AMBER Alert (Nederland)
AMBER Alert Nederland is een landelijk functionerend waarschuwingssysteem waarbij de politie bij de ontvoering of vermissing van een kind met één druk op de knop heel Nederland kan waarschuwen – via radio, TV, matrixborden, PC- en TV-schermen, websites, e-mail, SMS, de AMBER Alert iPhone app, Twitter, Hyves, Facebook en RSS Feeds. Zo kan de kans op een goede afloop enorm worden vergroot. Het systeem is op op 11 november 2008 in Nederland ingevoerd. De opening werd verricht door minister van Justitie, Ernst Hirsch Ballin. Sindsdien is er 12 maal een AMBER Alert uitgestuurd (stand per mei 2012). In meer dan de helft van alle gevallen werd het kind teruggevonden dankzij tips die binnenkwamen op het AMBER Alert.
Inhoud |
[bewerken] Oprichting en naam
Initiatiefnemers van AMBER Alert Nederland zijn Frank Hoen, directeur van communicatiebedrijf Netpresenter, en Carlo Schippers van het Landelijk Bureau Vermiste Personen (LBVP), onderdeel van het Korps landelijke politiediensten, in samenwerking met het ministerie van Justitie. Netpresenter heeft het AMBER Alert-systeem ontwikkeld en kosteloos ter beschikking gesteld aan de Nederlandse overheid. Het KLPD is verantwoordelijk voor het uitsturen van AMBER Alerts.
Het Nederlandse systeem is vernoemd naar het gelijknamige AMBER Alert Plan in Amerika, dat sinds 1996 het leven van 554 vermiste of ontvoerde kinderen heeft gered.[1] De naam komt van het Amerikaanse 9-jarige meisje Amber Hagerman, dat op 13 januari 1996 werd ontvoerd en vermoord. Haar dood leidde tot de totstandkoming van dit systeem. AMBER Alert is een geregistreerde merknaam waarvan AMBER met hoofdletters wordt geschreven.
[bewerken] Werking, bereik en effectiviteit van het systeem
De kracht van AMBER Alert is gelegen in de onmiddellijke en alle media omvattende manier waarop het publiek gevraagd wordt om mee te helpen een ontvoerd of in ernstig gevaar verkerend kind terug te vinden. Dat betekent dat AMBER Alerts zo snel mogelijk na het moment van ontvoering of vermissing moeten worden uitgezonden.
AMBER Alerts zijn momenteel te ontvangen via SMS (met foto)[2], e-mail[3], Twitter[4], Windows Live Messenger, Hyves[5], als RSS newsfeed, als PC-popup bericht, PC screensaver en beeldkrant. Ook worden AMBER Alerts direct overgenomen door alle grote TV- en radiostations. AMBER Alert meldingen zijn ook direct en automatisch te zien op de snelwegborden van Rijkswaterstaat[6] en organisaties zoals tekstkar.nl, en op grote TV-schermen in bussen (van Connexxion), supermarkten, bioscopen, restaurants en kinderspeelparadijzen. Ook verschijnt een banner of popupbericht op websites van landelijke dagbladen met een gezamenlijk bereik van 12 miljoen bezoekers per maand, en op ruim 400 kleinere websites. Op 14 augustus 2009 maakte AMBER Alert Nederland bekend dat AMBER SMS-Alerts voortaan voorrang krijgen boven regulier SMS-verkeer.
De eerste week na de start van AMBER Alert meldden zich al 50.000 Nederlanders aan. Inmiddels heeft een AMBER Alert een miljoenenbereik. Daarnaast hadden in mei 2010 inmiddels circa 350.000 mensen en organisaties zich al aangemeld voor de directe ontvangst van de alarmberichten [7]. Het AMBER Alert platform (dus alleen de website banners, pop ups en screensavers) genereerde bij de 3e maal dat het werd ingezet (op 11 maart 2010) al 6 miljoen hits in de eerste 24 uur.
Na de moord op Milly Boele uit Dordrecht gaven Frank Hoen, de directeur van AMBER Alert Nederland, en Minister van justitie Hirsch Ballin te kennen dat de alarmering volgens hen te laat was uitgegeven. Hirsch Ballin gaf aan dat dit moest verbeteren; regiokorpsen moeten voortaan bij een zorgwekkende verdwijning van een kind binnen twee uur contact op nemen met het KLPD. Het Landelijk Bureau Vermiste Personen van het KLPD kan dan helpen beslissen of de omstandigheden van een vermissing het uitgeven van een AMBER Alert rechtvaardigen. In het latere geval van Jennefer van Oostende, die eveneens dood werd gevonden, werd de waarschuwing wederom pas laat (na 28 uur) gegeven. De KLPD stelde toen dat het systeem zijn effectiviteit verliest ("failliet gaat") als het te snel wordt ingezet en dat het Alert echt bewaard moest blijven voor bijzondere gevallen. De kwestie rond Jennefer leidde om die reden tot kritiek en vragen van PvdA Kamerlid Khadija Arib. De regering antwoordde daarop dat wanneer AMBER Alert te snel wordt ingezet dat ertoe kan leiden dat als gevolg van een overmatige stroom van meldingen waarvan achteraf blijkt dat er onvoldoende noodzaak toe bestond, de interesse van het publiek om deze meldingen serieus te nemen, zal afnemen en het middel derhalve aan effectiviteit zal inboeten.[8]
[bewerken] Criteria voor een AMBER Alert
Iedere dag raken er in Nederland kinderen vermist. Het gaat hierbij vooral om kinderen die weglopen en na kortere of langere tijd worden ze vrijwel allemaal levend teruggevonden. Natuurlijk bestaat daarbij het risico dat ze met de verkeerde mensen in contact komen of al zijn gekomen. Op allerlei manieren kan bij dat soort vermissingen publiciteit helpen om het vermiste kind terug te vinden. Enkele keren per jaar zijn er echter vermissingen waarbij het risico voor het vermiste kind veel groter dan normaal is. Dat is zeker het geval als een kind ontvoerd wordt door een onbekende. Vaak is de bedoeling van een dergelijke ontvoering om het kind seksueel te misbruiken en er bestaat daarmee een groot risico dat het kind uit angst voor ontdekking om het leven wordt gebracht door de dader. Een andere situatie met een groot risico is het vermist raken van hele jonge kinderen, die het slachtoffer kunnen worden van een ongeluk als ze zijn gaan dwalen.
