Slag bij Thermopylae

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Slag bij Thermopylae
Onderdeel van de Tweede Perzische Oorlog
De vlakte van Thermopylae anno 2007.
De vlakte van Thermopylae anno 2007.
Datum augustus 480 v.Chr.
Locatie Thermopylae, Griekenland
Resultaat Perzische overwinning
Strijdende partijen
Griekse stadstaten Perzische rijk
Leiders en commandanten
Leonidas (†) Xerxes I
Troepensterkte
Waarschijnlijk: Rond 7000 (?) volgens Herodotus 3,4 miljoen, waarschijnlijk 250.000–300.000 volgens moderne schattingen(?)
Verliezen
Waarschijnlijk meer dan 2000 Misschien 20.000 (?)
Kaart van de legerbewegingen
Tweede Perzische Oorlog

Thermopylae · Artemisium · Salamis · Potidea · Olynthus · Plataeae

De slag bij Thermopylae is een veldslag in 480 v.Chr. tussen een alliantie van Griekse stadstaten en de Perzen onder leiding van Xerxes I.

Griekse claims[bewerken]

Na de nederlaag van Darius I in de slag bij Marathon, had zijn zoon en opvolger Xerxes een aantal jaren gebruikt om zijn leger weer op sterkte te brengen, zodat hij de oorlog met de Grieken kon doorzetten. In 480 v.Chr. trok Xerxes met zijn leger via een uit schepen gemaakte brug de Hellespont over.

De Griekse stadstaten verzamelden zich onder leiding van Sparta, wiens soldaten beschouwd werden als de best getrainde soldaten ter wereld. Om politieke en religieuze redenen kon het Griekse leger niet op volledige sterkte aantreden. Omdat hij de uitkomst van de veldslag al voorzag, koos koning Leonidas van Sparta zelf 300 hoplieten, waarbij de enige voorwaarde was dat deze mannen zonen hadden die oud genoeg waren om de familieverantwoordelijkheden van hun vaders over te nemen. In totaal bestond het Griekse leger uit ongeveer 4000 man, bij de 300 waren ook nog eens soldaten vanuit de buurt geronseld. Volgens Herodotus had Xerxes meer dan 1 miljoen man, en dronken ze hele rivieren leeg.

Leonidas koos een nauwe pas in de bergen, bij Thermopylae, als de plaats waar de Grieken de Perzen op zouden wachten. In die tijd was de pas zo nauw dat slechts twee strijdwagens met moeite naast elkaar konden rijden. Aan de ene kant was een steile berghelling, aan de andere kant een steile klif.

De slag[bewerken]

Xerxes, die niet kon geloven dat slechts zo weinig soldaten tegenover zijn leger stonden, gaf de Grieken 4 dagen de tijd om terug te trekken. Toen zijn leger rusteloos begon te worden, gaf hij het bevel aan te vallen. De Spartanen en de grieken hadden zich georganiseerd in een falanx, een opstelling van hoplieten met een dichte rij schilden en gevelde lansen van verscheidene rijen diep. Een falanx is geen goed wendbare opstelling, maar dankzij de situering in een bergpas konden de Grieken niet omsingeld worden. De falanx was voor de lichter bepantserde Perzische infanteristen vrijwel ondoordringbaar. Een reden hiervoor is omdat de Perzische legers vooral gemaakt waren op een vlakte zoals een woestijn. In zo'n situatie is wendbaarheid beter omdat je dan bijvoorbeeld cavelerie en lichte imfanterie goed kan gebruiken om snel korte aanvallen te laten doen op de flanken van de tegenstander. De Perzische numerieke overmacht werd door de smalle pas tenietgedaan. Zelfs de elite infanteristen van de Perzen, Onsterfelijken, konden niet door de linies van de Grieken breken. Dit komt ook doordat Xerxes besloot om in groepen aan te vallen en niet in een keer.

De goed getrainde en zwaar bewapende Spartanen richtten samen met de andere Griekse stadstaten een bloedbad aan onder de Perzen, die er maar niet in slaagden de rangen van de Grieken te doorbreken. Deze eerste fase duurde twee dagen. Op dat moment liep de Griek Ephialtes over naar de Perzen. Hij vertelde hen over een andere bergpas, die slechts bewaakt werd door 1000 man uit Fokis. De Perzen stuurden rond de 10.000 man door de bergpas. Eenmaal daar aangekomen kwamen ze weinig weerstand tegen omdat iets voor de opgestelde Griekse linie was een route naar de stad Fokis. De soldaten van Fokis warenbang dat de Perzen de stad zouden vernietigen en dus besloten ze hun stad te verdedigen in plaats van hun linie houden.

