Spoorlijn 161

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn 161
Schaarbeek - Namen
Spoorlijn 161 op de kaart
Totale lengte 62,0 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door Grande Compagnie de Luxembourg
Geopend
Schaarbeek - Brussel-Luxemburg: 23 okt. 1856
Brussel-Luxemburg - Terhulpen: 23 augustus 1854
Terhulpen - Gembloers: 14 juni 1855
Gembloers - Rhisnes: 10 september 1855
Rhisnes - Namen: 14 april 1856
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd 1956
Aantal sporen 2
Baanvaksnelheid 130 km/h
Treindienst door NMBS
Traject
vSTR-BSicon .svgBSicon .svg lijn 26B van Y Haren Noord
vSTRBSicon .svgBSicon .svg lijn 27 van Antwerpen-C, spoor A
lijn 36 van Luik-G, spoor A
vSTRvSTR-BSicon .svg lijn 27 van Antwerpen-C, spoor B
lijn 36 van Luik-G, spoor B
vSTRvSTR-SHI2glvSHI2+r- lijn 25 van Antwerpen-Luchtbal
vBHF-LvBHF-MvBHF-R- 0,0 Schaarbeek
vSTRvÜSTlvSTR-
dAKRZurdAKRZumdAKRZumdAKRZumdAKRZuld R21
vSHI2g+l-vSTRvSTR-
edKRZurexdBRKmqedKRZumedKRZuledABZg+rd lijn 161/1 van Y Zennebrug tot 1952
dBRÜCKE1rtdSTRqdSTRdBRÜCKE1ldABZg+rd lijn 161/1 van Y Zennebrug vanaf 1952
vSTRr-vSTRvSTR- lijn 27 naar Brussel-N, spoor A
lijn 36 naar Brussel-N, spoor A
STRqvKRZodABZg+rd Y Josaphat, lijn 161/2 van Brussel-Noord
STRqdSTRrvSTRd lijn 27 naar Brussel-N, spoor B
lijn 36 naar Brussel-N, spoor B
STRqdSTRqvSTRr-STRd lijn 25 naar Brussel-Noord
BSicon .svgvSHI4+l-vSHI4r-
eHSTd 1,6 Josaphat
eHSTd 2,8 Paleisstraat
eHSTd 3,5 Koninklijke-Sint-Mariastraat
TUNNEL1d Josaphattunnel 385m.
eHSTd 4,4 Rogierstraat
TUNNEL1d Deschaneltunnel 548m.
eHSTd 5,1 Leuvensesteenweg
TUNNELad Schumantunnel 970m.
tvSTR-STR+l lijn Schuman-Josaphattunnel van Meiser
BSicon .svg
+
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + tvSTR
BSicon utSTRlg.svg
utSTRlg +
metrolijnen  1   5 
BSicon .svgtvBHFutHST 5,8 Brussel-Schuman
BSicon .svgtvSTReutSTRlf metrolijnen  1   5 
edHSTdSTR 6,1 Wetstraat
vÜSTl
vBHF 7,0 Brussel-Luxemburg
vÜST
vSTR-HST Mouterij
vÜSTl
vSKRZ-Au R21
vBHF 8,9 Etterbeek
dvSTRdSTR+l lijn 26 van Schaarbeek
v-STRvWSLge lijn 26/2 naar Y Etterbeek
dvSTR-eABZgledKRZo lijn 160 naar Tervuren opgebroken
v-STRvÜSTl lijn 26/4 naar Y Boondaal
dvKRZudABZgr lijn 26 naar Halle
