Sloten (Noord-Holland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sloten
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Sloten (Noord-Holland)
Sloten (Noord-Holland)
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Gemeente Amsterdam
Stadsdeel Nieuw-West
Coördinaten 52° 21′ NB, 4° 48′ OL
Overig
Postcode 1066
Netnummer 020
Woonplaats (BAG) Amsterdam
Detailkaart
Map NL - Amsterdam - Sloten.png
Portaal  Portaalicoon   Nederland
De gemeente Sloten in 1868
Sloten en omgeving op een kaart van een deel van het Hoogheemraadschap van Rijnland uit 1746
Gedeelte van de gemeente Sloten op de topografische kaart van 1876.

Sloten is een dorp en de naam van een voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Sloten ligt in het zuidwesten van de stad Amsterdam als onderdeel van het stadsdeel Nieuw-West.

In 1877 werd het meest noordoostelijke gedeelte van de plattelandsgemeente door Amsterdam geannexeerd, waar later de Spaarndammerbuurt en een deel van de Staatsliedenbuurt werden gebouwd. In 1896 werd nog een klein gedeelte ten westen hiervan door Amsterdam geannexeerd.[1]

Per 1 januari 1921 werd de gemeente Sloten geannexeerd door de gemeente Amsterdam. De gemeente Sloten omvatte behalve het dorp Sloten en Sloterdijk ook de buurtschappen de Vrije Geer, Osdorp, Raasdorp, De Baarsjes en Overtoomse Buurt.

Sinds 1962 is er een Dorpsraad Sloten-Oud Osdorp.

Geschiedenis[bewerken]

De oudste vermelding van Sloten dateert uit 1063, zo'n twee eeuwen van vóór die van Amsterdam, toen er sprake was van een kapel te Sloton nabij de zuidwestpunt van de Slootermeer (thans Sloterplas). Sinds 1175 ligt het dorp met de kerk op een terp aan de huidige Sloterweg, maar bij het Slootermeer bleef nog eeuwenlang het 'Oud Kerkhof' liggen. In de Middeleeuwen had Sloten een grote bakstenen kerk, die in 1573 door de Geuzen werd verwoest tijdens het Beleg van Haarlem. De in de 17e eeuw herstelde (nu protestantse) Sloterkerk werd wegens bouwvalligheid door de huidige Waterstaatskerk vervangen (bouwjaar 1861). In 1901 kwam de rooms-katholieke Sint-Pancratiuskerk er bij. Deze kerk is het eerste uitgevoerde werk van architect Jan Stuyt.

De inwoners van Sloten leefden voornamelijk van visvangst, veeteelt en tuinbouw. Het nabije Haarlemmermeer was een constante bedreiging voor het veenland. Aan de zuidwestkant van Sloten gingen in de loop der eeuwen grote stukken land verloren door de 'Waterwolf'. Ook twee dorpen, Rijk en Nieuwerkerk, verdwenen in de golven. Een grote overstroming in 1836 leidde tot het besluit tot inpoldering van het Haarlemmermeer.

Gemeentewapen van de voormalige gemeente Sloten. De ster symboliseert Sloterdijk, de hangsloten staan voor Sloten, de driehoek voor de Vrije Geer en de os voor Osdorp

Tot 1529 was Sloten voornamelijk op Haarlem georiënteerd, maar in dat jaar verdobbelde landheer Reinoud III van Brederode zijn bezittingen en viel Sloten toe aan de stad Amsterdam. Na de napoleontische tijd werd Sloten in 1816 een aparte gemeente, los van Amsterdam. Toen werd ook het gemeentewapen vastgesteld. Het raadhuis verscheen echter niet in Sloten maar in Sloterdijk. Sinds 1909 was was jonkheer Anthon Hendrik Peter Karel van Suchtelen van de Haare (1869-1946) de laatste burgemeester. In Osdorp is een straat naar hem vernoemd.

Het dorp lag aan de 'Heilige Weg' van Haarlem naar pelgrimsoord Amsterdam, bekend van het 'Mirakel' uit 1345. De Sloterweg was tot het begin van de 16e eeuw de belangrijkste landverbinding tussen Amsterdam en de rest van Holland, totdat de landengte naar Haarlem door de golven werd weggeslagen. Het Slootermeer werd in 1644 ingepolderd en drie eeuwen later, tussen 1948 en 1956, vergraven tot Sloterplas.

