Veldoven

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een veldoven in India

Een veldoven is een grote oven voor het bakken van bakstenen, die vanaf de middeleeuwen tot in de 20e eeuw in gebruik was. Vanaf eind 19e eeuw werd in Europa de veldoven meer en meer vervangen door de ringoven, en vanaf het midden van de 20e eeuw door de tunneloven.

Klei[bewerken]

Gedolven klei van voor steenbakken geschikte kwaliteit werd na met de hand te zijn gekneed en gereinigd met vormen in steenformaat gemaakt. De natte stenen werden vervolgens aan de buitenlucht gedroogd. Zodra ze stevig genoeg waren werden ze op de smalle kant gezet. Hard geworden stenen stapelde men in lange open rijen van zo'n twintig lagen hoog. Bij regen werden de rijen afgedekt. Als de stenen voldoende gedroogd waren kon het bakken in de veldoven beginnen.

Bakken[bewerken]

Een veldoven was een groot rechthoekig bouwwerk met dikke muren. Hierin werden de bakstenen in rijen, de zogenaamde stapelgangen, opgestapeld. Tussen de stapelgangen liepen de stookgangen. In de lange muren zaten aan de onderzijde openingen waardoor het stookvuur gevoed kon worden. In de voorzijde en soms ook de achterzijde zaten openingen waardoor de oven kon worden gevuld of leeggehaald: deze opening(en) werden tijdens het stoken dichtgemaakt.[1]

Het bakproces van stapelen in de oven, stoken, afkoelen en leeghalen van een partij van ca. 50.000 stenen duurde ongeveer drie tot vier weken. In de wintermaanden kon niet worden gewerkt. Een droog seizoen maakte het mogelijk dat van april tot november ongeveer vijf ovenladingen gebakken werden, bij slecht weer was dat minder.[2]

Voorkomen[bewerken]

Veldovens zijn over vrijwel de gehele wereld bekend. In Europa werden ze uiteindelijk vrijwel geheel vervangen door latere oventypes, vooral omdat het vullen en uithalen van de bakstenen erg arbeidsintensief is en er in tegenstelling tot latere ovens niet doorlopend bakstenen konden worden gebakken. Ook duurde het bakproces erg lang en was het brandstofgebruik relatief hoog. In Azië en Afrika komen veldovens nog algemeen voor.

Kleine veldovens worden heden soms nog gebruikt voor het pottenbakken.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. De werking van een veldoven. Archeologie Apeldoorn, overgenomen uit Archeologie in Vlaanderen VI 1997/1998
  2. Klomp M., Scheller- en Oldeneler buitenwaarden, Archeologische rapporten Zwolle 49, blz 18, 2009