v-STRvSHI2g+l- lijn 26/3 van Y Watermaal
vBHF 10,1 Watermaal
vSHI2g+l- lijn 161A van Brussel-Luxemburg
SKRZ-Aud R22
BHFd 12,0 Bosvoorde
eHSTd 13,9 Zoniënwoud
STR+GRZqd Grens Brussel - Vlaams-Brabant
SKRZ-Aod R0
eABZrfd lijn 161B naar Groenendaal-Renbaan opgebroken
evSHI2gl-
dBHFexdBHF 17,0 Groenendaal
vSTR-exSTRl buurtspoorlijn 293 naar Overijse opgebroken
HSTd 18,9 Hoeilaart
eHSTd 20,0 Bakenbos
STR+GRZqd Provinciegrens Vlaams-Brabant - Waals-Brabant
vSHI2gl- lijn 161C naar Genval
vBHF 22,0 Terhulpen
vBHF 23,2 Genval
vSHI2g+l- lijn 161C van Terhulpen
emdKRZuuexdSTR+r buurtspoorlijn Ww van Brussel opgebroken
dBHFuexdHST 25,2 Rixensart
dSTRuexdSTRl buurtspoorlijn Ww naar Waver opgebroken
HSTd 27,7 Profondsart
eHSTd 29,0 Le Buston
dvSTR-STR+ldABZq+l lijn 139 van Leuven
BSicon .svgvÜSTlvSHI2gl-
BSicon .svgdWg+ldWglrdWg+rdSTR
BSicon .svgvBHF-LdBHF-RdDST 30,0 Ottignies
BSicon .svgvSHI2g+l-vSHI2g+l-
dKRZoSTRrf lijn 140 naar Marcinelle
vSHI2gl- 34,1 Y Louvain-la-Neuve-Université
vÜSTur
vSTR-STRl lijn 161D naar Louvain-la-Neuve-Université
SKRZ-Aud N25
BHFd 36,0 Mont-Saint-Guibert
BHFd 38,0 Blanmont
uexdSTR+rdSTRBSicon .svg buurtspoorlijn 324 van Gosselies opgebroken
uexdHSTdBHFBSicon .svg 40,0 Chastre
uexdSTRlemdKRZuBSicon .svg buurtspoorlijn 324 naar Geldenaken opgebroken
STR+GRZqd Provinciegrens Waals-Brabant Namen
BHFd 41,9 Ernage
dWX+lxrdWgrBSicon .svg lijn 147 van Tamines / Auvelais opgebroken
vBHFuexdKHSTad 4,0 Gembloers
vÜSTuexdSTRld buurtspoorlijn 326 naar Geldenaken opgebroken
vSTR-eABZglBSicon .svg lijn 147 naar Landen opgebroken
vSTRr-STRBSicon .svg lijn 144 naar Jemeppe-sur-Sambre
BHFd 47,6 Lonzée
BHFd 50,9 Beuzet
BHFd 53,0 Saint-Denis-Bovesse
BHFd 56,0 Rhisnes
SKRZ-Aud A15E42
emKRZud buurtspoorlijn 9, 67 opgebroken
vSTR-exSTR+l lijn 142 van Tienen, lijn 142A van Saint-Servais opgebroken
dSTR+rxvÜSTld lijn 130 van Charleroi-Zuid
dSTR+rvÜSTdSTRBSicon .svg lijn 130B en 130D van Ronet
vÜSTrvÜSTlBSicon .svg
vBHF-LvBHF-RBSicon .svg 62,0 Namen
dSTRvÜSTrdSTRBSicon .svg
vSTRvÜSTBSicon .svg
vSTR-STRlvKRZoBSicon .svg lijn 125 naar Luik-Guillemins
dXldWX+lrdXrdSTRBSicon .svg lijn 162 naar Sterpenich
vSTR-BSicon .svg lijn 154 naar Givet

