Planckendael

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Planckendael
Przewalskipaarden in Planckendael
Przewalskipaarden in Planckendael
Geopend 1956
Locatie Muizen, België
Oppervlakte 46 ha
Coördinaten 51° 0′ NB, 4° 31′ OL
Lid van EAZA
Thema Europese en exotische diersoorten,
Website
Goudkopleeuwaapje in Planckendael
Witte ooievaars
Kasteel van het domein

Planckendael is een dierentuin in Muizen, nabij Mechelen.

Er wordt geprobeerd om de dierenverblijven zo goed mogelijk in te passen in het landschap. Sommige delen van het park blijven onaangeroerd, zodat men er het hele jaar door wilde bloemen en planten kan vinden.

Geschiedenis[bewerken]

Het domein was eigendom van de schilder Michiel Coxie, in de XVIde eeuw, en van diens familie. Latere eigenaars verbeterden de afwatering dor het graven van grachten en een vijver, want het laaggelegen domein was gevoelig voor overstromingen. Grote openbare werken amputeerden het domein aan drie zijden: het graven van de Vaart (kanaal Mechelen-Leuven, 1750-1753), de spoorweg (1926) en de Leuvensesteenweg (1936). Het huidige kasteel Planckendael werd gebouwd in opdracht van Hendrik Moons, in 1780. In 1813 werd het domein verworven door de adellijke familie van Langhendonck, die het goed uitbreidde met stallingen en dienstgebouwen (tweede helft 19de eeuw). In 1956 kocht de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde Antwerpen (KMDA) het landgoed Planckendael aan. Waarschijnlijk was Planckendael oorspronkelijk een Romeinse nederzetting te midden van een waterrijk landschap. Het is pas in 1780 dat het landgoed voor het eerst onder de naam Planckendael in de archiefstukken voorkomt en het is in datzelfde jaar dat het kasteel aan de hoofdingang van het park gebouwd werd in sobere rococo-stijl.

Wat later opende het park zijn deuren voor het publiek. Aanvankelijk werd het domein door de Antwerpse ZOO gebruikt als een soort "buitenverblijf" voor de dieren: om te herstellen, voor kweekprogramma's of als er in Antwerpen wat ruimtegebrek was. De publieke belangstelling was aanvankelijk erg matig, en beperkte middelen maakten ook slechts een langzame uitbouw mogelijk.

In 1985 werd een herstructureringsplan opgemaakt waarbij het dierenpark verder uitgebouwd werd tot een jong, ruim en open wandelpark met grote dierenverblijven. Dit volwaardige, moderne dierenpark vormt een perfecte aanvulling bij de Antwerpse ZOO: de dierenverzamelingen vullen elkaar aan, zodat men beide parken kan bezoeken zonder de indruk te krijgen tweemaal hetzelfde te zien. Inmiddels wil het park graag een eigen complete dierencollectie hebben.

In 2014 werd het continent Amerika heropend voor het publiek. Er werd onder meer een grote doorloopvolière geopend voor humboldtpinguïns, incasternen, Chileense flamingo's en magelhaenstoombooteenden. Een andere nieuwe diersoort is de reuzenmiereneter, die nooit eerder in het park was te zien.

Continenten[bewerken]

De dierentuin is opgedeeld in verschillende continenten en per werelddeel is er een ambassadeur aangesteld, een dier dat in het wild met uitsterven bedreigd is. Zo is er een Europagedeelte (ooievaar), een Afrikagedeelte (bonobo), een Oceaniëgedeelte (koala), een Aziëgedeelte (Indische leeuw) en een Amerikagedeelte (goudkopleeuwaapje).

Azië[bewerken]

Er is een stukje Aziatisch regenwoud met een compleet jungledorp en een klaterende waterval. Dit werd allemaal ondergebracht in een grote serre. De tempelruïne die er gehuisvest is, komt echt uit Azië. Ze werd in houten kratten vanuit Indonesië op de boot gezet en dan door Indonesische vaklui weer opgebouwd te Planckendael. De meeste planten werden ook uit Azië overgebracht.

Op 24 juni 2006 opende het Aziëgebied, met daarin een tropische kas, waarin onder andere de balispreeuw, tijgerpython, toepaja, argusfazant, tokehgekko, geribbelde neushoornvogel, gibbon en middelbeo gehuisvest zijn. Verder zijn er in het buitengebied nog verblijven voor Indische neushoorns, Indische leeuwen, jufferkraanvogels, Mantsjoerijse kraanvogels, rode panda's, dwergotters, kamelen, jaks, wisenten en przewalskipaarden. Ook is er nog een nieuw restaurant, de Toepaja genaamd, en speeltuin gebouwd.

Daardoor werd in 2006 het project uitgebreid met een nieuw kassacomplex, waardoor de oude, inmiddels te klein geworden entree gesloten werd, buiten op extreem drukke dagen. Dan dient deze ingang als een extra complex waarlangs abonneehouders binnen kunnen.

Verder is het nieuwe olifantenperk (2012) enig zijn in zijn soort: buitenverblijf 12.000 m², buitenzwembad 960 m³, binnenverblijf 2.000 m² en een binnenzwembad van 300 m³. Er is een apart deel voorzien voor de kudde vrouwtjes en een deel voor de kweekstier. Net als bij de giraffen zijn ook de vijf vrouwtjesolifanten (Kai-Mook, zusje May Tagu, mama Phyo Phyo, pleegtante Yu Yu Yin en groepsleidster Dumbo) van de Antwerpse dierentuin naar Mechelen overgebracht. In april 2015 werd de eerste olifant in Planckendael uit deze kudde geboren: May Tagu beviel van zoon "baby Q", die al van bij het begin gezondheidsproblemen ondervond en amper een maand later overleed. In juni 2015 werd nog een olifant geboren, een dochter van Phyo Phyo: Qiyo. Zij is wel gezond.

Afrika[bewerken]

In juni 2008 werd de nieuwe savannebiotoop geopend. Er is een geopende 'savanne', waarin de omgeving van de Afrikaanse regio rond Niger en Soedan wordt nagebootst. Het gebied bestaat uit verschillende etappes die samen een avonturenparcours vormen. Er is de Afrikaanse lodge, waar de bezoeker tot op een meter afstand van de giraffen staat. Hiervoor werden vijf giraffen overgebracht van ZOO Antwerpen, waar ze op de grasvlakte lopen tussen onder andere impala's, addaxen en helmparelhoenders. De giraffen zijn kordofangiraffen, een bedreigde ondersoort.

Verder herbergt het Afrika-gedeelte tal van diersoorten onder andere gnoes, zebra's, struisvogels, bongo's, stekelvarkens, zebramangoesten, hyena's en een heus Afrika-dorp. Sinds 2009 is Planckendael de enige dierentuin in Europa die de zeer zeldzame duingazelle in zijn collectie heeft.[1]

Oceanië[bewerken]

Sinds 1998 is er een stukje Oceanië. Dit gedeelte herbergt een aantal vogels, buideldieren en eierleggende zoogdieren dat nergens anders ter wereld voorkomt dan in Australië, waaronder rode reuzenkangoeroes, moeraswallaby's, emoes, helmkasuarissen, koala's, wombats, mierenegels en kookaburra's.

Amerika[bewerken]

Het Amerikadeel omvat zowel Noord-Amerika als Zuid-Amerika. Enerzijds heeft het de wapiti's en de Amerikaanse bizons, anderzijds is er het grotere Zuid-Amerikagedeelte met een groot aantal apen- en vogelsoorten, waaronder papegaaien, goudkopleeuwaapjes en gieren, maar ook flamingo's, boshonden, capibara's, mara's en vicuña's. Diep in het continent is er een kinderboerderij met onder andere dwerggeitjes, kippen en hangbuikzwijntjes en het Amerikaanse restaurant, Wapiti. Sinds 2014 kunnen bezoekers er tussen de pinguïns wandelen.

Europa[bewerken]

In het Europagedeelte zijn Europese dieren te zien die in het wild zelden gezien worden. Er is ook een 'knuffelperk' voor konijnen.