Toen Leonidas te horen kreeg dat de Perzen via de bergpas kwamen besloot hij de andere Griekse soldaten weg te sturen. Dit deed hij om er voor te zorgen dat wanneer hij zou verliezen er nog steeds een leger was om tegen de Perzen te vechten. Hij en zijn 300 Spartanen zouden de pas blijven verdedigen zodat de Grieken konden vluchten. Men denkt dat Leonidas besloot om te blijven doordat het orakel van Delphi had gezegd dat hij daar dood zou gaan of Sparta zou vernietigd worden en door de bekende uitspraak:"Kom terug met dit schild of erop". Dit wil dus zeggen of je wint of je gaat dood. Het is belangrijk om niet te vergeten dat rond de 700 Thespiërs en 400 Thebanen vrijwillig bleven om samen met de Spartanen te blijven vechten.

De Spartanen en de Thespiërs vochten fel en wisten nog twee zonen van Xerxes te doden tot de overmacht teveel werd. Toen Leonidas stierf ontstond er een gevecht voor het lijk waar de overgebleven Spartanen nog harder voor vochten totdat ook zij stierven.

Naast het gevecht op land was er ook een gevecht op zee tussen de Griekse vloot geleid door de Atheners en de Perzische vloot, dit was de slag bij artesium. Het eerste plan van Xerxes was namelijk om een leger achter de Griekse linies te brengen met behulp van zijn vloot. Onder leiding van de Griekse staats man Themistocles wist de Griekse vloot ze te stoppen.

Het vervolg[bewerken]

Toen het lijk van Leonidas door de Perzen gevonden werd, liet Xerxes, woedend over de zware verliezen die hij geleden had, dit lijk onthoofden en kruisigen. Dit was heel ongebruikelijk bij de Perzen; meestal behandelden ze vijanden die dapper hadden gevochten, respectvol, zoals Pytheas, zoon van Ischenous, toen die bij Skyros gevangengenomen werd.[1] Xerxes stond bekend om zijn woedeaanvallen, zoals bij het oversteken van de Hellespont, waar hij het water geselde omdat dit hem niet wilde gehoorzamen.[2]

De militaire betekenis van Thermopylae was beperkt; in de westerse geschiedschrijving heeft Thermopylae wel de status gekregen van schoolvoorbeeld van een heldhaftige nederlaag. Het was geen keerpunt in de oorlog. Het kon niet voorkomen dat Athene vervolgens geplunderd werd door de Perzen, maar het gaf de bevolking wel de tijd om te vluchten naar het naburige eiland Salamis, waar korte tijd later de beslissende zeeslag bij Salamis zou plaatsvinden.

Na de oorlog, toen de Perzen verslagen en verdreven waren, verzamelden de Grieken hun doden en begroeven die op de heuvel. Er werd een stenen leeuw opgericht ter herdenking van Leonidas en de Spartanen.Ook is er in 1997 een tweede monument onthuld ter herdenking aan de 700 Thespiërs die samen met de Spartanen vochten. Het is een lichaam zonder hoofd dat Eros moet vorstellen, een balangrijke god voor de Thespiërs. De reden dat het beeld geen hoofd heeft is om de onbekendheid van de Thespiërs te weergeven. ook heeft het beeld een gebroken vleugel die staat voor de vrijwillige opoffering. Het beeld staat naast die van de Spartanen. dedicated to the 700 Thespians who fought with the Spartans. Veertig jaar na de slag werd Leonidas' lichaam van Thermopylae naar Sparta overgebracht, waar het met militaire eer herbegraven werd. Elk jaar werden tot zijn eer begrafenisspelen georganiseerd.[3]

Boek[bewerken]

Steven Pressfield schreef een boek over deze slag: De poort van vuur. Ook het boek van Tom Holland 'Persian Fire. The first World Empire and the battle for the West' (2007, Nederlandse vertaling: Perzisch Vuur) gaat over deze slag en de aanloop ernaartoe.

Film[bewerken]

In 1962 werd de verfilming The 300 Spartans gemaakt, met Ralph Richardson, Richard Egan en David Farrar in hoofdrollen, waarbij Xerxes decadent werd voorgesteld.

In 2006 werd de slag nogmaals verfilmd onder de titel 300 door Zack Snyder. De film is gebaseerd op een graphic novel van Frank Miller. Door de critici werd deze film wel als 'geweldsporno' omschreven en opgevat als een toespeling op de hedendaagse 'botsing der beschavingen', in het bijzonder die tussen het Westen en de islamitische wereld. In Iran werd er geïrriteerd op gereageerd.

Externe link[bewerken]