Treinramp bij Schiedam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Treinramp bij Schiedam
Spoorwegongeval
Een stoptrein botste tegen een internationale D-trein in de ochtend van 4 mei 1976 nabij Schiedam
Een stoptrein botste tegen een internationale D-trein in de ochtend van 4 mei 1976 nabij Schiedam
Overzicht
Datum 4 mei 1976
Tijdstip 7.54
Type ramp Frontale botsing
Oorzaak Fout van de hoofdconducteur en de machinist van trein 4116, ontbreken van ATB
Locatie Vlag van Nederland Schiedam, Nederland
Aantal trein(en) 3
Doden 24
Gewonden 5 zwaargewonden, enkele tientallen lichtgewonden
Betrokken trein(en)
Treintype D-trein D215, getrokken door loc 1311
Route Hoek van Holland - München
Treintype Stoptrein 4116, Stoptrein-treinstel 2008
Route Rotterdam - Hoek van Holland
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De treinramp bij Schiedam vond plaats op dinsdag 4 mei 1976 om 7:54 uur nabij het Station Schiedam-Rotterdam West. De stoptrein (treinstel 2008) vanuit Rotterdam botst frontaal tegen de internationale D-trein, ook bekend als de boottrein, vanuit Hoek van Holland naar München (D215). Bij de botsing vielen 24 doden (in het voorste rijtuig van de 2008), vijf zwaargewonden en enkele tientallen lichtgewonden.

Betrokken treinen[bewerken]

Bij de ramp waren drie treinen betrokken:

  • Stoptrein 4116, onderweg van Rotterdam Centraal naar Hoek van Holland. Deze bestaat uit twee treinstellen van het type SGM. Ieder treinstel bestaat uit twee rijtuigen.
  • D-trein 215, onderweg van Hoek van Holland naar München. Deze bestaat uit een locomotief van de serie 1300 met een aantal rijtuigen.
  • Stoptrein 4125, onderweg van Hoek van Holland naar Rotterdam. Deze trein bestaat uit twee treinstellen van het type plan V. Ieder treinstel bestaat uit twee rijtuigen.

Vooraf[bewerken]

In de jaren '70 reden volgens de dienstregeling tussen Rotterdam en Hoek van Holland de gehele dag alleen stoptreinen, die op de dicht achter elkaar gelegen stations stopten. Daarnaast reed elke ochtend een D-trein vanuit Hoek van Holland naar München. Deze D-trein sloot in Hoek van Holland aan op de boot uit Harwich. Om te voorkomen dat de D-trein langzaam achter een stoptrein moest gaan rijden was er in de dienstregeling een route ingesteld waarmee de D-trein de stoptrein kon inhalen. Na station Vlaardingen Centrum werd de D-trein over het linkerspoor geleid en vlak voor station Schiedam-Rotterdam West weer terug naar het rechterspoor. Tussen deze twee stations werd de stoptrein stopgezet. Dat betekende dat op dat traject er geen trein vanuit Rotterdam naar Hoek van Holland over dat stuk spoor zou kunnen rijden.

De ramp[bewerken]

Spoorwegongeval bij Schiedam (1976)
De locatie van de treinramp in januari 2012

Op 4 mei 1976 had D-trein 215 enkele minuten vertraging opgelopen. Toch werd besloten om de stoptrein 4125 in te laten halen via de gebruikelijke methode. Terwijl stoptrein 4125 langzaam begon te rijden omdat vlak voor de wissels van Schiedam-Rotterdam West een sein op rood stond, kwam D-trein 215 met ongeveer 40 km/h langs. Het sein voor D-trein 215 stond op geel. Op het moment dat D-trein 215 bezig was met zijn inhaalactie kwam vanuit tegenovergestelde richting stoptrein 4116 aangereden op hetzelfde spoor. Een frontale botsing was het gevolg. Stoptrein 4125 werd daarbij zijdelings geraakt door de 4116.

De oorzaak van de ramp was hoogstwaarschijnlijk een menselijke fout. De conducteur van stoptrein 4116 werd afgeleid door een reiziger die niet kon beslissen om in te stappen in de trein. Toen de conducteur merkte dat het tijd was om te vertrekken volgens de dienstregeling liet hij de deuren van de trein sluiten. Hij lette daarbij niet op het vertreksein op het perron. Dit sein, een witte lamp, geeft aan of het sein na het station geel of groen weergeeft zodat de trein veilig kan vertrekken. Conducteurs mogen de deuren in principe niet eerder sluiten dan dat deze witte lamp brandt. De bewuste lamp brandde vrijwel altijd, omdat het spoor erna gewoonlijk vrij was. De machinist van trein 4116 ging ervan uit dat toen de deuren van de trein sloten het veilig was te vertrekken en vertrouwde waarschijnlijk op de oplettendheid van de conducteur. Hij miste het rode sein na het station. Dit sein stond op rood omdat D-trein 215 nog op het spoor reed waar trein 4116 overheen moest.

Het uit lichte materialen gebouwde treinstel van het type SGM botste met flinke snelheid frontaal tegen de zware locomotief van de D-trein. In het voorste rijtuig van de stoptrein vielen alle doden en zwaargewonden. De machinist van de D-trein kon op tijd uit zijn locomotief springen en overleefde de ramp.

Na de ramp[bewerken]

Na de ramp werd direct besloten om de D-treinen niet meer te laten inhalen over het linkerspoor. De D-treinen zouden voortaan achter de stoptrein blijven rijden en hierdoor later aankomen in Rotterdam. Daarnaast werd het ATB-systeem versneld aangelegd op trajecten waar dit nog niet aanwezig was, om een dergelijke ramp te voorkomen.

Het treinstel 2008 van het type Sprinter (SGM) was kort tevoren nieuw in dienst gesteld. Later bouwde de Waggonfabrik Talbot een nieuwe rijtuigbak ter vervanging van de verwoeste bak. De locomotief van de D-trein, de NS 1311, kwam ondanks de zware schade een jaar later weer in dienst nadat deze hersteld was.

Literatuur[bewerken]

  • Duin, Menno Joost van. (1992) Van rampen leren : een vergelijkend onderzoek naar de lessen uit spoorwegongevallen, hotelbranden en industriële ongelukken. Den Haag: Haagse Drukkerij en Uitgeversmij. ISBN 9071504158.
  • (nl) Jongerius, René, Spoorwegongevallen in Nederland 1839-1993. Deel 22 in de boekenreeks van de NVBS, Schuyt & Co, Haarlem, 1993. ISBN 9060973410.

Referenties[bewerken]