Beek (Limburg)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Beek
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Beek
(Details)
Beek (Limburg)
Beek (Limburg)
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Beek Beek
Coördinaten 50° 56′ NB, 5° 48′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2007) 8800
Overig
Postcode 6190-6192
Netnummer 046
Belangrijke verkeersaders A2, A76
Foto's
De neoromaanse Sint Martinuskerk van Beek
De neoromaanse Sint Martinuskerk van Beek
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Beek (Limburgs: Baek) is een dorp in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg. Het is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Beek en telt 8800 inwoners. Grotere plaatsen in de buurt van Beek zijn Geleen en Stein.

Beschrijving[bewerken]

Beek is een groot dorp en vertoont zowel dorpse kenmerken (smalle straatjes met oude boerderijen) als stedelijke kenmerken (drukke verkeerswegen en hoogbouw). De plaats wordt omringd door zowel landelijk gebied als door stedelijk gebied als door sterk industrieel gebied. Aan de noordzijde van de plaats ligt Geleen met het industriecomplex Chemelot, aan de oostzijde het heuvelland, aan de zuidzijde de luchthaven Maastricht-Aachen Airport (plaatselijk beter bekend als Vliegveld Beek) en aan de westzijde de gemeente Stein, met haar gelijknamige hoofdplaats.

De plaats heeft vele eigen voorzieningen. Naast het dorpscentrum ligt op het bedrijventerrein ten noorden van de plaats het grote overdekte winkelcentrum Makado waar grotere winkels als C&A en Albert Heijn zijn gevestigd. Centraal staat de neoromaanse Sint-Martinuskerk die in het jaar 1888 naar een ontwerp van de Duitse architect Lambert von Fisenne werd gebouwd en in 1909-'10 door Jos Cuypers en Jan Stuyt werd vergroot waarbij de huidige toren werd toegevoegd. Deze kerk verving de oude vervallen kerk in mergelsteen uit de 13e eeuw. Waar de oorspronkelijke kerk haar hoofdingang aan de zuidelijke beekzijde had, heeft de huidige kerk deze aan de noordzijde, de zijde van het huidige centrum. De reden ligt waarschijnlijk in het feit dat zich aan de zuidzijde het nu verdwenen middeleeuwse gasthuis van Beek bevond. Aan dit gasthuis herinnert nog de naam van de Gasthuissteeg.

Elders in Beek bevindt zich het zogenaamde Leopoldkerkje, een protestantse kerk die in 1835-'37, toen Limburg deel uitmaakte van België, op kosten van de Belgische overheid werd gebouwd. Sinds 1924 is deze kerk in het bezit van een bijzonder orgel (het 'de Rijckere orgel'), oorspronkelijk gebouwd voor de Hervormde kerk te Axel in 1775-'76 door de gebroeders de Rijckere. Bijzonder is ook het domineeshuis op de hoek van de Raadhuisstraat en de Burgemeester Janssenstraat. Het huis is opgericht in een zestiende-eeuwse spekbandarchitectuur zoals deze terug te vinden is in Kasteel De Bongard en het hoofdhuis van Kasteel Schaesberg. Het pand zelf zou echter pas aan het begin van de achttiende eeuw gebouwd zijn, de periode waar het huidige interieur uit dateert. Aan de voorzijde van het pand staat een monument dat herinnert aan de Jodenvervolging en de synagoge welke rond 1990 gesloopt werd.

In Beek bevindt zich, op de spoorlijn Maastricht - Venlo het NS-station Beek-Elsloo.

Geschiedenis[bewerken]

De oudste vermelding van Beek is een vermelding van het Zuid-Limburgse dorp Becca, te vinden in twee akten uit de jaren 1145 en 1152, waarin twee keizers van het Heilig Roomse Rijk uit het huis der Staufen, respectievelijk Koenraad III en Frederik Barbarossa worden genoemd. In deze akten worden de bezittingen van de proosdij van Meerssen omschreven en bevestigd.

De naam 'Beek' is afkomstig van de Keutelbeek, die dwars door Beek stroomt. De oudste, menselijke ontwikkelingen hebben dan ook hoogstwaarschijnlijk langs deze hooglandbeek plaatsgehad.

Vermoedelijk liep door het huidige grondgebied van Beek een Romeinse heerweg, die van Maastricht naar Tüddern liep.[1]. De straatnaam Heirstraat suggereert waar deze ongeveer heeft gelopen. Het dorp vormde zich als een lintdorp voornamelijk langs deze oude verbindingsweg. Halverwege de 18e eeuw werd de postweg van Maastricht naar Roermond aangelegd, die ook Beek passeerde[2]. Vanaf de 19e eeuw kwam het dorp aan de rijksweg Maastricht - Nijmegen te liggen (de huidige Maastrichterlaan/Prins Mauritslaan). Desondanks begon Beek zich pas werkelijk te ontwikkelen nadat de Staatsmijn Maurits in het nabijgelegen Lutterade in bedrijf kwam, waarvoor in Beek een groot aantal woningen voor de mijnarbeiders werd gebouwd. De Staatsmijnen breidden hun territorium in 1951 uit naar het grondgebied van Beek met de bouw van de cokesfabriek Emma II, die in 1954 in gebruik werd genomen[3]. Na de sluiting van deze fabriek werd op deze plaats het Polychem gevestigd, het chemisch bedrijf van de Staatsmijnen (later DSM), dat tegenwoordig onderdeel is van het chemiecomplex Chemelot.

Oudste dorp in Nederland[bewerken]

In 2005 werden tijdens werkzaamheden tussen Beek en Neerbeek de resten gevonden van een versterkte dorpsnederzetting daterende uit 5000 voor Christus. Daar er zover bekend geen oudere resten van een versterkte nederzetting in Nederland gevonden zijn, maken deze dit dorp tot het oudste dorp in Nederland.

Historische jaarmarkten[bewerken]

In 1808 verleende Napoleon de rechten voor het houden van twee jaarmarkten aan de gemeente Beek. St.-Lucia wordt in de documenten met naam vermeld. De Paasveejaarmarkt wordt steeds gehouden op zondag twee weken voor Pasen (21 maart 2010). De St.-Leciejaarmarkt wordt gehouden op zondag (12 december 2010) het dichts bij 13 december - de naamdag van St.-Lucia. Wegens oplopende verliezen ging de St-Lecie jaarmarkt in 2012, na 203 jaar, ter ziele.

Geboren[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]