Athenaeum (oude Rome)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Athenaeum was in het oude Rome een instituut voor hoger onderwijs en kunst, gesticht door keizer Hadrianus.

Hadrianus stichtte het Athenaeum naar Grieks voorbeeld toen hij aan het eind van zijn carrière na zijn vele reizen weer in Rome was, waarschijnlijk ca. 133-135. Het werd als een ludum ingenuarum artium ('school voor de edele kunsten') betiteld door Aurelius Victor (De Caesaribus 14, 3). Het instituut werd genoemd naar de stad Athene, omdat de scholen in dit culturele centrum het voorbeeld vormden, maar ook omdat de Griekse cultuur een belangrijke bron van inspiratie vormde, want volgens Cassius Dio (73, 17) was het Athenaeum genoemd naar het onderwijs dat de studenten er kregen.

De school was enerzijds een instituut voor hoger onderwijs, waaraan een vaste staf van hoogleraren in verschillende vakken verbonden waren. In de tijd van Theodosius II (eerste helft 5e eeuw) bijvoorbeeld waren er drie oratoren, tien grammatici, vijf sofisten, één filosoof en twee advocaten of rechtsgeleerden. Anderzijds was het Athenaeum een plek waar dichters en redenaars voordrachten hielden.

Uit lovende mededelingen over het Athenaeum in de brieven van Sidonius Apollinaris (Ep. II, 9; IV, 8; IX 9, 13) is op te maken dat het in de tweede helft van de 5e eeuw nog een grote reputatie had.

De locatie van het Athenaeum was onbekend, maar op 21 oktober 2009 maakte de Romeinse archeologische dienst bekend dat het gebouw zo goed als zeker is teruggevonden op de Piazza Venezia. Tijdens de aanleg van een nieuwe metrolijn werden daar op 5 m. diepte sporen van een openbaar gebouw gevonden, waaronder delen van een dubbele trap die waarschijnlijk tot de zitplaatsen behoorden van het auditorium. De vloer is dezelfde als die van de bibliotheken die Hadrianus ongeveer 50 m. verderop aan weerszijden van de Zuil van Trajanus liet bouwen.

De naam Athenaeum is later dikwijls gebruikt voor onderwijsinstituten, zowel voor het hoger onderwijs (zoals het Athenaeum Illustre in Amsterdam en later in de negentiende eeuw ook de Athenaea in Franeker, Harderwijk, Deventer en Maastricht), als in het middelbare onderwijs in de twintigste eeuw: het naast de gymnasium bestaande VWO-vorm het atheneum.

Referenties[bewerken]