Herred

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een herred (bokmål en Deens) of herad (Nieuwnoors) is een bestuursdistrict in Scandinavische landen. Het woord heeft zijn oorsprong in het Oudnoorse woord herað. Herað kent vier betekenissen, waarvan twee bestuurskundige en twee taalkundige. Het woord/begrip wordt gewoonlijk meer gebruikt in het Nieuwnoors.

Noorwegen[bewerken]

In Noorwegen wordt herred gebruikt voor twee vergelijkbare begrippen:

  1. wordt het gebruikt in de zin van bestuurskundige, aardrijkskundige eenheid op regionaal of lokaal niveau overeenkomstig het bestuur van de gemeentes. Het bestuurlijk orgaan wordt dan herredsting (bokmål) of heradsting (Nieuwnoors) genoemd. Deze betekenis stamt uit de middeleeuwen en is vooral gebruikelijk in de streek Østlandet.
  2. een herred is een begrensd, aardrijkskundig (niet stedelijk) gebied dat lokaal wordt bestierd en als een eenheid wordt geadministreerd, kortom een plattelandsgemeente. Deze vorm bestond tussen 1863 en 25 september 1992 toen het verschil tussen stedelijke gemeenten en plattelandsgemeenten in de wet van gemeenten (Noors: Kommuneloven) werd opgeheven. Let wel op dat in Noorwegen nog steeds stadsrechten aan steden worden verleend, en er dus op die manier nog steeds sprake van een stadsgemeente kan zijn.
  • Enkele Noorse gemeenten die herad gebruiken in plaats van 'gemeente' in hun officiële naam:

Taalkundig[bewerken]

  1. is het woord verwant aan het Noorse woord hær, wat leger betekent,
  2. betekent het 'dorp' - bygd - zoals in de namen Krødsherad en Kvinnherad (Telemark).

Denemarken[bewerken]

In Denemarken is een herred historisch de aanduiding voor een rechtsgebied op het platteland. Tegenover de herred stond de stad, in Denemarken aangeduid als Købstad.

Een herred was verdeeld in sogn. De sogn bestaat nog steeds als parochie van de Deense Volkskerk. Op Jutland vormden een aantal herreds gezamenlijk een syssel. Van de eilanden was alleen Seeland verdeeld in syssel. Het begrip syssel is nog terug te vinden in Vendsyssel, de meest noordelijke van de oorspronkelijke syssel.

De indeling in syssel en herred is al terug te vinden in Kong Valdemars Jordbok uit de 13e eeuw. Ook de voormalige Deense gebieden van het huidige Zweden (Skåne, Blekinge en Halland) en in het hertogdom Sleeswijk kenden herreds.