Het nabijgelegen Nieuwe Meer werd door zandwinning sterk vergroot. De oudste molen bij het dorp Sloten, de Riekermolen uit 1636, moest hiervoor in 1956 verdwijnen en verhuisde naar de Kalfjeslaan bij de Amstel. Sinds 1991 heeft Sloten een nieuwe molen, die als een van de weinige in Holland (bijna) iedere dag voor publiek geopend is. De Molen van Sloten beschikt bovendien over een lift. Sinds april 2005 is het complex uitgebreid met een Kuiperijmuseum. Naast de molen bij de Sloterbrug lag sinds de jaren twintig tot halverwege de jaren zeventig het openlucht Akerbad. Voorts staat er in het dorpscentrum nog een oude 'banpaal' uit 1794 en is er het kleinste politiebureau van Nederland.

Kort voor de gehele annexatie door Amsterdam kreeg Sloten in 1918 een tramverbinding via de Sloterweg met de Overtoomse Sluis. De Gemeentetram Sloten ging na de annexatie in 1921 op in de Gemeentetram Amsterdam. Deze verving de paardentram door een tractortram, die in 1925 plaats maakte voor een busverbinding. Alhoewel Sloten tot de gemeente Amsterdam behoort exploiteert het GVB geen buslijnen meer in Sloten. Sinds 1980 werd de GVB-bus vervangen door een streekbus. Tot december 2015 reed Connexxion buslijn 145 over de Sloterweg. Sinds december 2016 is lijn 145 ten westen van de Anderlechtlaan teruggekeerd op de Sloterweg. Door deze gedeeltelijke teruglegging wordt het dorp Sloten beter bediend maar ook het Sportpark Sloten heeft weer een verbinding.

In de loop van de twintigste eeuw werd het grootste deel van de vroegere landelijke gemeente Sloten bebouwd met nieuwbouwwijken van Amsterdam. Voor 1940 de wijken van Plan West, na 1945 de Westelijke Tuinsteden.

In de jaren negentig werd op de plaats van het Tuinbouwgebied Sloten de woonwijk Nieuw Sloten gebouwd. In een poging verdere inklemming van het oude dorp door nieuwbouwwijken en infrastructuur tegen te gaan, werd door dorpsbewoners een referendum aangevraagd over de aanleg van een tramspoor door en gedeeltelijke bebouwing van het 'Weilandje van Sloten'. Met dat tramspoor wilde de gemeente lijn 2 doortrekken naar de verder westelijk gelegen nieuwbouwwijk De Aker. Het referendum, gehouden op 17 mei 1995, werd een overwinning voor de aanvragers, en daarmee een van de weinige referenda die negatief uitvielen voor de gemeente. In 2003 werd hier Natuurpark Vrije Geer geopend, in een veenweidegebied met een eeuwenoud middeleeuws en ongeschonden slotenpatroon. Grenzend aan het oude dorp ligt het Sportpark Sloten met een overdekte wielerbaan. Aan de andere kant van het dorp verscheen in de jaren negentig de nieuwbouwwijk De Aker.

Geboren[bewerken]

Afbeeldingen[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Amsterdam Nieuw-West, de westelijke tuinsteden hoe ze eens waren, Jacob Swaan 1989. ISBN 90 6064 0543
  • Marja van der Veldt, Ruim Zicht. Boerderijen onder het zand van Amsterdam Nieuw West. Stichting Uitgeverij Noord-Holland, 2003. ISBN 90-71123-65-0
  • Joop Kool, Wandelen door het dorp Sloten van toen en nu. Uitgave Dorpsraad Sloten-Oud Osdorp, 2002.
  • Erik Swierstra, Fietsen door Landelijk Osdorp. Uitgave Dorpsraad Sloten-Oud Osdorp, 2004. ISBN 90-808355-2-8
  • Sloterpolder in tekst en beeld: de groentetuin van Amsterdam, periode 1920-1960; eindredactie. Fred van Kooij. Uitgave: Werkgroep Sloterpolder, Amsterdam; 2004. ISBN 90-808355-1-X
  • Amsterdam Nieuw-West. De geschiedenis van de Westelijke Tuinsteden. Auteur: Ton Heijdra. Uitgeverij René de Milliano; 2010 - ISBN 978-9072810-588
  • We hadden van alles niks. Een verhaal over de familie Schelling en het leven aan de Osdorperweg in de periode 1890 - 1960. Auteur: Kees Schelling. Uitgeverij De Overhaal; 2012.
  • De vaders van Osdorp. De schoolstaking van 1963 aan de Osdorperweg. Auteur: Kees Schelling. Uitgeverij De Overhaal; 2013. ISBN 978-90-821200-0-4
  • Een verloren paradijs. Het leven in de Sloterpolder van 1920 tot 1955. Auteur: Kees Schelling. Uitgeverij De Overhaal; 2016. ISBN 978-90-821200-1-1
  • In de schaduw van de oorlog. Vijf oorlogsjaren in de polders van Nieuw-West. Auteur: Pim Ligtvoet. Uitgave van Stichting de Driehoek; 2015. ISBN 978-94-90586-12-6
  • Het Monster van de Sloterplas. Auteurs: Fred Martin, Jan-Paul van Spaendonck en Anthonie Holslag. Uitgave van Stichting de Driehoek; 2015. ISBN 978-94-90586-13-3

