78 toeren
De 78 toerenplaat is de oudste grammofoonplaat. Hij heeft een diameter van 30 cm (ofwel 12 inch), 25 cm (10 inch) of 20 cm (8 inch) (grotere platen bestonden ook) en wordt meestal afgespeeld op 78 toeren per minuut.
Over het toerental waren in het begin nog geen afspraken gemaakt, waardoor dit kon variëren van 70 tot 100 toeren per minuut.
De meeste 78 toerenplaten zijn gemaakt van schellak, enkele van bakeliet en vanaf eind jaren vijftig werden ze van vinyl gemaakt. Door het gebruik van betere materialen kon de snelheid worden verlaagd terwijl ook de groeven werden verkleind tot de zogenaamde microgroove. De bredere groef van de 78 toerenplaat noemde men "standaard" of "normaal", vandaar dat op sommige Duitse 78 toerenplaten de opdruk N78 staat.
Het probleem van de oudere materialen ten opzichte van het later gangbare vinyl was dat zij erg breekbaar waren: als men een plaat liet vallen, brak die gemakkelijk in stukken. Als er door een ongelukje alleen maar een barst in de plaat was ontstaan, bleef het mogelijk om deze af te spelen, maar dan met de bekende "tik" door het geluid. Tevens kwam het voor dat de naald bleef hangen op een bepaald punt, waardoor een bepaalde passage steeds werd herhaald.
Net als bij de latere single stonden er gewoonlijk twee nummers op (A-kant en B-kant), maar was de opname nog in mono in plaats van stereo. Op platen bedoeld voor talencursussen week men af van de standaard, en deze bevatten meerdere korte nummers per plaatkant. Enkelzijdige platen werden ook gemaakt, maar waren zeldzaam.
Vanaf de jaren zeventig zijn er echter ook wel 78 toerenplaten in stereo geproduceerd, maar in een zeer beperkte oplage. Meestal betrof dit promotiemateriaal. De gebruikte groefbreedte verschilde van plaat tot plaat: de ene keer met een standaard- en de andere met een microgroef.
Zie ook [bewerken]
- Langspeelplaat
- Maxisingle
- Single
- Extended play (ep)
- 12-inch
- Mini-lp (10 inch)