Spoorlijn 161 is een Belgische spoorlijn die Brussel met Namen verbindt. De lijn is 62 km lang.

Geschiedenis[bewerken]

De lijn werd aangelegd door de Compagnie du Grand-Luxembourg, opgericht op 11 september 1846 en overgenomen door de Belgische Staatsspoorwegen in 1873. De spoorlijn werd aangelegd in verschillende delen:

  • 12 augustus 1854: Brussel-Luxemburg - Terhulpen
  • 9 juni 1855: Terhulpen - Gembloers
  • 10 september 1855: Gembloers - Rhisnes
  • 14 april 1856: Rhisnes - Namen
  • 23 oktober 1856: Brussel-Noord - Brussel-Luxemburg
  • 25 september 1874: Schaarbeek - Brussel-Luxemburg

Tussen 1872 en 1876 werd de hele lijn op dubbelspoor gebracht. De spoorlijnen 161A en 161C verhogen de capaciteit van de spoorlijn naar 3 sporen tot Watermaal en geven een rechtstreekse aansluiting op de spoorlijn 26.

Met de opening van de Brusselse Noord-Zuidverbinding in 1952 werden de spooraansluitingen naar Station Brussel-Noord en de spoorlijn naar Laken aangepast. De aansluitsporen gaan onder de spoorlijnen 25, 26 en 36 door om bij de middensporen van de Noord-Zuidverbinding uit te komen. Op deze wijze is een kruisingsvrije doorverbinding in Brussel-Zuid op de spoorlijn 50A naar Gent mogelijk. Vroeger sloten de sporen aan de oostkant van het vroegere kopstation aan. De rechtstreekse aansluiting naar Laken die vroeger met een viaduct over de hoofdsporen heen ging is vervangen door een tunnel. Restanten van de oude viaduct zijn nog te zien in de volkstuinen.[1]

Op 14 januari 1956 werd het baanvak tussen Brussel-Noord en Ottignies geëlektrificeerd (3 kV). Een half jaar later, op 30 september 1956, werd ook het baanvak tussen Ottignies en Namen geëlektrificeerd.

Op 1 september 1975 werd de aansluitende zijlijn, spoorlijn 161D, Ottignies - Louvain-la-Neuve geopend. De maximumsnelheid bedraagt 130 km/u. Samen met de uitbreiding naar 4 sporen, zal ook de maximumsnelheid verhoogd worden tot 160 km/u. Tussen Brussel-Noord en Brussel-Luxemburg mag slechts 50 km/u gereden worden, en ook op de helling naar de Maas in Namen moet aan verminderde snelheid gereden worden (100 km/u).

GEN project[bewerken]

In het kader van de Gewestelijk ExpresNet (GEN) wordt het hele traject van Schuman tot de aansluiting naar Louvain-la-Neuve viersporig. De spoorlijn afkomstig van de Schuman-Josaphattunnel kreeg eigen perrons in Schuman. Tussen Schuman en Brussel-Luxemburg werd het oostelijke derde spoor vervangen door een dubbelsporig traject. Van Brussel-Luxemburg tot voorbij Etterbeek kwam een viersporig traject waar de westelijke sporen de 'expres'-sporen werden. De oostelijke sporen dienen voor het lokaal verkeer, waarbij ook een nieuwe halte, Mouterij, geopend werd. Het viersporig traject tussen Schuman en Etterbeek werd in december 2015 in gebruik genomen .[2] Daar de viersporigheid tussen Watermaal en Ottignies geëxploiteerd zal worden met de buitensporen voor het lokaal verkeer en de binnensporen voor het snelverkeer, wordt er tussen Etterbeek en Watermaal een spoortunnel gebouwd, zodat het spoorgebruik kruisingsvrij omgewisseld kan worden. Het buitenspoor voor lokaal gebruik richting Brussel (westkant ter hoogte van Watermaal) gaat zo over in het lokaal spoor richting Brussel aan de oostzijde vanaf Etterbeek. De stoptreinen vanuit Ottignies kunnen dan de Schuman-Josaphattunnel gebruiken en volledig gescheiden rijden van de Intercity treinen Namen - Brussel. De aansluiting van de spoorlijn 26 komen enkel op de lokaal sporen terecht.

Goederenverkeer[bewerken]

De vele steile hellingen maken deze lijn ongeschikt voor zware goederentreinen. De helling tussen Ottignies en Mont-Saint-Guibert bedraagt 17 promille en de afdaling naar de Maas bedraagt 18 promille. Goederentreinen richting Luxemburg en Frankrijk dienen dus rond te rijden, via Charleroi-Zuid langs spoorlijnen 140 en 130. Sinds juni 2001 kan er ook via een nieuwe verbinding (spoorlijn 147) tussen Fleurus en Auvelais gereden worden. Daarmee wordt Charleroi vermeden en kunnen de treinen direct doorrijden richting Namen en Luxemburg.

