Huigendijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Ligging van de oude Huigendijk in de Westfriese Omringdijk, tussen de Schermeer en de latere Heerhugowaard, naar een kaart van Beeldsnijder uit 1575.
De Oude Huigendijk bij Oterleek richting het westen. Nu Slingerdijk.
Caerte van de Heer-Huygen-Waert met de "Huygen Dyck" en "Nieuwe Huygen Dyck" aangegeven; 1631. Het noorden is links.
Caerte van de Scher-meer met de "Huygen Dyck" en "Nieuwe Huygen ofte Waert Dyck" aangegeven; 1635. Het noorden is links.

Dit artikel behandelt de Oude Huigendijk. De Oude Huigendijk is een historische dijk in de Nederlandse provincie Noord-Holland en onderdeel van de Westfriese Omringdijk. De dijk loopt van Oudorp/ Beverkoog tot Rustenburg ten zuiden van de ringvaart van Heerhugowaard.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De huidige Huigendijk is eigenlijk de destijds zogenoemde "Nieuwe Huygen ofte Waert Dyck" en "Nieuwe Otterlycker Dyck" welke in de 17e eeuw parallel aan de Oude Huigendijk is aangelegd om de Heerhugowaard in te polderen. De Oude Huigendijk of "Huygen Dyck" is de huidige Noordschermerdijk en Slingerdijk.[1][2][3]

De Oude Huigendijk is bijzonder oud, reeds in de negende eeuw is sprake van een dijk in dit gebied, het ging om een van de vele lage dijken die werden gebouwd in veen en moerassige gebieden van dit deel van Nederland. De lage dijk raakte in slechte staat tijdens de campagne van graaf Arnulf van Holland tegen de West-Friezen in 993. De lage dijk was ook niet bestand tegen de latere grote stormen, die onder meer de Zuiderzee doen ontstaan.

De oude dijk zorgde er wel voor dat er een soort van waddengebied omheen lag, dat men kon belopen van bijvoorbeeld Langedijk tot en met het eiland van Oterleek. In het noorden van wat nu Heerhugowaard is lag een moerasachtige lagune. Aan de andere kant van de dijk lag het water van de Schermer, oorspronkelijk een rivier-veengebied dat door de stormen onder water was gekomen. Aan het grote meer kwam een eind toen de oude dijk werd hersteld en werd verhoogd.

Lange tijd was de Oude Huigendijk, die in de vijftiende en zestiende eeuw aan beide kanten door water was omgeven omdat het voorland vrijwel was verdwenen, een zwakke schakel in de Westfriese Omringdijk. Het gevaar was steeds aanwezig dat de dijk bij zware storm zou doorbreken, en één grote binnenzee zou ontstaan in het Noorderkwartier van Holland.[4] In 1544 maakte men op last van keizer Karel V een begin met het afsluiten van de zeegaten die de binnenwateren ten zuiden van de dijk met de Zuiderzee verbonden, en nam het gevaar af. Nadat in het begin van de zeventiende eeuw de Schermeer en de Heerhugowaard waren drooggemaakt, verviel de directe waterkerende functie van de dijk en werd het onderdeel van de ringdijk van de Schermer.

Galgendijk[bewerken | brontekst bewerken]

Het deel van de Oude Huigendijk dat nu Slingerdijk heet, had eerder de naam Galgendijk.[5] Langs dit deel van de dijk stond ter hoogte van het huidige gemaal het galgenveld van de Geestmerambacht.

Naam[bewerken | brontekst bewerken]

Er is veel discussie over de naamgever van de Oude Huigendijk, drie namen worden genoemd: Hugo van Assendelft, Hugo van Akersloot en Hugo van Elkerslote.

Hugo van Assendelft wordt volgends het vermoeden van sommigen[6] genoemd als naamgever. Hij zou een belangrijk man zijn geweest die door Floris V was benoemd tot baljuw van onder meer het Hoogwouder of Overleker ambacht. Verder zou hij veel bezittingen in West-Friesland hebben gekregen en wordt hij genoemd als eerste kastelein van het kasteel in Medemblik. Na de moord op Floris V in 1296 bestormden de West-Friezen het kasteel waarbij Heer Hugo zou zijn gesneuveld.[7] Echter in de stamboom van de van Assendelft's is geen Heer Hugo bekend.

Hugo II van Akersloot wordt ook genoemd als mogelijke naamgever, er is een oorkonde bekend uit 1250 waar Hugo van Akersloot de broeders van de Abdij van Egmond bedankte met een stuk land voor de aanleg van een dijk[8][9]

Hugo van Elkerslote wordt als 3e mogelijkheid genoemd.

Buurtschap[bewerken | brontekst bewerken]

Een voormalige buurtschap met dezelfde naam was gelegen in de hoek van de westkant van de dijk tegenover Oudorp, in de (toenmalige) gemeenten Oudorp en Heerhugowaard.[10] Rond de plaats van de voormalige buurtschap Huigendijk is inmiddels de aansluiting van de N508 op de N242 aangelegd.

Noten[bewerken | brontekst bewerken]

  1. Jaap van der Veen, "Gemeente Heerhugowaard, een historisch-geografische inventarisatie" pagina 16 & 40, Cultuurcompagnie Noord-Holland, 29 juli 2012
  2. Caerte van de Heer-Huygen-Waert, met de omliggende dorpen en huysen, Anthonis Metius, Claes Jansz. Visscher, 1631
  3. Caerte van de Scher-meer van Pieter Wils/Salomon Rogeri Sculpsit, ca. 1635, Beide dijknamen zichtbaar.
  4. J.J. Schilstra, Wie water keert, Meijer Pers, Wormerveer, 1969
  5. Atlas van Historische Topografische Kaarten Noord-Holland, uitgeverij 12 provincien.
  6. Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, Deel 1,A.J. van der Aa, Jacobus Noorduyn, 1839
  7. Chronyk van den stad Medenblik, Dirk Burger van Schoorel, gedrukt by Jan Duyn, 1767
  8. Ruud Spruit, 1.7 Oterleek, schiereiland in de Heerhugowaard. westfriesgenootschap.nl.
  9. Zie ook Cordfunke, E.H.P. 'Het versterkte huis te Akersloot', overdruk uit "Castellogica" 1998, pp.333-334
  10. Zie Topografische kaart Alkmaar/Bergen/Heerhugowaard, 1950 (kaartnummer 19B). Op de topografische kaart van 1971 is de naam als plaatsnaam verdwenen.