Palladium (element)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Palladium
Periodiek systeem
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Palladium
Palladium
Algemeen
Naam Palladium
Symbool Pd
Atoomnummer 46
Groep Platinagroep
Periode Periode 5
Blok D-blok
Reeks Overgangsmetalen
Kleur Zilverwit
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 106,42
Elektronenconfiguratie [Kr]4d10
Oxidatietoestanden +2, +3
Elektronegativiteit (Pauling) 2,20
Atoomstraal (pm) 137
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 804,39
2e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 1894,72
3e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 3177,28
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m−3) 12020
Hardheid (Mohs) 4,75
Smeltpunt (K) 1827
Kookpunt (K) 3213
Aggregatietoestand Vast
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 17,6
Verdampingswarmte (kJ·mol−1) 357,0
Kristalstructuur Kub
Molair volume (m3·mol−1) 8,9·10-6
Geluidssnelheid (m·s−1) 3070
Specifieke warmte (J·kg−1·K−1) 240
Elektrische weerstandΩ·cm) 10,8
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 71,8
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Palladium is een scheikundig element met symbool Pd en atoomnummer 46. Het is een zilverwit overgangsmetaal.

Ontdekking[bewerken]

Palladium is in 1803 ontdekt door William Hyde Wollaston tijdens het onderzoeken van ruw platinaerts uit Zuid-Amerika.

Palladium is vernoemd naar de in 1802 ontdekte planetoïde Pallas.[1]

Toepassingen[bewerken]

Als poeder is palladium een goede katalysator en wordt het gebruikt in hydrogenerings- en dehydrogeneringsreacties;[1] ook wordt het gebruikt bij het opwerken van petroleum in raffinaderijen. Als legering wordt het gebruikt in sieraden. Andere toepassingen:

Opmerkelijke eigenschappen[bewerken]

Palladium is een zacht zilverwit metaal dat chemisch gezien op platina lijkt, het reageert niet met zuurstof uit de lucht. Het heeft de laagste dichtheid en het laagste smeltpunt van de metalen uit de platinagroep.[1] Het is zacht en makkelijk bewerkbaar bij verwarming terwijl de sterkte en hardheid sterk toenemen bij lagere temperatuur.[1] Palladium reageert sterk met zwavelzuur en salpeterzuur maar het lost slechts langzaam op in zoutzuur.

Het metaal heeft de ongewone eigenschap dat het tot 900 maal zijn eigen volume aan waterstof kan opnemen bij kamertemperatuur,[1] een eigenschap die het zeer geschikt maakt voor industriële hydrogeneringsreacties. Vermoed wordt dat er Pd2H wordt gevormd, maar dit is tot nu toe speculatie.

Bekende oxidatietoestanden van palladium zijn +2, +3 en +4. Recent zijn palladiumverbindingen gemaakt waar palladium een oxidatiestaat +6 heeft.

Verschijning[bewerken]

Palladium wordt meestal als ongebonden metaal gewonnen als bijproduct uit koper en nikkelertsen. Ook wordt het in de aardkorst aangetroffen in legeringen met goud en platina. De belangrijkste wingebieden liggen in Rusland (55%; bij Norilsk), Australië, Ethiopië, Brazilië, Canada en de Verenigde Staten.

Isotopen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Isotopen van palladium voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Meest stabiele isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
102Pd 1,02 stabiel met 56 neutronen
103Pd syn 16,991 d EV 0,543 103Rh
104Pd 11,14 stabiel met 58 neutronen
105Pd 22,33 stabiel met 59 neutronen
106Pd 27,33 stabiel met 60 neutronen
107Pd syn 6,5·106 j β- 1,511 107Ag
108Pd 26,46 stabiel met 62 neutronen
110Pd 11,72 stabiel met 64 neutronen

In de natuur worden zes stabiele palladium isotopen aangetroffen. De meest stabiele radio-isotoop is 107Pd met een halveringstijd van enkele miljoenen jaren. De andere radioactieve isotopen hebben halveringstijden in de orden van dagen.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Palladium zelf is ongevaarlijk, maar palladiumverbindingen moeten als giftig en kankerverwekkend beschouwd worden.

Handel en belegging[bewerken]

Palladium is een kostbaar edelmetaal. Op de internationale goederenmarkten wordt de prijs uitgedrukt in Amerikaanse dollars per troy ounce, dat is iets meer dan 31,1 gram. In februari 2011 werd een record bereikt van ruim 850 dollar per troy ounce. Dat is niet zo duur als goud, maar wel ongeveer de helft.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e f g h C. R. Hammond, CRC Handbook of Chemistry and Physics, 56, CRC Press, p. B-26
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek