Point n'est besoin d'espérer pour entreprendre, ni de réussir pour persévérer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Voorbeeld van gebruik: restauratiegedenkplaat van de Grote of Sint-Stevenskerk, verwoest tijdens het Bombardement op Nijmegen.

Point n'est besoin d'espérer pour entreprendre, ni de réussir pour persévérer (gangbaarste Nederlandse vertaling: Het is niet nodig te hopen om te ondernemen noch te slagen om te volharden) is een aforisme dat vaak wordt toegeschreven aan Willem van Oranje, soms ook aan stadhouder Willem II of stadhouder-koning Willem III, maar in geschreven teksten van deze personen is de uitspraak nergens terug te vinden. Onder meer historici Robert Fruin en P.J. Blok hebben vergeefs naar de oorsprong ervan gezocht.[1]

Over de toeschrijving ervan aan Willem van Oranje is ernstige twijfel in historisch-wetenschappelijke kringen. Een interessante uitspraak hierover deed Aloïs Gerlo tijdens de herdenking 1584-1984 (oktober 1984) in de Koninklijke Academie van België in Brussel:[bron?] Ik betreur deze identificatie als het ware met Oranje. Nergens heb ik kunnen achterhalen of Oranje deze woorden werkelijk heeft uitgesproken of neergeschreven. Volgens Eugène Baïe berust zij op een mondelinge traditie. Ook Van Roosbroeck schrijft 'wij weten niet wie deze wijsheid hem ooit in de mond gelegd heeft.' Anderzijds is het een louter retorische, goed klinkende uitspraak die echter weinig zin heeft. Het (b)lijkt me ondenkbaar dat de humanist Oranje, sterk beïnvloed door Erasmiaans gedachtegoed, van mening was dat het niet nodig is te slagen om te volharden, dat hij al dat leed,want het was eindeloos (denk maar aan zijn drie gesneuvelde broers en de duizenden andere doden) op zich heeft genomen en heeft volhard zonder hoop om te slagen. Bijgevolg het leed om het leed en de strijd om de strijd. Dat onmenselijke heeft bij Oranje geen zin en wordt trouwens weerlegd door de feiten.