KunstRAI
.jpg)
De KunstRAI is een jaarlijkse galeriebeurs voor hedendaagse en moderne kunst in Amsterdam. Elk jaar brengt de beurs galerieën en hun kunstenaars samen met kunstliefhebbers en -verzamelaars uit binnen- en buitenland. Tijdens de beurs worden presentaties van meer dan honderd galerieën getoond, die elk op unieke wijze hun werk presenteren aan het gevarieerde publiek. De ruim 20.000 bezoekers ervaren tijdens de beurs een uitgebreide weerspiegeling van de kunstsector.
Het aanbod richt zich op hedendaagse autonome schilder- en beeldhouwkunst, fotografie en nieuwe media. Daarnaast is er plaats voor toegepaste kunst, design en kunsthandel met werk van na 1945. De beurs biedt diverse randprogramma’s met uiteenlopende activiteiten voor bezoekers. Een aantal daarvan keert jaarlijks terug, zoals The Artist Night, een tentoonstelling in samenwerking met de Gerrit Rietveld Academie en het Beeldenplein.
Voor de 41e editie in 2026 vernieuwt de KunstRAI zich met een sterke focus op kwaliteit en structuur. De beurs zet in op een duidelijkere sectie-indeling door kunst te groeperen per discipline en besteedt daarnaast extra aandacht aan een jongere generatie verzamelaars, om de kunstwereld voor hen toegankelijker te maken.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]De eerste moderne kunstbeurzen kwamen voort in Europa tijdens de jaren zestig en zeventig. De KunstRAI is opgericht in 1984 door Wim van Krimpen en daarmee de oudste beurs in haar genre in Nederland en een van de oudste in Europa. In de beginjaren werd de beurs georganiseerd door Stichting Kunstbeurs, met Van Krimpen als de directeur van de KunstRAI. De beurs selecteerde strikt op kwalitatieve kunst en galerieën om de Nederlandse kunst te presenteren. Ook had Van Krimpen bedacht om jaarlijks een land uit te nodigen om op de beurs te komen staan. Dit zorgde ervoor dat de KunstRAI een belangrijke rol had in het kunstklimaat in de jaren tachtig in Nederland. Tevens staat de beurs bekend om jonge kunstenaars aan de markt te brengen en sterke internationale samenwerkingen te brengen.[1]
De KunstRAI ontving sinds de eerste editie zowel lof als kritiek. Het succesvolle begin zorgde voor grote naamsbekendheid, waardoor de beurs aan het einde van de jaren tachtig sterk groeide in bezoekersaantallen. Deze groei leidde tot een uitbreiding van het aanbod aan kunstdisciplines. Hoewel traditionele kunstvormen zoals schilderkunst en sculptuur de belangrijkste secties bleven, konden bezoekers vanaf 1989 ook sieraden, fotografie en designmeubilair bewonderen.[2]
Hoewel deze verbreding door het publiek werd gewaardeerd, leidde de beurs bij critici tot bezwaren. Veel critici uitten hun zorgen over de schaalvergroting van de beurs, waarbij zij vreesden voor een te grote diversiteit en een afnemende inhoudelijke focus. Hierdoor werd de KunstRAI in de late jaren tachtig regelmatig als te populistisch bestempeld. Daarnaast klonk de kritiek dat de beurs meer gericht zou zijn op kunsthandel dan op kunstinhoud.[3]
In 1990 werd daarom ingezet op aanscherping van het concept door geen gastlanden meer uit te nodigen en de focus sterker te richten op Nederlandse galerieën. Stichting Kunstbeurs, die de oorspronkelijke missie van vernieuwing wilde behouden, besloot zich terug te trekken toen bleek dat dit niet langer haalbaar was. Vervolgens vroeg Erik Hermida toenmalige RAI-directeur Fred Minken om het evenement over te nemen. Na deze overname voerde Hermida in 1992 een nieuwe koers door, waarbij de strenge selectiecriteria werden losgelaten en eerder afgewezen galerieën alsnog konden deelnemen. Hierdoor stond de KunstRAI in de jaren negentig bekend om haar open en brede karakter.[4]
Deze inclusieve benadering leidde echter opnieuw tot kritiek op het kwaliteitsniveau van de beurs en resulteerde in de oprichting van Art Amsterdam, een alternatieve beurs met een nadruk op kwaliteit en exclusiviteit. De kunstwereld reageerde terughoudend op het bestaan van twee grote kunstbeurzen in Amsterdam. Uiteindelijk werd voorgesteld om Art Amsterdam eveneens onder te brengen bij de KunstRAI.[5]
In 2002 volgde Anneke Oele Erik Hermida op als directeur. Zij richtte de KunstRAI nadrukkelijker op kwaliteit en exclusiviteit, waarbij toegepaste kunst werd geschrapt en de internationale positionering werd versterkt. In 2006 en 2007 werd de beurs tijdelijk omgedoopt tot Art Amsterdam om deze internationale ambities te onderstrepen.[5] In 2010 benoemde RAI Amsterdam Edo Dijksterhuis tot directeur. Onder zijn leiding verhuisde de beurs naar de Kromhouthal. Hoewel hij voortbouwde op Oeles koers, slaagde hij er niet in zijn ambities te realiseren. Toen veel galerieën zich van de beurs afkeerden, besloot RAI Amsterdam de beurs op te heffen.[6]
Op verzoek van voormalige deelnemers richtte Erik Hermida vervolgens een alternatieve beurs op, wat leidde tot de heropleving van de KunstRAI, met Art Amsterdam als toevoeging aan de titel. De beurs keerde terug naar RAI Amsterdam en kreeg opnieuw een open en inclusief karakter. Toegepaste kunst werd weer toegelaten en de KunstRAI werd opnieuw gepositioneerd als een nationale beurs.[6]
Door de jaren heen groeide de KunstRAI verder in omvang en naamsbekendheid. Hermida herintroduceerde de traditie van gastlanden, wat resulteerde in het Focusplein-programma.[6] In 2019 vierde de beurs haar 35e editie en in 2024 vielen de vieringen rond 40 jaar KunstRAI samen met 750 jaar Amsterdam.
