Concertgebouw De Vereeniging

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Concertgebouw de Vereeniging)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Concertgebouw De Vereeniging
De Vereeniging in 2017
Openingsdatum februari 1915
Locatie Nijmegen, Vlag van Nederland Nederland
Coördinaten 51° 50′ NB, 5° 52′ OL
Type concertzaal
Gebouw
Monument status Rijksmonument
Monumentnummer 523000
Architect Oscar Leeuw
Gebouwd 1914-1917
Overig
Aantal zalen 2
Concertgebouw De Vereeniging (Nijmegen)
Concertgebouw De Vereeniging
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Concertgebouw De Vereeniging is een concertzaal in Nijmegen, gelegen aan het Keizer Karelplein. Het gebouw heeft de status van rijksmonument.[1][2]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Koningstrap
Zuilenhal Entree

In 1882 werd de particuliere sociëteit De Vereeniging opgericht en opende de gelijknamige concertzaal aan het Keizer Karelplein, ontworpen door architect Bert Brouwer. Nadat rond 1900 de oude Nijmeegse concertzaal zijn beste tijd bleek te hebben gehad, kwamen er plannen voor een nieuwe. Dat deze plannen geen overbodige luxe waren, bleek uit de houding van dirigent Willem Mengelberg. Hij weigerde Nijmegen nog langer aan te doen zolang er niets aan de accommodatie werd gedaan.

In 1914 werd met de bouw van een nieuwe concertzaal begonnen. In februari 1915 vond de officiële opening plaats. In 1917 werd ook de kleine zaal geopend. Architect van het geheel was de uit Roermond afkomstige Oscar Leeuw. Leeuw baseerde zich bij zijn ontwerpen gedeeltelijk op zalen zoals de Wiener Musikverein en het Concertgebouw Amsterdam. Deze zalen waren gebouwd volgens het zogenaamde schoenendoos’-model. De Vereeniging, opgetrokken in strenge, klassiek georiënteerde Um 1800 vormen, toont verschillende kenmerken van de art nouveau en art deco.

Het gebouw wordt beschouwd als `opus magnum' uit het oeuvre van Oscar Leeuw.[3] De Vereeniging bleek bij de volledige ingebruikname een Gesamtkunstwerk te zijn geworden, omdat zowel Oscar Leeuw als zijn broer Henri Leeuw jr. (schilder en beeldhouwer) een bijdrage hadden geleverd. Het figuratieve werk werd in Nijmegen uitgewerkt door Huib Luns, kunstschilder, en de Antwerpsebeeldhouwer Egidius Everaerts. Het non-figuratieve werk werd vervaardigd door Jacques Oor, een uit Roermond afkomstige beeldhouwer.

Oorspronkelijk zou het gebouw dienen als concertzaal annex opera- of toneelzaal en als bal- of tentoonstellingszaal. De Vereeniging staat bekend om zijn goede akoestiek.[4] Daarmee is deze voor met name klassieke concerten geschikt. Mengelberg vond het "het mooiste Concertgebouw van Nederland". Naast de grote zaal of concertzaal en de kleine zaal zijn andere ruimtes in het gebouw de Entree, de Zuilenhal, de Keizer Karelfoyer, de Annazaal, de Sociëteitskamer, de Leeuwzaal en het Grand Café Restaurant.

Grote Zaal en podium

Zuilenhal[bewerken | brontekst bewerken]

De Zuilenhal werd in 1915 beschreven als; De hal heeft gecanneleerde zuilen voorzien van bladgoud. De hal wordt gedomineerd door een grote koningstrap met natuurstenen balustrade. De hal kreeg in de jaren 1970 een nieuwe (zwarte) vloer. Tijdens de laatste renovatie is deze vloer vervangen door een nieuwe lichte vloer.[3] Tijdens deze renovatie werd ook het 'goedkope' marmer aan de zuilen vervangen. De Zuilenhal is te bereiken via de entree, maar ook via het Grand Café aan de voorkant. Via de Zuilenhal zijn de foyer, het amfitheater, en het eerste en tweede balkon bereikbaar.

Grote Zaal[bewerken | brontekst bewerken]

De grote zaal heeft 1.450 zitplaatsen. Voor popconcerten kunnen de stoelen verwijderd worden, voor maximaal 1.800 personen. De grote zaal van de Vereeniging geldt akoestisch als een van de beste ter wereld.[5] Het Gelders Orkest heeft de Grote Zaal als een van haar vaste zalen.

Kleine Zaal[bewerken | brontekst bewerken]

Kleine zaal

De Kleine Zaal, qua interieur het pronkstuk van De Vereeniging, heeft een maximale capaciteit van 230 stoelen voor kleinschalige optredens. De wandschilderingen van de hand van Huib Luns en Egidius Everaerts, voorstellende de cyclus van allegorieën op de muziek, zijn beschadigd geraakt tijdens verbouwingen in 1972. Eind jaren 90 werden de wandschilderingen deels gerestaureerd.[6]

Vrienden van De Vereeniging[bewerken | brontekst bewerken]

Vanaf de jaren 30 werd De Vereeniging door het intensief gebruik vaak verbouwd. In 1961 nam Heineken de concertzaal over en bracht nog meer aanpassingen aan. Pas in 1984/1985 werd gestopt met verdere aanpassingen en werd de vereniging 'Vrienden van het Concertgebouw De Vereeniging te Nijmegen' opgericht.[7] De doelstellingen van deze vereniging waren en zijn:

  1. Het concertgebouw waar mogelijk in oude glorie herstellen en behouden
  2. De bloei van het muziekleven in Nijmegen helpen bevorderen
  3. Het behartigen van de belangen van het concertpubliek.

Renovatie[bewerken | brontekst bewerken]

Tussen 2014 en 2020 vond een grondige renovatie plaats waarbij de oude foyer in de oorspronkelijke vorm is teruggebracht en ook de grote en de kleine zaal een grondige renovatie hebben ondergaan. Om De Vereeniging haar oude glorie terug te geven zijn veel herstelwerkzaamheden uitgevoerd. Daarbij werden zoveel mogelijk de kleuren gebruikt zoals die bij de opening in 1915 waren.[8] Sinds de afronding van de renovatiefase in 2019 beschikt De Vereeniging over een nieuwe backstage met ruime artiestenfoyer. Deze artiestenfoyer kan worden opgedeeld in drie compartimenten.

Ander gebruik[bewerken | brontekst bewerken]

Naast muziekgebouw zijn de zalen ook in gebruik als congrescentrum, voor productpresentaties, televisie- en radio-uitzendingen, sport- en dansactiviteiten. Ook worden rondleidingen door het gebouw gegeven.[9]

Nijmeegse Vierdaagse[bewerken | brontekst bewerken]

Gebouw en terreinen van De Vereeniging zijn langjarig start- en finishplaats van de Nijmeegse Vierdaagse en onderkomen van de organisatie.

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • Joyce Kiliaan, Willem-Jan Pantus: Tussen Apollo en Bacchus. 75 jaar Concertgebouw De Vereeniging. Uitg. Vereniging Vrienden van Concertgebouw De Vereeniging, Nijmegen, 1990, 183 pp.
  • Josephine Woldring (red.) e.a.: Horen, Zien, Beleven. Concertgebouw De Vereeniging 1915-2015. Valkhof Pers, Nijmegen, 2015, 144 pp. ISBN 978-9056-25455-1

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]