Stenografie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stenografie volgens het Groote-systeem

Stenografie, kortweg steno, snelschrift, of kortschrift is een methode om gesproken tekst op te schrijven in hetzelfde tempo waarin ze uitgesproken wordt.

Het Romeinse schrift is eigenlijk ontworpen om in stenen te bikken, waarvoor het uitermate geschikt is. Op papier gaat het echter niet zo snel, daarom was er in de Romeinse tijd ook al behoefte aan steno: de notae tironianae (notities van Tiro). De oudste voorbeelden die we hiervan hebben, dateren echter uit de zesde en zevende eeuw na Christus, terwijl op de Tabletten van Vindolanda een vorm wordt gebruikt die weliswaar de oudst bekende is (1e eeuw na Christus), maar tevens onontcijferd.

Moderne methoden van steno zijn bijvoorbeeld die van Sir Isaac Pitman, ideaal voor gebruik met een kroontjespen, of die van John Robert Gregg, ook geschikt voor de balpen.

Ook is er wel eens uit onvrede over het logge Latijnse alfabet een nieuw alfabet gemaakt dat de voordelen van de leesbaarheid, compactheid en drukbaarheid van het Romeinse alfabet en de snelheid van steno combineerde: Shavian (naar de Ierse schrijver George Bernard Shaw), of in de verbeterde versie Quickscript.

In Nederland waren/zijn vier stenografiesystemen in gebruik: het systeem Steger (zie Cornelis Anthonius Steger) uit de 19e eeuw; het systeem Stolze-Wery, eveneens uit de 19e eeuw; het systeem Pont uit de 20e eeuw, met nog slechts enkele beoefenaars; en het systeem Groote, dat anno 2010 nog steeds onderwezen en in gebruik is.

In België waren er tevens vier stenografiesystemen (ook wel kortschrift genoemd) - het stelsel Aimé Paris (meest onderwezen in de jaren '50), en de stelsels Dupoyé, Prévost-Delaunay, en Groote.

Doorgaans gebruiken stenografen een eigen variant, gedurende de tijd zelf ontwikkeld, op het door hen gebruikte hoofdsysteem. Hierdoor zijn de stenonotities vaak slechts uit te werken door de stenograaf die ze zelf gemaakt heeft.

Demonstratie met een stenotypemachine in 1928

Externe links[bewerken]