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Wapen gemeente Amsterdam

Amsterdam-Centrum · Amsterdam Nieuw-West · Amsterdam-Noord · Amsterdam-Oost · Amsterdam-West · Amsterdam-Westpoort · Amsterdam-Zuid · Amsterdam-Zuidoost · Amstel III · Admiralenbuurt · Amsteldorp · Andreas Ensemble · Apollobuurt · Banne Buiksloot · Bellamybuurt · Betondorp · Bijlmer · Binnenstad · Bloemenbuurt · Borgerbuurt · Borneo · Bos en Lommer · Buiksloot · Buiksloterham · Buikslotermeer · Buitenveldert · Bullewijk · Burgwallen Oude Zijde · Burgwallen Nieuwe Zijde · Centrumeiland · Chassébuurt · Chinatown · Cremerbuurt · Cruquius · Czaar Peterbuurt · Da Costabuurt · Dapperbuurt · De Aker · De Baarsjes · De Eendracht · De Heining · De Omval · De Pijp · Diamantbuurt · Driemond · Disteldorp · Dubbele Buurt · Duivelseiland · Elzenhagen · Erasmusparkbuurt · Floradorp · Frederik Hendrikbuurt · Gaasperdam · Gein · Geuzenveld · Gibraltarbuurt · Gouden Reael · Gulden Winckelbuurt · Grachtengordel · Haarlemmerbuurt · Hallenkwartier · Haveneiland · Helmersbuurt · Holendrecht · Hoofddorppleinbuurt · Houthaven · IJ-oevers · IJburg · IJdock · IJplein · Indische Buurt · Jan Maijenbuurt · Java-eiland · Jeruzalem · Jodenbuurt · Jordaan · Julianapark · Kadijken · Kadoelen · Kattenburg · Kinkerbuurt · KNSM-eiland · Kolenkitbuurt · Kop van Jut · Laan van Spartaan · Landlust · Lastage · Leidsebuurt · Marineterrein · Marken · Marktkwartier · Mercatorbuurt · Middelveldsche Akerpolder · Molenwijk · Museumkwartier · Negen Straatjes · Nellestein · Nieuw Sloten · Nieuw-West · Nieuwe Pijp · Nieuwendam · Nieuwendammerdijk en Buiksloterdijk · Nieuwendammerham · Nieuwmarkt · Noorderhof · Noordse Bos . Olympisch Kwartier · Omval · Oostelijk Havengebied · Oostelijke Eilanden · Oostelijke Handelskade · Oostenburg · Oosterdokseiland · Oosterparkbuurt · Oostoever · Oostpoort · Oostzanerwerf · Osdorp · Oud Osdorp · Oud-Oost · Oud-West · Oud-Zuid · Oude Pijp · Overamstel · Overhoeks · Overtoombuurt · Overtoomse Buurt · Overtoomse Veld · Park Haagseweg · Park de Meer · Plan West · Plan Zuid · Planciusbuurt · Plantagebuurt · Postjesbuurt · Prinses Irenebuurt · Rapenburg · Reigersbos · Riekerpolder · Rieteilanden · Rietlanden · Rivierenbuurt · Robert Scottbuurt · Ruigoord · Schinkelbuurt · Science Park · Sloten · Sloterdijk · Sloterdijk Centrum · Slotermeer · Slotervaart · Spaarndammerbuurt · Spieringhorn · Sporenburg · Staatsliedenbuurt · Stadionbuurt · Steigereiland · Transvaalbuurt · Trompbuurt · Tuindorp Buiksloot · Tuindorp Buiksloterham · Tuindorp Nieuwendam · Tuindorp Oostzaan · Tuttifruttidorp · Uilenburg · Van der Pekbuurt · Van Lennepbuurt · Venserpolder · Vlooienburg · Vogelbuurt · Vogeldorp · Vogeltjeswei · Volewijck · Vondelparkbuurt · Vrije Geer · Waalseiland · Watergraafsmeer · Waterlandpleinbuurt · Waterwijk · Weesperbuurt · Weesperzijde · Westelijke Eilanden · Westelijke Tuinsteden · Westerdokseiland · Westerpark · Westpoort · Willemspark · Wittenburg · Zeeburg · Zeeburgereiland · Zeeheldenbuurt · Zuidas · Zuideramstel