Zuil van Trajanus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zuil van Trajanus
De Zuil van Trajanus tijdens restauratie in 2004
De Zuil van Trajanus tijdens restauratie in 2004
Locatie Forum van Trajanus
Voltooid 113
In opdracht van Trajanus
Type bouwwerk Triomfzuil
Locatie van de Zuil van Trajanus (in rood)
Lijst van antieke bouwwerken in Rome
Portaal  Portaalicoon   Romeinse Rijk
Detail van een klein deel van het reliëf op de zuil

De zuil van Trajanus (Italiaans: Colonna Traiana) is een antieke triomfzuil in Rome.

Bouw[bewerken]

Hij werd gebouwd in 107-112 n.C. op het Forum van Trajanus en ingewijd in 113 n.C. Het monument is waarschijnlijk oorspronkelijk bedoeld als grafmonument voor de as van keizer Trajanus. Het is een triomfzuil om de overwinning van Trajanus op het opstandige Dacië (nu Roemenië) te herdenken in de Dacische Oorlogen (101-102 en 105-106 n.C.). Volgens het Latijnse opschrift op de zuil dient hij ook om de hoogte aan te geven van de heuvel die ten behoeve van het Forum van Trajanus was afgegraven.

Opschrift[bewerken]

Boven de toegangsdeur aan de voet van de zuil staat de volgende inscriptie (met vertaling):

SENATVS·POPVLVSQVE·ROMANVS - Senaat en volk van Rome
IMP·CAESARI·DIVI·NERVAE·F·NERVAE - Aan de imperator, de Caesar Nerva, zoon (f=filio) van de goddelijke Nerva,
TRAIANO·AVG·GERM·DACICO·PONTIF - keizer Trajanus, zegevierend in Germanië en Dacië, hoge-
MAXIMO·TRIB·POT·XVII·IMP·VI·COS·VI·P·P ( = Maximo trib(unicia) pot(estate) XVII, Imp(erator) VI, co(n)s(ul) VI, p(ater) p(atriae)) - priester, 17e keer tribuun, zesde keer imperator, zesde keer consul, vader des vaderlands
AD·DECLARANDVM·QVANTAE·ALTITVDINIS - Om aan te geven hoe hoog
MONS·ET·LOCVS·TANT<IS·OPER>IBVS·SIT·EGESTVS - de heuvel was die voor dit werk is weggehaald.

Zuil[bewerken]

Afmetingen[bewerken]

De 29,78 meter hoge zuil bestaat uit 18 blokken Parisch marmer met een doorsnee van 3,70 m. Binnenin is een wenteltrap van 185 treden, die naar het platform boven op de zuil leidt. Er zijn 43 nauwe gleuven aangebracht voor de lichtinval. Op de zuil is spiraalsgewijs een ca. 200 m lang fries aangebracht waarop, als een soort doorlopend stripverhaal, de veldtochten van Trajanus in Dacië zijn afgebeeld. De breedte van het fries loopt op van 90 cm aan de onderkant tot 1,25 m bovenaan.

Reliëfs[bewerken]

De bas-reliëfs zijn van een uitzonderlijke kwaliteit en detaillering en daardoor meesterwerken van de beeldhouwkunst. De diepte van het reliëf is 5 cm. Er staan 2500 mensen afgebeeld. De afbeeldingen moeten niet als een realistische weergave van de oorlogshandelingen worden gezien, maar als een epische verwerking ervan. De keizer zelf is 60 keer afgebeeld, maar nooit tijdens een gevechtshandeling. De reliëfs vormen een belangrijke bron voor onze kennis van het Romeinse leger. De kunstenaar is mogelijk dezelfde als van het Trajaanse reliëf in de boog van Constantijn. Mogelijk gaat het om Apollodorus van Damascus, de architect van het Forum.

Scènes[bewerken]

Felle strijd tussen de legers van de Romeinen en de Daciërs
Gipsen afgietsels in het Museo della Civiltà Romana te Rome.

Er worden 114 scènes onderscheiden, die van onderaf in chronologische volgorde staan en in elkaar overlopen. Enkele voorbeelden:

  • 1-3: Romeinse forten langs de Donau
  • 13: Een spion wordt voor de keizer geleid
  • 17-18: Eerste veldslag met de Daciërs
  • 19: Romeinen steken een dorp in brand, de inwoners vluchten naar de overkant van een rivier
  • 21: Trajanus met een groep gevangen vrouwen
  • 22: Aanval van de Daciërs op een Romeins kamp
  • 25: De keizer gaat aan boord van een schip
  • 29: Bouw van een kamp, marteling van krijgsgevangenen, verzorging van gewonde Romeinen
  • 33: Eerbetoon van soldaten aan Trajanus, Romeinen worden gemarteld door vrouwen
  • 43: De Numidische ruiterij valt onder leiding van Lusius Quietus met de keizer de Daciërs aan
  • 54-55: Koning Decebalus en andere Dacische leiders geven zich over
  • 58: De Victorie schrijft op een schild te midden van buit (trofeeën) om het einde van de eerste Dacische oorlog aan te geven.

Voetstuk[bewerken]

De zuil staat op een voetstuk van 5,4 m hoog en 5,5 m in het vierkant. Het heeft een deur naar een vestibule en de grafkamer van Trajanus. Hierin werd waarschijnlijk een gouden urn met de as van Trajanus geplaatst.

Bibliotheken[bewerken]

Oorspronkelijk stond de zuil midden tussen de twee bibliotheken van het Forum van Trajanus in. Vanaf de eerste verdieping van deze gebouwen had men een goed uitzicht op de reliëfs, die toen levendig beschilderd waren. Er zijn bij onderzoek nog sporen van pigmenten gevonden. Terwijl van de gebouwen op het Forum van Trajanus slechts schamele resten over zijn, is de zuil uitzonderlijk goed bewaard gebleven, omdat hij in de Middeleeuwen als uitkijktoren werd gebruikt. De zuil staat nog steeds op zijn oorspronkelijke plaats.

Petrus[bewerken]

Bij zijn oprichting stond boven op de zuil een verguld bronzen beeld van keizer Trajanus. In 1588 echter liet paus Sixtus V er een beeld van de heilige Petrus op plaatsen.

Navolging[bewerken]

Voorkant van de Karlskirche in Wenen, met opzij twee zuilen geïnspireerd door de Zuil van Trajanus

Rome[bewerken]

Constantinopel[bewerken]

Modern[bewerken]

In Roemenië staat in het Muzeul de Istorie (geschiedenismuseum) van Boekarest een kopie van de zuil.

Literatuur[bewerken]

Externe links[bewerken]