Treindienst[bewerken]

Internationaal

Treintype Verbinding Dienstregeling
INT Brussel-Zuid - Namen - Chur (Zwitserland) 1x/dag

Dagelijks

Treintype Verbinding Dienstregeling
IC J Brussel-Zuid - Namen - Luxemburg 1x/u
IC Brussel-Zuid - Namen - Dinant 1x/u
CR Brussel-Zuid - Louvain-la-Neuve-Université 1x/u
L Ottignies - Namen Week: 1x/u
Weekend: 1x/om de 2u

Week

Treintype Verbinding Dienstregeling
CR Aalst - Eigenbrakel 1x/u
IC M Brussel-Zuid - Brussel-Noord - Namen - Dinant/Liers 1x/u
IC J Brussel-Zuid - Namen - Luxemburg 1x/u
IR l Binche - Brussel-Noord - Louvain-la-Neuve-Université 1x/u
P Verscheidene diensten Tijdens de piekuren

Weekend

Treintype Verbinding Dienstregeling
L Leuven - Ottignies - Louvain-la-Neuve-Université 1x/u

Verbindingssporen[bewerken]

  • 161/1: Y Zennebrug (lijn 28, 50) - Y Josaphat (lijn 161, 161/2)
  • 161/2: Brussel-Noord - Y Josaphat (lijn 161, 161/1)

Lijn 161A & 161C[bewerken]

Tussen station Brussel-Luxemburg en station Watermaal ligt ten oosten van lijn 161 als derde spoor lijn 161A. Tussen station Terhulpen en station Genval lag ten westen van lijn 161 als derde spoor lijn 161C, maar die werd opgenomen in de ombouw naar de viersporigheid in het kader van de GEN-Werken.

Zie ook[bewerken]

HSL: 1 · 2 · 3 · 4
Spoorlijnen: 0 · 12 · 13 · 15 · 16 · 16A · 19 · 20 · 21 · 21A · 21D · 24 · 25 · 25N · 26 · 27 · 27A · 27B · 28 · 29 · 34 · 35 · 35/1 · 35/2 · 36 · 36C · 36N · 37 · 39 · 40 · 42 · 43 · 44 · 49 · 50 · 50A · 51 · 51A · 51B · 51B/1 · 52 · 53 · 53/1 · 54 · 55 · 57 · 58 · 59 · 60 · 66 · 69 · 73 · 75 · 75A · 78 · 82 · 86 · 89 · 90 · 94 · 96 · 97 · 108 · 112 · 115 · 116 · 117 · 118 · 122 · 123 · 124 · 125 · 125B · 130 · 130A · 132 · 134 · 139 · 140 · 141 · 144 · 154 · 161 · 161D · 162 · 163 · 165 · 166 · 167
Goederenlijnen: 10 · 11 · 11A · 17 · 21C · 26A · 26B · 27C · 36A · 100 · 106 · 125A · 127 · 137 · 138 · 147 · 150 · 155 · 202 · 202A · 204 · 207 · 208 · 209 · 211 · 214 · 217 · 218 · 220 · 221 · 222 · 223 · 224 · 226 · 230 · 231 · 232 · 242 · 260 · 260A · 269 · 270 · 272 · 273 · 276 · 280 · 283 · 285 · 288 · 289
Opgebroken: 18 · 21B · 22 · 23 · 30 · 31 · 32 · 33 · 33A · 38 · 45 · 45A · 46 · 47 · 48 · 56 · 61 · 62 · 63 · 64 · 65 · 66A · 67 · 68 · 69B · 73A · 74 · 76 · 77 · 77A · 79 · 80 · 81 · 83 · 85 · 87 · 88 · 88A · 92 · 98 · 99 · 102 · 107 · 109 · 110 · 111 · 112A · 113 · 114 · 119 · 120 · 121 · 126 · 128 · 131 · 133 · 135 · 136 · 136B · 137 · 138A · 140A · 142 · 143 · 153 · 156 · 160 · 164 · 201 · 203 · 205 · 249 · 253 · 254 · 257 · 264 · 266 · 266A · 267