Lood (element)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Periodiek systeem H He Li Be B C N O F Ne Na Mg Al Si P S Cl Ar K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Uub Uut Uuq Uup Uuh Uus Uuo ↓ * La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu ** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Lood
Algemeen
Naam	Lood / Plumbum
Symbool	Pb
Atoomnummer	82
Groep	Koolstofgroep
Periode	Periode 6
Blok	P blok
Reeks	Hoofdgroepmetalen
Kleur	Donkergrijs
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u)	207,2
Elektronenconfiguratie	[Xe]4f14 5d10 6s2 6p2
Oxidatietoestanden	+2, +4
Elektronegativiteit (Pauling)	2,10
Atoomstraal (pm)	146
1e ionisatiepotentiaal (kJ×mol-1)	715,60
2e ionisatiepotentiaal (kJ×mol-1)	1450,40
3e ionisatiepotentiaal (kJ×mol-1)	3081,50
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m-3)	11340
Smeltpunt (K)	600
Kookpunt (K)	2024
Aggregatietoestand	Vast
Smeltwarmte (kJ·mol-1)	4,8
Verdampingswarmte (kJ·mol-1)	177,7
Van der Waalse straal (pm)	202
Kristalstructuur	Kub
Molair volume (m3·mol-1)	18,17
Geluidssnelheid (m·s-1)	1260
Specifieke warmte (J·kg-1·K-1)	130
Elektrische weerstand (μΩcm)	20,6
Warmtegeleiding (W·m-1·K-1)	35,3
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt, tenzij anders aangegeven

Lood is een scheikundig element met symbool Pb (van het Latijn: plumbum) en atoomnummer 82. Het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal.

Inhoud 1 Ontdekking 2 Toepassingen 3 Opmerkelijke eigenschappen 4 Verschijning 5 Isotopen 6 Toxicologie en veiligheid 7 Zie ook 8 Externe links

[bewerken] Ontdekking

Lood wordt sinds 5000-4500 v.Chr. gebruikt omdat het wijdverspreid op aarde voorkomt en eenvoudig kan worden bewerkt. Alchemisten dachten dat lood het oudste metaal was en associeerden het met de planeet Saturnus. In het Romeinse Rijk werden loden pijpen gebruikt om water te transporteren die in sommige gevallen 2000 jaar later nog steeds in gebruik zijn.

In de jaren 1980-90 ontstond het besef dat lood schadelijk is voor het milieu met als gevolg dat het gebruik ervan aan banden werd gelegd. In autobrandstoffen werd lood vervangen door andere stoffen en loden pijpleidingen werden vervangen door pijpleidingen in kunststof, (verzinkt) staal of koper.

Het symbool van lood Pb is afkomstig van de Latijnse naam Plumbum.

Lood is een zwaar metaal

[bewerken] Toepassingen

Sinds het bekend worden van de schadelijkheid van lood voor het milieu, is het gebruik ervan sterk teruggedrongen. Tot die tijd waren er legio toepassingen:

• De hoge buigzaamheid maakt lood geschikt om bij woningbouw kieren te dichten (loodslab). Van deze eigenschap wordt ook gebruikgemaakt in ramen van glas en lood, waarbij het stukje glas in een loden vatting opgesloten zit en de loodstrippen aan elkaar gesoldeerd worden.
• In oplaadbare batterijen en accu's wordt lood als elektrode gebruikt.
• In brandstoffen kan loodtetraethyl worden gebruikt als octaan verbeteraar. In de EU is dat sinds 1999 niet meer toegestaan.
• Lood kan worden toegepast in verf om het beter bestendig te maken tegen weersinvloeden. Sinds 1990 is dat in de EU niet meer toegestaan. Als pigment werd loodwit (loodoxide) veel toegepast.
• Legering met tin voor orgelpijpen.
• In de elektronica als soldeerverbinding in een legering met tin en soms ook zilver, (voorbeeld 60%lood, 38%tin en 2%zilver)
• In de legering Woodsmetaal voor diverse toepassingen.

Omdat lood goede bescherming biedt tegen gammastraling worden loden omhulsels vaak gebruikt om radioactieve bronnen veilig te bewaren.

[bewerken] Opmerkelijke eigenschappen

Lood is een zacht, buigzaam en kneedbaar donker-blauw-grijs metaal dat bij kamertemperatuur een slechte geleider van elektriciteit is. Het is zeer corrosiebestendig, zelfs tegen geconcentreerde oplossingen van zwavelzuur. Door lood te legeren met antimoon of andere metalen kan het harder worden gemaakt.

Bij 7,2 K wordt lood een supergeleider.

Lood is het laatste stabiele element, hoewel bismut door zijn zeer lange halfwaardetijd ook als stabiel kan worden beschouwd.

[bewerken] Verschijning

Ongebonden lood is vrij zeldzaam in de aardkorst. Veelal wordt het aangetroffen in ertsen die naast lood ook zink, zilver en koper bevatten. Het meest voorkomende loodhoudende mineraal is galena dat ruim 86% lood bevat. Andere mineralen die als loodbron worden gebruik zijn cerussiet en anglesiet. Een andere - steeds belangrijker wordende - bron van lood is de recycling van afgedankte loodhoudende materialen.

[bewerken] Isotopen

Meest stabiele isotopen
Iso	RA (%)	Halfwaardetijd	VV	VE (MeV)	VP
202Pb	syn	52,5×103 j	α	1,364	198Hg
204Pb	syn	1,4×1017 j	α	3,800	200Hg
205Pb	syn	1,53×107 j	EV	1,531	205Tl
206Pb	24,1	stabiel met 124 neutronen
207Pb	22,1	stabiel met 125 neutronen
208Pb	52,4	stabiel met 126 neutronen
210Pb	syn	22,3 j	α	5,484	206Hg

Op aarde komen drie stabiele loodisotopen voor, één radioactieve isotoop met een dusdanig lange halfwaardetijd dat het ook als stabiel kan worden beschouwd en een aantal radioactieve isotopen met kortere halfwaardetijden.

[bewerken] Toxicologie en veiligheid

Langdurige blootstelling aan lood en loodverbindingen kan hersenbeschadigingen veroorzaken en tot bijvoorbeeld dementie leiden. Om die reden is het niet meer toegestaan lood te gebruiken voor waterleidingen.

[bewerken] Zie ook

• Loodverbindingen

[bewerken] Externe links

•  International Chemical Safety Card van lood
• PeriodiekSysteem.com over: Lood
• Lenntech over: Lood
• (en) EnvironmentalChemistry.com over: Lood
• (en) WebElements.com over: Lood

Chemische elementen en isotopen
Periodiek systeem: Standaard · Alternatief · Elektronenconfiguratie Isotopentabel: Op element (compleet) · Op element (in delen) · Op atoommassa Lijst van elementen