Zuil van Trajanus

	Zuil van Trajanus
	De Zuil van Trajanus tijdens restauratie in 2004
Locatie	Forum van Trajanus
Voltooid	113
In opdracht van	Trajanus
Type bouwwerk	Triomfzuil
	Lijst van antieke bouwwerken in Rome
Portaal	Romeinse Rijk

Detail van een klein deel van het reliëf op de zuil

De zuil van Trajanus (Italiaans: Colonna Traiana) is een antieke triomfzuil in Rome.

Bouw[bewerken]

Hij werd gebouwd in 107-112 n.C. op het Forum van Trajanus en ingewijd in 113 n.C. Het monument is waarschijnlijk oorspronkelijk bedoeld als grafmonument voor de as van keizer Trajanus. Het is een triomfzuil om de overwinning van Trajanus op het opstandige Dacië (nu Roemenië) te herdenken in de Dacische Oorlogen (101-102 en 105-106 n.C.). Volgens het Latijnse opschrift op de zuil dient hij ook om de hoogte aan te geven van de heuvel die ten behoeve van het Forum van Trajanus was afgegraven.

Opschrift[bewerken]

Boven de toegangsdeur aan de voet van de zuil staat de volgende inscriptie (met vertaling):

SENATVS·POPVLVSQVE·ROMANVS - Senaat en volk van Rome

IMP·CAESARI·DIVI·NERVAE·F·NERVAE - Aan de imperator, de Caesar Nerva, zoon (f=filio) van de goddelijke Nerva,

TRAIANO·AVG·GERM·DACICO·PONTIF - keizer Trajanus, zegevierend in Germanië en Dacië, hoge-

MAXIMO·TRIB·POT·XVII·IMP·VI·COS·VI·P·P ( = Maximo trib(unicia) pot(estate) XVII, Imp(erator) VI, co(n)s(ul) VI, p(ater) p(atriae)) - priester, 17e keer tribuun, zesde keer imperator, zesde keer consul, vader des vaderlands

AD·DECLARANDVM·QVANTAE·ALTITVDINIS - Om aan te geven hoe hoog

MONS·ET·LOCVS·TANT<IS·OPER>IBVS·SIT·EGESTVS - de heuvel was die voor dit werk is weggehaald.

Deze tekst in kapitaal-schrift is daarom zo belangrijk, omdat deze kapitalen een prototype vormden voor de hoofdletters, die nog altijd in gebruik zijn.

Zuil[bewerken]

Afmetingen[bewerken]

De 29,78 meter hoge zuil bestaat uit 18 blokken Parisch marmer met een doorsnee van 3,70 m. Binnenin is een wenteltrap van 185 treden, die naar het platform boven op de zuil leidt. Er zijn 43 nauwe gleuven aangebracht voor de lichtinval. Op de zuil is spiraalsgewijs een ca. 200 m lang fries aangebracht waarop, als een soort doorlopend stripverhaal, de veldtochten van Trajanus in Dacië zijn afgebeeld. De breedte van het fries loopt op van 90 cm aan de onderkant tot 1,25 m bovenaan.

Reliëfs[bewerken]

De bas-reliëfs zijn van een uitzonderlijke kwaliteit en detaillering en daardoor meesterwerken van de beeldhouwkunst. De diepte van het reliëf is 5 cm. Er staan 2500 mensen afgebeeld. De afbeeldingen moeten niet als een realistische weergave van de oorlogshandelingen worden gezien, maar als een epische verwerking ervan. De keizer zelf is 60 keer afgebeeld, maar nooit tijdens een gevechtshandeling. De reliëfs vormen een belangrijke bron voor onze kennis van het Romeinse leger. De kunstenaar is mogelijk dezelfde als van het Trajaanse reliëf in de boog van Constantijn. Mogelijk gaat het om Apollodorus van Damascus, de architect van het Forum.

Scènes[bewerken]

Felle strijd tussen de legers van de Romeinen en de Daciërs

Gipsen afgietsels in het Museo della Civiltà Romana te Rome.

Er worden 114 scènes onderscheiden, die van onderaf in chronologische volgorde staan en in elkaar overlopen. Enkele voorbeelden:

1-3: Romeinse forten langs de Donau
13: Een spion wordt voor de keizer geleid
17-18: Eerste veldslag met de Daciërs
19: Romeinen steken een dorp in brand, de inwoners vluchten naar de overkant van een rivier
21: Trajanus met een groep gevangen vrouwen
22: Aanval van de Daciërs op een Romeins kamp
25: De keizer gaat aan boord van een schip
29: Bouw van een kamp, marteling van krijgsgevangenen, verzorging van gewonde Romeinen
33: Eerbetoon van soldaten aan Trajanus, Romeinen worden gemarteld door vrouwen
43: De Numidische ruiterij valt onder leiding van Lusius Quietus met de keizer de Daciërs aan
54-55: Koning Decebalus en andere Dacische leiders geven zich over
58: De Victorie schrijft op een schild te midden van buit (trofeeën) om het einde van de eerste Dacische oorlog aan te geven.

Voetstuk[bewerken]

De zuil staat op een voetstuk van 5,4 m hoog en 5,5 m in het vierkant. Het heeft een deur naar een vestibule en de grafkamer van Trajanus. Hierin werd waarschijnlijk een gouden urn met de as van Trajanus geplaatst.

Bibliotheken[bewerken]

Oorspronkelijk stond de zuil midden tussen de twee bibliotheken van het Forum van Trajanus in. Vanaf de eerste verdieping van deze gebouwen had men een goed uitzicht op de reliëfs, die toen levendig beschilderd waren. Er zijn bij onderzoek nog sporen van pigmenten gevonden. Terwijl van de gebouwen op het Forum van Trajanus slechts schamele resten over zijn, is de zuil uitzonderlijk goed bewaard gebleven, omdat hij in de Middeleeuwen als uitkijktoren werd gebruikt. De zuil staat nog steeds op zijn oorspronkelijke plaats.

Petrus[bewerken]

Bij zijn oprichting stond boven op de zuil een verguld bronzen beeld van keizer Trajanus. In 1588 echter liet paus Sixtus V er een beeld van de heilige Petrus op plaatsen.