Werkkapitaal

Werkkapitaal (ook wel nettowerkkapitaal of nettobedrijfskapitaal, afkorting WC) is het verschil tussen de vlottende activa (voorraden, debiteuren, liquide middelen) op de balans van een onderneming en de vlottende passiva (crediteuren en overige kortlopende schulden). Brutowerkkapitaal is de omvang van de vlottende activa.

Het nettobedrijfskapitaal wordt berekend aan de hand van de volgende formule:

${\text{nettobedrijfskapitaal}}={\text{vlottende activa}}-{\text{kort vreemd vermogen}}$

of:

${\text{nettobedrijfskapitaal}}=({\text{eigen vermogen}}+{\text{voorzieningen}}+{\text{lang vreemd vermogen}})-{\text{vaste activa}}$

De eerste benadering wordt meestal gebruikt bij de voorstelling van het nettobedrijfskapitaal als een liquiditeitsmaatstaf. De liquiditeit is voldoende indien de vlottende activa groter zijn dan het vreemd vermogen op korte termijn.

De tweede benadering evalueert de liquiditeit van de onderneming op basis van de financieringswijze van de vaste activa. Een positieve waarde van het nettowerkkapitaal betekent dat er meer eigen vermogen en lang vreemd vermogen is aangetrokken dan dat er nodig is om de vaste activa te financieren. Dit geeft een solide beeld weer van de huidige situatie van de onderneming. Het verlenen van kredieten door de bank wordt vaak afhankelijk gesteld van het in de onderneming aanwezige nettowerkkapitaal.

Cashconversiecyclus

Naast het absolute bedrag wordt werkkapitaal vooral gestuurd via de cashconversiecyclus (Engels: cash conversion cycle, CCC). Deze meet hoeveel dagen er gemiddeld zitten tussen het betalen van leveranciers en het ontvangen van geld van klanten. De cyclus bestaat uit drie onderdelen:

${\text{CCC}}={\text{DIO}}+{\text{DSO}}-{\text{DPO}}$

waarbij:

• DIO (days inventory outstanding) het gemiddeld aantal dagen is dat voorraad in het magazijn ligt;
• DSO (days sales outstanding) het gemiddeld aantal dagen is tussen factuur en betaling door de debiteur;
• DPO (days payable outstanding) het gemiddeld aantal dagen is dat een onderneming neemt om haar crediteuren te betalen.

Een lagere CCC betekent dat er minder geld vastzit in de operatie en dat er minder externe financiering nodig is. Sommige ondernemingen, vooral grote retailers, halen een negatieve CCC: zij ontvangen geld van klanten voordat zij hun leveranciers betalen.

Benchmarks

Grote accountantskantoren publiceren jaarlijks open benchmarks van werkkapitaal bij beursgenoteerde ondernemingen. Volgens de PwC Working Capital Study lag de wereldwijde gemiddelde CCC bij grote bedrijven de afgelopen jaren rond de 45 tot 55 dagen, met grote verschillen tussen sectoren: software en retail scoren typisch laag, terwijl machinebouw en farma boven de 100 dagen kunnen uitkomen. Ook EY publiceert vergelijkbare cijfers in haar Working Capital Report.

Werkkapitaalbeheer

Werkkapitaalbeheer richt zich op het optimaliseren van de drie componenten van de CCC. Aan de debiteurenzijde gaat het om kredietbeleid, factureringssnelheid en incasso (debiteurenbeheer). Aan de crediteurenzijde om het benutten van overeengekomen betalingstermijnen zonder de leveranciersrelatie te schaden. Aan de voorraadzijde om vraagvoorspelling, veiligheidsvoorraden en doorlooptijden.

Naast operationele maatregelen kan een onderneming werkkapitaal vrijspelen via financieringstechnieken zoals factoring, reverse factoring en andere vormen van supply chain finance. Deze instrumenten brengen het moment van inkomende of uitgaande kasstroom naar voren, ten koste van een financieringsvergoeding.

Werkkapitaalval

Een veelvoorkomend risico is de zogeheten werkkapitaalval (Engels: working capital trap). Sterk groeiende ondernemingen zien hun debiteuren en voorraden meegroeien met de omzet, terwijl de kasinkomsten achterblijven. Hierdoor kan een winstgevend bedrijf alsnog in liquiditeitsproblemen komen. Het bewaken van de kasstroom uit operationele activiteiten naast de winst is daarom een vast onderdeel van financieel beheer.

Zie ook

• Liquiditeit
• Kasstroom
• Factoring
• Debiteurenbeheer
• Ondernemingsfinanciering

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties

• Ooghe, H. en Van Wymeersch, C. (2001) Financiële analyse in de praktijk 2001. Diegem: kluwer/ced.samson.