Airborne Museum

Airborne Museum 'Hartenstein'
Airborne Museum
Opgericht	1949
Locatie	Utrechtseweg 232, Oosterbeek
Type	Historisch Museum
Personen
Directeur	Jan Hovers
Overig
Monumentstatus	Rijksmonument
Monumentnummer	32436
Website	www.airbornemuseum.nl
Portaal    Kunst & Cultuur

Airborne Museum ‘Hartenstein’ te Oosterbeek vertelt het verhaal over de Slag om Arnhem. Op deze plek, het voormalige hoofdkwartier van de Britse troepen tijdens de slag, wordt met een uitgebreide collectie aan authentieke wapens, kleding, uitrustingsstukken, interviews, foto’s en video’s de Slag om Arnhem van september 1944 uitgebeeld. Het museum bevat naast de tentoongestelde collectie tevens de met prijzen bekroonde Airborne Experience, waar je zelf in de voetsporen treedt van een soldaat. Het museum richt zich niet enkel op de geallieerde zijde van het verhaal, maar toont ook de Duitse kant en de betrokken burgerbevolking. Het museum beoogt te laten zien dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is.

Missie

Het Airborne Museum ‘Hartenstein’ is dé plek waar de Slag om Arnhem in al zijn facetten aan een breed en internationaal publiek wordt gepresenteerd, als historisch baken van opofferingsgezindheid van militair en burger voor vrijheid.

Voorgeschiedenis

‘Hartenstein’, waar het museum zich sinds 1978 bevindt heeft een lange voorgeschiedenis. Al in 1728 wordt er gesproken over ‘Het Rode Hert’, een herberg gelegen aan de Utrechtseweg in Oosterbeek. In 1779 wordt deze herberg en de naaste omgeving overgekocht door J. van der Sluys, een advocaat aan het hof van Gelderland. De herberg wordt afgebroken en er komt een herenhuis met bijgebouwen voor in de plaats. Met de verbouwing krijgt het herenhuis ook een nieuwe naam: Hartenstein. Na de dood van Van der Sluys kent Hartenstein verschillende eigenaars. Omstreeks 1865 is de villa gebouwd zoals die nu te bezichtigen is. Hierbij is ook een koetshuis gebouwd, waar nu restaurant Kleyn Hartensteyn zich bevindt. In 1905 zijn hier twee serres aan toegevoegd. Uiteindelijk besluit gemeente Renkum in 1942, als het eigenaar wordt, het pand om te vormen tot een hotel. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog zal het voor Britse parachutisten een belangrijke rol vervullen.

Operatie Market Garden en de Slag om Arnhem

Zie Operatie Market Garden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na de invasie in Normandië in juni 1944 maken de geallieerde troepen een snelle opmars richting Duitsland. De opmars gaat zo snel dat de bevoorradingstroepen het tempo niet meer bij kunnen houden waarna er zich in september een front vormt in België en Frankrijk. Om de Siegfriedlinie te ontwijken ontwikkelt veldmaarschalk Bernard Montgomery een plan waarbij de geallieerde troepen in Nederland verschillende bruggen tussen Eindhoven en Arnhem veroveren. Hiermee hopen ze de weg open te leggen om het Ruhrgebied en Duitsland binnen te kunnen vallen. De operatie start op 17 september en eindigt in de ochtend van 26 september. Uiteindelijk zal door een diversiteit aan fouten operatie Market Garden mislukken.

Zie Slag om Arnhem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In het gebied rond Arnhem landen ruim 10.000 geallieerde luchtlandingstroepen. Belangrijkste doel is om de verkeersbrug over de Rijn in Arnhem te veroveren en te beschermen tegen Duitse troepen totdat het grondleger de luchtlandingstroepen komt ontzetten. Luitenant kolonel John Frost bereikt met het tweede bataljon de brug waar ze meerdere dagen zware gevechten leveren. Het overgrote deel van de Airborne troepen weet de brug echter niet te bereiken, waardoor generaal Roy Urquhart gedwongen is zijn hoofdkwartier te vestigen in hotel ‘Hartenstein’. Op en rond het gebied worden zware gevechten uitgevochten waarbij aan beide kanten veel doden en gewonden vallen. Op donderdag 21 september moeten de troepen bij de verkeersbrug opgeven. Pas op 26 september, als de overgebleven geallieerde troepen zich terugtrekken over de Rijn, wordt hotel ‘Hartenstein’ verlaten. De geallieerde troepen hebben de Slag om Arnhem verloren en het gebouw blijft zwaar beschadigd achter.

Het Museum

Airborne Experience

De Slag om Arnhem heeft grote impact gehad op niet enkel de militairen, maar ook op de betrokken burgerbevolking. Kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog ontstaat er al een idee om een museum over de Slag om Arnhem op te richten. Aanvankelijk (1949) wordt dit in kasteel Doorwerth gerealiseerd. Hartenstein functioneert na de oorlog wederom als hotel. In korte tijd groeit de collectie bij kasteel Doorwerth, waardoor er gezocht wordt naar een grotere locatie. Hotel Hartenstein wordt overgekocht en op 11 mei 1978 opent Airborne Museum ‘Hartenstein’ haar deuren.

In 2008 sluit het museum tijdelijk om het museum te moderniseren. Ook wordt het museum uitgebreid met een ondergrondse kelder van 900m2 en een volledig nieuwe ontvangsthal. In 2009, bij de 65ste herdenking van de Slag om Arnhem is het vernieuwde museum geopend. In de kelder is een Airborne Experience gebouwd waarbij de bezoeker de slag zelf beleeft als een soldaat. Deze ruimte heeft verschillende prijzen en nominaties gekregen. Het museum wil laten zien dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is, het is iets dat je samen beleefd. Daarbij toont het museum dat verzoening ook zeker mogelijk is.

Het Airborne Museum ‘Hartenstein’ is (jaarlijks) betrokken bij veel evenementen betreffende de Slag om Arnhem. Het dient dan ook als ontmoetingsplaats voor veteranen, burgers en jongeren. Bovendien ligt het zeer dicht bij de Airborne Begraafplaats waar jaarlijks de herdenking en bloemlegging plaatsvinden.

Externe link

• Website van het museum

Literatuur

• www.airbornemuseum.nl
• www.mooigelderland.nl/kasteel-doorwerth
• Ed. Mayer, S.L., Encyclopedia of World War II (Feltham 1977)
• Ryan, C., Een Brug te Ver (Bussum 1974)
• Leloux, H.J., en Duyts, W.J.M., In Heerlijckheit en Hoofdkwartier 1949-1989 (Renkum 1989)
• Gelders Archief

51° 59' NB, 5° 50' OL