Center for Research and Conservation (CRC)[bewerken]

Het Center for Research and Conservation (CRC) is een wetenschappelijk onderzoekscentrum voor natuurbehoud dat is opgericht door de KMDA zelf. De Antwerpse ZOO en het dierenpark Planckendael beschikken dus over hun eigen onderzoekscentrum. Het verricht wetenschappelijk onderzoek in de Antwerpse ZOO en het dierenpark Planckendael, maar ook op internationaal niveau, bijvoorbeeld BioBrazil in Brazilië en Projet Grands Singes in Kameroen. De instandhouding van diersoorten en hun natuurlijke biotoop is een uiterst belangrijke taak voor de KMDA. Het onderzoekscentrum krijgt subsidies van de Vlaamse Overheid en won al de EAZA Research Award in 2006.

Dierencollectie[bewerken]

Zoogdieren[bewerken]

Roofdieren[bewerken]


Evenhoevigen[bewerken]


Primaten[bewerken]


Knaagdieren[bewerken]



Vogels[bewerken]

Hoendervogels[bewerken]


Zangvogels[bewerken]


Roeipotigen[bewerken]


Duiven[bewerken]


Eendvogels[bewerken]


Roofvogels en gieren[bewerken]


Papegaaiachtigen[bewerken]


Steltloperachtigen[bewerken]


Kraanvogelachtigen[bewerken]


Flamingo’s[bewerken]

Ooievaars[bewerken]

Pinguïns[bewerken]

Vogels zonder kiel[bewerken]


Uilen[bewerken]


IJsvogels[bewerken]

Andere vogels[bewerken]

Amfibieën[bewerken]

Reptielen[bewerken]


Vissen[bewerken]


Ongewervelden[bewerken]


Faciliteiten[bewerken]

Restaurants[bewerken]

Het dierenpark beschikt over drie restaurants: Toepaja, Wapiti en Ooievaar. Allen met een eigen specialiteit:

  • Toepaja: het grootste restaurant, met onder andere ontbijt, warme en koude maaltijden, desserts en koffie.
  • Wapiti: gespecialiseerd in burgers, maar er zijn ook andere snacks verkrijgbaar.
  • Ooievaar: gelegen vlak naast de speeltuin, vooral geschikt om iets te drinken.

Daarnaast zijn er in het park ook mobiele eetgelegenheden aanwezig. In 2015 begon de bouw van een vierde restaurant: 'Bonobo', in het Afrika-gedeelte van het park.

Shops[bewerken]

Er zijn twee shops aanwezig in het park die een assortiment van gadgets verkopen die gerelateerd zijn aan Planckendael. Een shop is gelegen nabij het restaurant Wapiti, de andere aan de ingang van het dierenpark.

Overige[bewerken]

  • In het gebied Azië bevindt zich een wandelparcours door de boomkruinen.
  • In het gebied Amerika is er een klim- en evenwichtsparcours.
  • Nabij restaurant Wapiti in het gebied Amerika is een kinderboerderij.

Trivia[bewerken]

  • Planckendael is intensief bezig met het natuurbehoud en werkt daarom actief mee met het kweekprogramma van Europese dierentuinen.
  • Op de televisiezender Eén werd er een documentairereeks uitgezonden onder de reekstitel Het leven zoals het is: Planckendael waarin het park in al haar verschillende facetten werd getoond en met de dierenverzorgers als hoofdrolspelers. In 2012 liep op dezelfde zender het programma Zoo of love, waarbij wekelijks één bedreigd dier of bedreigde dierengroep uit Planckendael of ZOO Antwerpen werd belicht. In 2013, 2014 en 2015 liep het programma De ZOO: Achter de schermen, dat meeliep met de verzorgers.
  • Planckendael kweekt haar eigen eucalyptus op ter bevoorrading van hun koala's. Hun koala's eten immers alleen verse (onbespoten) eucalyptus. Het uitplanten en oogsten van de eucalyptus gebeurt door een boer uit Duffel. De koala's hebben, net als in het wild, keuze uit verschillende soorten. De gekozen soorten zijn voor elk individu verschillend.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. jaarverslag KMDA vzw 2009. KMDA (6 april 2010) Geraadpleegd op 1 augustus 2012