Hofnar (bedrijf)
Hofnar is een merk sigaren en was een van de belangrijkste sigarenfabrieken van Valkenswaard.
Oprichting
[bewerken | brontekst bewerken]De oorsprong van de onderneming ligt in 1893, toen meesterknecht Jacobus Heesterbeek voor zichzelf begon na onenigheid met zijn werkgever, de Texas sigarenfabrieken van Hoekx en Maas. Het startkapitaal werd, naar verluidt, verkregen door de verkoop van een geit of kalf.[1] Er werd een hondenkar aangeschaft waarmee Heesterbeek de barbiers af ging om sigaren te verkopen. In 1903 richtte hij een fabrieksgebouw op en na enige jaren had hij 40 mensen in dienst die sigaren van het merk De Zakkenroller produceerden. Ook werden er in een hoekje van de fabriek nog een geit en een varken ondergebracht, want de startende fabrikant was ook nog boer.
Alex Wolters
[bewerken | brontekst bewerken]In 1911 kwam er een compagnon, Alex Wolters, zoon van een Venlose bierbrouwer.[2] Deze had reeds enkele jaren ervaring opgedaan in de sigarenfabriek van Retera te Beek en nam de zakelijke leiding op zich. De naam van het bedrijf veranderde in J. Heesterbeek & Co. Ook in 1911 werd een filiaal te Bergeijk gesticht dat in 1927 in een nieuw fabrieksgebouw werd gehuisvest. Hier werden merken als De Oude Valk en Vrede geproduceerd. Toen Wolters met zijn vrouw in 1919 de opera Rigoletto van Giuseppe Verdi bezocht, waarin de hofnar Rigoletto zulk een tragische rol speelde, stond het voor hem vast dat het nieuwe merk Hofnar zou heten. Dit bleek een succes.
Na het overlijden van Heesterbeek in 1924 nam Wolters de zaak over. In 1926 werd de firma omgezet in N.V. Hofnar Sigarenfabrieken, met Wolters als directeur. Het maatschappelijk kapitaal bedroeg ƒ 300.000 waarvan geplaatst en volgestort ƒ 101.000. Het bedrijf groeide uit tot een der grootste sigarenfabrieken van Nederland. In 1933 waren er naast 289 Nederlanders ook 51 Belgen werkzaam. De crisisperiode werd uiteindelijk goed doorgekomen. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog had Hofnar 89 mensen in het filiaal te Bergeijk in dienst. Een deel van de productie was bestemd voor de export.
Ondergang
[bewerken | brontekst bewerken]Na 1945 ging het met de Hofnar Sigarenfabrieken nog geruime tijd goed. Zo nam het bedrijf in 1970 nog de sigarenafdeling van Philip Morris te Eindhoven (met 180 personeelsleden) over. Vanaf die tijd volgde een gestage teruggang, vooral door de teruglopende afzetmarkt. In 1978 werd de productie van halffabricaten naar Ierland verplaatst, in 1980 volgde een reorganisatie in Valkenswaard. Uitstel van betaling in 1985 kon overkomen worden maar betekende voor de hoofdvestiging te Valkenswaard slechts uitstel. Het zwaartepunt van de productie lag inmiddels bij de Ierse vestiging, in 1987 waren daar 100 personen werkzaam tegen 70 in Valkenswaard, van wie helft in de productie. In 1990 werd de productie gestaakt.[3]
Op de plaats van de fabriek is een cultureel centrum verrezen dat De Hofnar heet. Van de roemruchte geschiedenis getuigt slechts de villa van Jacobus Heesterbeek, uit 1916, op Markt 5 te Valkenswaard. Daarmee gingen Heesterbeeks woorden in vervulling die hij zou hebben uitgesproken tegen zijn vroegere baas Peer Hoekx, die hem de laan uitgestuurd had: Ik krijg nog 'n veul schonder huis, mee dezelfde veurdeur as gij, Peer Hoekx.[bron?]
Herintroductie
[bewerken | brontekst bewerken]In 2008 verscheen er een nieuwe lijn sigaren van het merk Hofnar op de markt.
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- B. Bierkens, De Sigaar uit de Kempen. Heden en verleden van een markante bedrijfstak (Hapert, 1997) ISBN 9789066570214
- ↑ n, n (1937-05). Valkenswaard. Sint Carolus Klokje 13
- ↑ Korte biografie Alex Wolters uit Persoonlijkheden 1938. Gearchiveerd op 24 september 2015.
- ↑ Paumen, Max, "Hofnar teerde te lang op de reputatie van de oude bolknak", NRC Handelsblad, 27 juli 1990. Geraadpleegd op 22 oktober 2025.