Trojanen (planetoïden)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Posities van alle 2900 bekende Jupiter-Trojanen op 21 december 2008

Trojanen zijn planetoïden die zich in stabiele banen rond de Lagrangepunten L4 en L5 van de baan van een planeet bevinden, en op 60 graden boogafstand met de planeet mee bewegen. Verreweg de meeste Trojanen bevinden zich in banen rond de Lagrangepunten van de planeet Jupiter.

Op 21 december 2008 waren er 2900 van dergelijke Jupiter-Trojanen bekend: 1622 bij het L4-punt en 1278 bij het L5-punt. Het aantal ontdekte Jupiter-Trojanen neemt snel toe: Op 30 augustus 2013 waren er al 5887 beschreven.[1]

Jupiter-Trojanen bij het L4-punt worden genoemd naar Trojanen uit de Trojaanse oorlog zoals beschreven in Homerus' Ilias. Jupiter-Trojanen bij het L5-punt worden genoemd naar Grieken uit de Trojaanse oorlog. In beide groepen is echter één persoon uit het andere kamp geplaatst. Het gaat om de planetoïden (617) Patroclus, en (624) Hektor.

Onlangs zijn er ook enkele Trojanen in de baan van Neptunus ontdekt. Ook Mars heeft een viertal Trojanen.

Er is uiteraard gezocht naar Trojanen van de aarde; sinds 2011 is er één bekend, namelijk planetoïde 2010 TK7. Verder is er een mogelijk verhoogde concentratie stof (Kordylewskiwolken) gevonden.

In 2013 werd de planetoïde 2011 QF99 geïdentificeerd als de eerste trojaan van Uranus, het is gelegen in het Lagrangepunt L4.[2]

Trojanen-manen[bewerken | brontekst bewerken]

De banen van een maan rond een planeet hebben ook eigen Lagrangepunten. Zo is het mogelijk dat meerdere manen zich stabiel in dezelfde baan om de planeet bevinden. Er zijn vier Trojanen-maansystemen bekend, alle rond Saturnus. Daarbij bevinden zich telkens drie manen in één baan: Tethys wordt geflankeerd door Telesto en Calypso, Dione wordt geflankeerd door Helene en Polydeuces.

Stabiliteit van de banen[bewerken | brontekst bewerken]

Stabiele banen zijn enkel mogelijk indien de massaparameter van de twee hemellichamen in wiens gezamenlijk gravitatieveld de planetoïden bewegen kleiner is dan 0.03852... Die massaparameter is

waarbij de massa is van de zwaarste component en de massa van lichtste component. De hier vermelde grenswaarde is berekend onder de hypothese van het beperkt drielichamenprobleem. Dit betekent dat de zwaarste massa zo'n 25 keer zwaarder moet zijn dan de lichtste. In theorie zou het Aarde-Maansysteem Trojaanse objecten kunnen bevatten omdat het aan deze voorwaarde voldoet. In realiteit is het Aarde-Maansysteem echter geen geïsoleerd systeem en kunnen banen van eventuele Trojaanse objecten verstoord worden door de gravitationele invloed van andere objecten zoals de Zon.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Trojans van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.