Um 1800

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Um 1800 Bewegung vertegenwoordigt een conservatieve bouwstijl die een reactie was op het rationalisme in de bouwstijl, waarvan bijvoorbeeld Hendrik Petrus Berlage een vertegenwoordiger was. De Um 1800-stijl vond haar hoogtepunt in het tijdvak 1905-1914.

Tegenover dit rationalisme stelde de Um 1800 Bewegung de Lodewijk XVI-stijl als ideaalbeeld. Deze stijl werd toen als de laatste echte stijl beschouwd. Soms echter waren ook zeer duidelijke neoclassicistische invloeden aanwezig, en ook Jugendstil-elementen kwamen voor. Ze wordt dan ook wel nieuw historiserende stijl of heroriëntatie genoemd.

Veel gebouwen van deze stijl zijn nogal massaal, met veel gebruik van natuursteen, tal van -soms gebogen- ornamenten, torentjes, erkers en dergelijke. Ze doen dan een beetje denken aan de Amerikaanse wolkenkrabbers uit die tijd, die ook ornamenten hadden die teruggrepen op het verleden, maar uiteraard nog veel massaler waren. Men sprak in dit verband wel van Amerikanisme. Daarnaast werden strakkere neoclassicistische gebouwen ontworpen die aan deze stijl worden toegeschreven.

Van de Engelse, Amerikaanse en Duitse historiserende invloeden vonden vooral de laatste ingang, en de naam van de beweging is dan ook afgeleid van een in 1908 verschenen boek van Paul Mebes, getiteld: Um 1800: Architektur und Handwerk im letzten Jahrhundert ihrer traditionellen Entwicklung. In Nederland werd de beweging gedragen door het tijdschrift: Het Huis Oud en Nieuw van Eduard Cuypers, die een neef van Pierre Cuypers was.

De Um 1800-stijl werd vooral toegepast in commerciële bouwwerken, zoals warenhuizen, banken en dergelijke. De Amsterdamse Effectenbeurs (1911-1914) en de Amsterdamse Bijenkorf, uit 1911, zijn voorbeelden hiervan. Ook in landhuizen werd de Um 1800 stijl toegepast.

De materiaalschaarste, die het gevolg was van de Eerste Wereldoorlog, betekende het einde van deze stijl.

Gebouwen[bewerken]

De lijst van nog bestaande gebouwen in Um 1800-stijl is lang. In de meeste grote steden zijn er wel voorbeelden van te vinden. Amsterdam, 's-Gravenhage, Rotterdam en vele andere steden hebben gebouwen in deze fraaie maar vaak massaal aandoende stijl. Zeer vele architecten hebben hieraan bijgedragen.