Henryk Wieniawski

Henryk Wieniawski
Persoonsgegevens
Geboortedatum	10 juli 1835
Geboorteplaats	Lublin
Overlijdensdatum	31 maart 1880
Overlijdensplaats	Moskou
Opleiding en beroep
Beroep(en)	componist, muziekpedagoog, violist, muzikant
Opleiding gevolgd aan	Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris
Leermeester(s)	Lambert Massart
Oriënterende gegevens
Stijl(en)	klassieke muziek
Instrument(en)	viool
Afbeeldingen
Links
	(en) IMDb-profiel
	(en) Allmusic-profiel
	(en) Discogs-profiel;
	(en) MusicBrainz-profiel;
Portaal	Klassieke muziek

Henryk Wieniawski (Lublin, 10 juli 1835 - Moskou, 31 maart 1880) was een Pools componist en violist.

Levensloop

Wieniawski was van Pools-Joodse afkomst. Zijn vader Tobiasz Pietruszka bekeerde zich tot het katholicisme. Wieniawski's talent voor het bespelen van de viool werd vroeg ontdekt en in 1843 ging hij reeds als achtjarige naar het Conservatoire de Paris, waar Lambert Massart zijn viooldocent was. Nadat hij in 1848 geslaagd was, voltooide hij in 1850 ook de studierichting compositie. Daarna ging hij op tournee. Bij veel recitals werd hij begeleid door zijn broer, de pianist Józef Wieniawski. In 1847 publiceerde Wieniawski zijn eerste werk, de Grand Caprice Fantastique.

Op uitnodiging van Anton Rubinstein verhuisde Wieniawski naar Sint-Petersburg waar hij woonde van 1860 tot 1872. Hier onderwees hij vele vioolstudenten, leidde hij het orkest en speelde mee in het strijkkwartet van het 'Russisch Muzikaal Genootschap'. Van 1872 tot 1874 toerde Wieniawski door de Verenigde Staten met Rubinstein. In 1875 verving hij Henri Vieuxtemps als docent viool aan het Koninklijk Conservatorium Brussel. Tot zijn eerste pupillen aldaar behoorde Eugène Ysaÿe, die later verklaarde dat de twaalf lessen van Wieniawski zijn leven hadden veranderd.

In Brussel ging Wieniawski's gezondheid sterk achteruit, waardoor hij vaak genoodzaakt was om midden in een concert te stoppen met spelen. Hij gaf een afscheidsconcert in Odessa in april 1879. Bijna een jaar later overleed hij in Moskou aan een hartaanval. Zijn lichaam werd bijgezet op de Powązki begraafplaats te Warschau; de lijkstoet werd gevolgd door een enorme menigte van 40.000 mensen.

Poldowski

Wieniawski was van 1860 tot zijn dood getrouwd met de Britse Isabelle Bessie-Hampton. Hun dochter Régine Wieniawski (1879-1932) werd in Elsene (Brussel) geboren, een maand na zijn afscheidsconcert en een klein jaar voor zijn dood. Zij bracht een groot deel van haar leven door in Engeland. Zij was een begaafd componiste, vooral van liederen op Frans- en Engelstalige poëzie in een door Debussy geïnspireerde stijl. Ze staat bekend onder verschillende namen, zoals Irène Wieniawska en Lady Dean Paul (na huwelijk met een Britse edelman), maar vooral onder het pseudoniem (Madame) Poldowski.

Componist

Wieniawski was een vioolvirtuoos met een fenomenale techniek, maar werd ook gewaardeerd als componist. In zijn werk combineert hij virtuositeit en lyriek, waardoor hij invloed uitoefende op de befaamde Belgische vioolschool, in het bijzonder via zijn vriend Henri Vieuxtemps en de jonge Eugène Ysaÿe. Hij creëerde muziek voor zijn eigen optredens. Wat Chopin deed voor de Poolse pianomuziek, deed Wieniawski voor de viool. Hij stileerde de polonaise, waarvan opus 4 en opus 21 een vaste plaats in het repertoire kregen, evenals de twee mazurka's opus 19. Veel miniaturen, meestal uit het begin van de jaren 1850, behoren tot de salonmuziek, vaak met populaire dansritmes.

Zijn populairste vioolconcert is het tweede opus 22 met aansprekende melodieën. Het idee ontstond in de winter van 1855, maar werd pas zeven jaar later gerealiseerd. De meest uitgevoerde virtuozenwerken zijn de Scherzo-tarantella en variaties en fantasieën op buitenlandse, algemeen bekende thema's, waaronder de Faustiaanse Fantasia, gecomponeerd zes jaar na de première van Faust (Gounod). De lyriek in Wieniawski's werk is belichaamd in Légende voor viool met orkest of piano, gecomponeerd als liefdesverklaring voor Isabella Hampton, Wieniawski's toekomstige vrouw.

Werken

Gepubliceerde opusnummers

Grand Caprice Fantastique (1847)
Allegro de Sonate (1848, samen met broer Józef)
Souvenir de Posen, mazurka
Polonaise de Concert nr. 1 (1852)
Adagio Élegiaque(1852)
Souvenir de Moscou (deux airs russes), voor viool en piano (1852)
Capriccio-Valse
Grand Duo Polonaise voor viool en piano (1852, samen met broer Józef)
Romance sans Paroles et Rondo Élégant (1852)
L'École Moderne, 10 Études-Caprices voor soloviool (1854)
Le Carnaval Russe, improvisaties en variaties (1853)
2 Mazurkas de Salon (1850/1853)
Fantaisie Pastorale (1853, verloren gegaan)
Vioolconcert nr. 1 in fis-mineur (1853)
Théme original varié (1854)
Scherzo-Tarantelle (1848)
Légende (1860)
Études-Caprices Na Dwoje Skrzypiec (1862)
2 Mazurkas characteristiques: "Obertasse" & "Le Menetrier" (1860)
Fantaisie Brillante sur Gounod's "Faust" (1865)
Polonaise Brillante (1870)
Vioolconcert nr. 2 in d-mineur (1870)
Gigue in e-mineur
Fantaisie Orientale

Andere composities (selectie)

Wariacje na Temat Własnego Mazurka (ca. 1847)
Aria met variaties in E-majeur (ca. 1847)
Fantasie en variaties in E major (1848)
Nocturne voor soloviool (1848)
Romance (ca. 1848)
Rondo Alla Polacca in e-mineur (1848)
Duo Concertant op thema's uit Gaetano Donizetti's Lucia di Lammermoor (ca. 1850)
Fantasie op thema's uit Giacomo Meyerbeers Le prophète (ca. 1850)
Kujawiak in a-mineur (1853)
Variaties op het Poolse volksliedje Jechał Kozak Zza Dunaju (ca. 1851)
Souvenir de Lublin, concertpolka (ca. 1855)
Fantasie oop thema's uit Vincenzo Bellini's La sonnambula (ca. 1855)
Reminiscences of San Francisco (1874)
Kujawiak in C-majeur
Polonaise triomphale
Rêverie in fis-mineur voor altviool en piano
Vioolconcert nr. 3 in a-mineur (?) (1878), première Moskou 27 december 1878, daarna verloren gegaan.

Zie de categorie Henryk Wieniawski van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.