Genpei-oorlog
| Genpei-oorlog | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Datum | 1180-1185 | |||
| Locatie | Japan | |||
| Resultaat | Minamoto overwinning en vestiging van het Kamakura-shogunaat | |||
| Strijdende partijen | ||||
| ||||
| Leiders en commandanten | ||||
| ||||
De Genpei-oorlog (1180-1185) was een strijd tussen de families Taira en Minamoto aan het einde van de Heianperiode in Japan. De naam "Genpei" is afkomstig van een alternatieve lezing van de kanji-karakters "Minamoto" (源 Genji) en "Taira" (平 Heike, dat in combinatie met Gen wordt uitgesproken als Pei).
De belangrijkste machtsgroepen in Japan waren in de 12e eeuw families van grootgrondbezitters uit de provincies. De Minamoto en de Taira, beide ontstaan als aftakkingen van de te groot geworden keizerlijke familie, waren de machtigste dergelijke clans. Dit leidde tot een onderlinge rivaliteit, die zijn hoogtepunt vond in de Hogen-opstand van juli 1156. In deze strijd, tussen de ex-keizers Sutoku en Go-Shirakawa, hadden beiden steun van strijders van zowel Taira als Minamoto. Go-Shirakawa won, en doordat deze gesteund werd door de leider van de Taira-clan, Taira no Kiyomori, waren het Kiyomori en de Taira die sindsdien de feitelijke macht in handen hadden.
In 1180 kwam het tot een opstand, geleid door Minamoto no Yorimasa, een ouder lid van de Minamoto-clan die als een van de weinige Minamoto een positie in de door de Taira geleide regering had, en prins Mochihito, een zoon van Go-Shirakawa die zich gepasseerd voelde in de opvolging van de keizerlijke troon. De opstand werd in het geheim voorbereid, maar dit lekte uit. Ze vluchtten, maar werden ingehaald en gedood. In het oosten van Japan, in Izu, was echter inmiddels de leider van de Minamoto, Minamoto no Yoritomo begonnen de Genji rond zich te verenigen.
Zeer succesvol was hij hierin niet, en in de Slag bij Ishibashiyama (25 augustus) was de overmacht van de Taira dan ook groot. Dit leidde ertoe dat Yoritomo vernietigend werd verslagen en maar ternauwernood kon vluchten. Een maand later echter begon het tij te keren. Diverse leiders in de regio sloten zich bij de opstand aan, en Yoritomo trok naar Kamakura waar hij zijn hoofdkwartier vestigde. Het leek tot een zwaar treffen te komen tussen twee grote legers in de slag bij Fujigawa, maar bij een kleine nachtelijke schermutseling deden de Miramoto een groep watervogels opschrikken, wat een dusdanig geruis maakte dat de Taira dachten dat er een veel grotere Minamoto legermacht op ze afkwam. De Taira vluchtten terug naar Kyoto zonder dat er een serieuze veldslag had plaatsgevonden.
Na deze korte beginperiode ging de oorlog een stille fase in. De Taira bleven aan de macht in Kyoto, terwijl Yoritomo in Kamakura een bestuurssysteem opzette waarmee hij het oosten van Japan onder zich bracht. Geen van beide partijen voelde zich geroepen tot meer dan wat regionale schermutselingen.
Deze relatieve rust kwam ten einde dankzij Kiso Yoshinaka. Hij had een machtsbasis in noord-centraal Japan, en stond in elk geval formeel aan de kant van Yoritomo in de oorlog. De Taira zonden een leger uit onder Taira no Koremori om hem te verdrijven, maar met steun van Minamoto no Yukiie (de oom van Yoritomo, en zijn eerste belangrijke bondgenoot) wist Yoshinaka hen te verslaan in de Slag bij Kurikara. Yoshinaka liet het niet daarbij, en achtervolgde de Taira naar Kyoto. Daar wisten de Taira geen goede verdediging neer te zetten, en ze vluchtten naar Kyushu. Yoshinaka en Yukiie kregen titels en posities van insei-keizer Go-Shirakawa, en kregen de opdracht in zijn naam tegen de Taira te strijden. Yoshinaka keerde korte tijd later terug naar Kyoto, en vroeg toestemming om in plaats daarvan tegen Yoritomo op te trekken. Go-Shirakawa weigerde aanvankelijk, maar was uiteindelijk gedwongen toe te geven. Yoritomo zond zijn broers Minamoto no Yoshitsune en Minamoto no Noriyori met een leger naar Kyoto, en Yoshitsune versloeg het leger van Yoshinaka in de Slag bij Uji (19 februari 1184).
Na hun aankomst in Kyoto, waar Go-Shirakawa nu hen en Yoritomo eer en posities gaf, trokken Yoshitsune en Noriyori korte tijd later op tegen de Taira. Ze versloegen de Taira in de Slag bij Ichinotani (20 maart), maar de Taira vluchtten naar Shikoku, en Yoshitsune kon hen bij gebreken aan schepen niet achtervolgen. De Taisha konden daardoor op Kyushu en Shikoku stand houden, hoewel Yoritomo in staat was sommige lokale militaire leiders aan zich te binden. Tegen het einde van het jaar werd Noriyori naar Kyushu gezonden, maar het duurde 3 maanden voordat hij de schepen had om de overtocht te kunnen maken. Uiteindelijk werd Yoshitsune uitgezonden om een vloot te bouwen, en hij deed zo in verbazingwekkend korte tijd, uitlopend in een verpletterende overwinning in de Zeeslag bij Dan-no-ura, die zo beslissend was dat hiermee de Genpei-oorlog over was.
Yoritomo no Minamoto werd benoemd tot shogun, de hoogste militaire titel van Japan, en het was het hof van de shogun in Kamakura dat in de volgende 150 jaar het centrum van de macht in Japan zou zijn.
- Minoru Shinoda: The Founding of the Kamakura Shogunate 1180-1185. New York: Columbia University Press, 1960.