Frysk & Frij

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Frysk en frij
Plaats(en) van uitgave Utrecht en Bolsward
Verschijningsfrequentie 1 maal per 3 weken
Reproductiemethode Gedrukt
Datum eerste uitgave 1 oktober 1944
Taal Nederlands
Vervaardigers/redacteuren J. Piebenga D.A. Tamminga A. Wadman J.H. Brouwer S.F. van der Burg P. Faber E.B. Folkertsma
Drukkerij(en) Uitgeverij A.J. Osinga
Nr. in DOP van L.E. Winkel 188
Beschrijving in catalogus 37631222X
Portaal  Portaalicoon   Media

Frysk en frij was aanvankelijk een verzetsblad uit de Tweede Wereldoorlog, dat vanaf 1 oktober 1944 in Utrecht en Bolsward werd uitgegeven.

Oorsprong[bewerken]

Het eerste nummer van dit in het Fries geschreven blad verscheen te Utrecht waar de student P. Faber over een handpersje beschikte. Het tweede nummer werd in Bolsward gedrukt door A.J. Osinga. Van het derde nummer raakte de kopij weg bij de posterijen. Tijdens de oorlog verschenen nog vier nummers. Na nummer 7 kwam er een einde aan de bezetting. Het blad verscheen nadien is het blad niet meer illegaal. Medewerkers aan de uitgave waren behalve Faber: E.B. Folkertsma, S.F. van der Burg, J. Piebenga, D.A. Tamminga, A. Wadman en prof. dr. J.H. Brouwer. De verspreiding geschiedde via de Trouw-contacten.

Voortzetting[bewerken]

Na de bevrijding kwam op 25 mei 1945 kwam het eerste nummer van het weekblad Frysk en Frij uit. Het was de bedoeling dat het blad vaker dan eens per week zou verschijnen, maar zo ver is het nooit gekomen. De redactie bestond uit Jan Jelles Hof en Jehannes Klazes Dykstra. Schrijvers als Saakje Huisman, Eppie Dam, Jitske Kingma en Rink van der Velde publiceerden in het weekblad en Durk van der Ploeg was eindredacteur van het blad gedurende de jaren zestig. Gebrek aan inkomsten leidden tot het einde van het blad. Op 14 oktober 1966 verscheen het laatste nummer.

Doorstart[bewerken]

Frysk en Frij werd in januari 1972 nieuw leven ingeblazen, met als drijvende kracht H. de Boer, die op dat moment werkte bij de Leeuwarder Courant. De nieuwe ondertitel is 'Fris en fleurich moanneblad' (Fris en fleurig maandblad). Aanvankelijk verscheen Frysk en Frij als maandblad, maar al in 1973 werd het blad elke drie weken uitgebracht. Kort daarna eens in de twee weken, en in augustus 1974 werd het weer een weekblad, dankzij steun van de provincie. Later werd de frequentie weer teruggebracht tot eens per twee weken. In 1995 verscheen een jubileumnummer naar aanleiding van het 50-jarig bestaan van de legale titel. Inmiddels was Goasse Brouwer hoofdredacteur geworden.

In 1997 kwamen er opnieuw moeilijke tijden voor het blad. Provinciale Staten van Friesland stemde tegen een jaarlijkse subsidie van 125.000 gulden, wat leidde tot protesten in de provincie. De Friese zanger Ernst Langhout nam een protest-cd op, schaatskampioen Ids Postma nam het eerste exemplaar van deze cd in ontvangst [1]. Het mocht niet baten: in december 1997 verscheen het laatste nummer van Frysk&Frij. De provincie hield vast aan het oordeel van de verantwoordelijk gedeputeerde dat het blad te weinig actieradius had met een oplage van 3.300 exemplaren (en dubbel zoveel lezers). Het geld zou volgens de verantwoordelijke gedeputeerde beter besteed zijn aan een Friese bijlage in Nederlandstalige media of bij een huis-aan-huisblad. Enkele jaren betaalde de provincie met het ingetrokken subsidiegeld nog een wekelijkse Friestalige pagina als advertentie in de regionale dagbladen. Daarmee hield zij op toen er geen positief effect op het taalgebruik uit voortvloeide en zo werd Frysk&Frij als het enige papieren Friestalige nieuws- en actualiteitenmedium, na meer dan een halve eeuw, geschiedenis.