Tijdens de 40e editie in 2025 trad Erik Hermida af als directeur en volgde Lisa van de Weerthof hem op. Zij is tot op heden de jongste directeur van de KunstRAI.[7] Van de Weerthof zet in op vernieuwing door kwaliteit en structuur centraal te stellen en streeft ernaar de kunstwereld toegankelijker te maken voor een jonger publiek.
Programma
[bewerken | brontekst bewerken]Naast de presentaties van deelnemende galerieën, toont de KunstRAI een vaak speciale tentoonstellingen en verschillende programma's voor deelnemers. Van 2014 tot en met 2019 vond bijvoorbeeld het 'KunstRAI diner' plaats, waarbij deelnemers met hun klanten na openingstijden uitgebreid konden dineren in de wandelgangen van de beurs. Sinds 2024 organiseert de KunstRAI ‘the Artist Night’, waarbij deelnemers, kunstenaars en galeriehouders op een informele avond samen kunnen komen. De tentoonstelling met de Gerrit Rietveld Academie biedt de mogelijkheid om het jongste werk te ontdekken en de diverse rondleidingen leiden nieuwe verzamelaars naar de deelnemers.
Sinds 2016 wordt elk jaar een special plein toegewijd aan een andere stad of streek. Steden als Berlijn, Antwerpen en Barcelona en landen als Japan, Marokko en Denemarken kwamen aan bod. In 2024 werd, in het kader van 750 jaar Amsterdam, Focus Amsterdam georganiseerd. Sinds 2026 is het Focusplein afgeschaft om meer duidelijkheid en structuur aan de beurs te brengen. De KunstRAI stopt echter niet met samenwerkingen met andere landen of steden. Deze samenwerkingen worden voortaan geïntegreerd als sectieonderdelen, in plaats van als afzonderlijke programma’s.
Sinds 2020 werkt de KunstRAI samen met Stichting Kunst aan de Dijk om de tweejaarlijkse Sluijters Prijs uit te reiken aan jong talent in de schilderkunst. De Sluijters Prijs bestaat uit een geldbedrag voor de winnaar en een solotentoonstelling tijdens de KunstRAI.
Directie
[bewerken | brontekst bewerken]| van | tot | Directeur |
|---|---|---|
| 1984 | 1990 | Wim van Krimpen |
| 1990 | 1991 | Jacob Witzenhausen |
| 1992 | 2002 | Erik Hermida |
| 2003 | 2009 | Anneke Oele |
| 2010 | 2011 | Edo Dijksterhuis |
| 2012 | 2025 | Erik Hermida |
| 2026 | heden | Lisa van de Weerthof |
Externe link
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ “KunstRAI: Jubileum Editie,” Senefelder Misset Doetinchem B.V. 14 mei, 2025, p. 8-9.
- ↑ “KunstRAI: Jubileum Editie” 2025, p. 9.
- ↑ “KunstRAI: Jubileum Editie” 2025, p. 12.
- ↑ “KunstRAI: Jubileum Editie” 2025, p. 12-13.
- 1 2 “KunstRAI: Jubileum Editie” 2025, p. 13.
- 1 2 3 “KunstRAI: Jubileum Editie” 2025, p. 15.
- ↑ Hart, Malou, Nieuwe directeur KunstRAI: ‘Voor veel jonge mensen zijn kunstbeurzen doodeng’. Het Parool (29 april 2025). Geraadpleegd op 5 februari 2026.