakels
Geboren 19 juli 1915, Den Haag
Overleden 15 april 2000, Bussum
Land Nederland

Floris Bertold Bakels (Den Haag, 19 juli 1915Bussum, 15 april 2000) was een Nederlandse verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog, die zich eind 1940 begon te verzetten tegen de Duitsers na de invoering van de "Ariërverklaring" over Joodse afkomst. In 1942 werd hij gearresteerd, werd een 'Nacht und Nebel'-gevangene en pas in 1945 bevrijd. Hij werd een belangrijke anti-oorlogsschrijver en succesvol uitgever bij Elsevier boeken. Zijn boek over Nacht und Nebel uit 1977 beleefde al de 15de druk in 1995. Zijn verhaal maakte deze vorm van verdwijning in Nederland bekend.

Jeugd[bewerken]

Bakels groeide op in Den Haag. Hij kwam uit een welgesteld, cultureel en warm gezin. Zijn vader R.S. Bakels was gepromoveerd in zowel de rechten als in de staatswetenschappen, maar werkte als kunstschilder. Floris Bakels studeerde rechten in Leiden, waar hij in 1938 afstudeerde. Zijn eerste betrekking was ambtenaar, maar dat beviel hem niet, waarop hij in 1939 aangesteld werd als advocaat te Rotterdam. Op 5 januari 1940 trad hij in het huwelijk en vestigde zich met zijn vrouw te Pijnacker.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Op 14 mei 1940 maakt Bakels het bombardement van Rotterdam mee. Dit drukte een stempel op zijn houding tegenover de Duitsers. Aanvankelijk onderging hij de bezetting lijdzaam, maar in 1941 gingen hem de ogen open voor de werkelijke aard van de nazi’s. Toen werd verordend dat iedere ambtenaar en onderwijzer een ariërverklaring moest ondertekenen reageerde Bakels hier fel tegen, door pamfletten en brieven te schrijven om de passiviteit onder de Nederlanders te doorbreken. Vervolgens schreef hij een gedocumenteerde brief bij het verlaten van de Nederlandsche Unie, waarin hij zijn mening over de Duitsers verwoordde. Als vanzelf rolde hij in het verzetswerk. In die tijd schreef hij zelfs een brief aan koningin Wilhelmina, die zijn brief voor de BBC voorlas.

De verzetskring waarvan Bakels deel uitmaakte werd door provocateursverraad opgerold. Bakels werd op 9 april 1942 gearresteerd. Via het Oranjehotel belandde hij in kamp Amersfoort. Hier werd Bakels voor het eerst geconfronteerd met de rauwe werkelijkheid van de door sadistische bewakers uitgeoefende terreur in de kampwereld. Zo werd voor zijn ogen een gevangene door bewakers letterlijk doodgeschopt, omdat hij had gepoogd te ontsnappen. Dit was de eerste van een lange reeks gruwelijkheden waarvan Bakels getuige was.

Nacht und Nebel[bewerken]

Na Amersfoort werd hij via de gevangenis van Utrecht naar concentratiekamp Natzweiler-Struthof in de Vogezen overgeplaatst. Bakels bracht ruim anderhalf jaar als gevangene door in Natzweiler en zijn 'Aussenkommandos'. Natzweiler was een van de kampen voor 'Nacht und Nebel'-gevangenen: zij moesten in 'nacht en nevel' verdwijnen. Hier werden verzetslieden en andere tegenstanders van de nazi's opgesloten over wie de Duitsers geen informatie meer gaven aan de buitenwereld.

Bakels hield bijna drie jaar een dagboek bij, dat hij na zijn bevrijding mee terug wist te nemen en uitgaf. Het werd ingeleid door Dr. L. de Jong en Bakels beschrijft onder meer zijn arrestatie en de lange lijdensweg als gevangene in Scheveningen, de kampen Amersfoort (PDA), Natzweiler-Struthof, Ottobrunn, Dautmergen, Vaihingen en Dachau. In Dachau werd hij in 1945 door de geallieerden bevrijd. Meer dood dan levend reisde hij alleen terug naar Nederland, wat hij beschreef in zijn boek Dertien dagen in mei (1990).

Na de oorlog[bewerken]

Na de oorlog besloot Bakels zijn leven te wijden aan het waarschuwen tegen totalitarisme en dictatuur. Hij vertaalde als eerste Winston Churchills memoires uit de Tweede Wereldoorlog onder de titel Memoires 1940-1945 en publiceerde Verbeelding als Wapen (1947) over zijn persoonlijke ervaringen met de nazi's tijdens zijn gevangenschap. In 1977 publiceerde Bakels een meer uitgewerkte versie van zijn kampervaringen onder de titel Nacht und Nebel: mijn verhaal uit Duitse gevangenissen en concentratiekampen (uitgeverij Elsevier, 1977). Dit boek heeft zeven weken op de eerste plaats gestaan van best verkochte boeken in Nederland en had vele televisie- en radiouitzendingen tot gevolg. In 2012 was het nog steeds in druk. In 2000 maakte de EO een documentaire over Bakels.

In het dagelijks leven was Bakels uitgever bij Elsevier en was één van de initiatiefnemers en oprichters van het Anne Frank Huis, gevestigd in het pand waar vanuit Anne Frank werd afgevoerd naar de concentratiekampen.

Floris Bakels overleed op 84-jarige leeftijd. Zijn zoon Floris is vicepresident van de Hoge Raad der Nederlanden.

Bibliografie[bewerken]

Onderscheiding[bewerken]

Externe link[bewerken]