Een geval van een vermist kind moet dus voldoen aan een aantal strikte criteria voordat een AMBER Alert wordt afgegeven. Deze criteria zijn:
- Het vermiste kind moet jonger zijn dan 18 jaar;
- Er moet direct gevaar bestaan voor het leven van het kind of een directe vrees voor ernstig letsel;
- Er moet voldoende informatie zijn over het slachtoffer, een mogelijke ontvoerder of een gebruikte auto, zodat met een AMBER Alert de kans vergroot wordt dat het kind gelokaliseerd kan worden;
- Er moeten geen redenen zijn om aan te nemen dat het kind zich in het buitenland bevindt.
Hierbij geldt steeds dat de omstandigheden van het concrete geval doorslaggevend zijn voor de beslissing om al dan niet een AMBER Alert te doen uitgaan.[9][10]
Voor meerderjarige personen (van 18 jaar en ouder) wordt geen AMBER Alert verzonden, ook niet als ze in geestelijk opzicht functioneren op een leeftijdsniveau onder de 18 jaar. Als dat nodig is, zal op andere wijze voor een dergelijke vermissing aandacht gevraagd worden. Ook moet kunnen worden aangenomen dat er sprake is van direct gevaar voor het leven van het kind of dat er een directe vrees bestaat dat het kind ernstig letsel oploopt. Hoewel bij iedere vermissing van een kind er een risico voor dat kind optreedt, is dat onvoldoende om daarvoor een AMBER Alert in te zetten.
[bewerken] Kosten
AMBER Alert is duur. De kosten bedragen tussen 500.000 en 1 miljoen Euro/jaar (voor ca. 4 alerts/jaar).[11] Dat is een van de redenen dat een Alert niet al te lichtvaardig wordt afgegeven. Het is ook de reden dat de dienst aanvankelijk niet gratis was maar 0,25 cent per SMS-bericht kostte[12] en dat AMBER Alert niet puur als een gesponsord initiatief vanuit de samenleving kon blijven voortbestaan maar steun nodig had van de overheid. Die steun werd gegeven door Minister Hirsch-Ballin die op 16 maart 2010 tijdens een kamerdebat toezegde dat hij de voortzetting van AMBER Alert een publieke verantwoordelijkheid achtte.[13] Ontvangst van alle typen AMBER Alerts is momenteel gratis, maar degenen die zijn geabonneerd krijgen géén afmelding als het Alert is ingetrokken of niet meer actief is. Ook dit is een budgettaire kwestie.
[bewerken] Mogelijke toekomstige ontwikkelingen
De financiële toekomst van AMBER Alert lijkt gewaarborgd (zie hierboven). Qua type berichtgeving kan AMBER Alert zich verder ontwikkelen. Op 8 juni 2010 zei Fred Teeven, toenmalig Kamerlid van de VVD, dat de VVD een landelijk Crime Alert nastreeft, gebaseerd op de technologie van het AMBER Alert-systeem. Foto’s van gezochte criminelen moeten zo via internet, GSM, Twitter, snelwegborden, reclameschermen en tv’s snel en wijd worden verspreid. Nu lopen er enkele initiatieven van politiekorpsen waarbij bewoners slechts via SMS worden geïnformeerd, maar volgens Teeven functioneert dat niet of te traag. Met een Crime Alert kan de politie met één druk op de knop een foto of filmpje van gezochte personen verspreiden.[14] De overheid zou overwegen om ook Amber Alerts in te voeren in geval van terreuraanslagen of grote rampen.[15] Er wordt echter niet alleen gewerkt aan uitbreiding; ook beperkingen wordt bestudeerd, met name om Alerts in de toekomst regionaal of gebiedsgebonden uit te sturen (en niet in heel Nederland). Om die reden moeten abonnees reeds nu hun postcode opgeven bij aanmelding.[16]
[bewerken] Trivia
- Bij vier alerts bleek het kind uiteindelijk onder de hoede te zijn van de vader van het kind.
