Astaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Astaat
Periodiek systeem
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Algemeen
Naam Astaat
Symbool At
Atoomnummer 85
Groep Halogenen
Periode Periode 6
Blok P-blok
Reeks Metalloïden
Kleur Metalliek
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 209,9871
Elektronenconfiguratie [Xe]4f14 5d10 6s2 6p5
Oxidatietoestanden −1, +1, +3, +5, +7
Elektronegativiteit (Pauling) 2,2
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 890
Fysische eigenschappen
Smeltpunt (K) 575
Kookpunt (K) 610
Aggregatietoestand Vast
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 23,8
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 1,7
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Astaat of astatium is een scheikundig element met symbool At en atoomnummer 85. Het is zo zeldzaam dat niet bekend is hoe het er uit ziet; daarnaast zouden hoeveelheden die groot genoeg zijn om met het blote oog waar te nemen meteen verdampen door de intense radioactiviteit. Theoretisch zou het een metalliek zilverkleurig metalloïde kunnen zijn.

Ontdekking[bewerken]

Astaat komt van nature nauwelijks op aarde voor, de totale hoeveelheid bedraagt nog geen 30 gram.[1] Het is in 1940 voor het eerst gesynthetiseerd door Dale Corson, Kenneth Ross MacKenzie en Emilio Segrè aan de Universiteit van Californië - Berkeley tijdens het beschieten van bismutkernen met alfadeeltjes.[1]

De naam is afgeleid van het Griekse άστατος (astatos), dat instabiel betekent; de halveringstijd van het stabielste astaatisotoop, 210At, bedraagt slechts 8,1 uur. Van astaat zijn geen reguliere industriële toepassingen bekend. Wel is de isotoop At-211 in principe bruikbaar voor radiotherapeutische behandeling van kanker.

Opmerkelijke eigenschappen[bewerken]

Met massaspectrometrie is aangetoond dat astaat chemisch veel overeenkomsten vertoont met halogenen, vooral met jodium. Fysisch vertoont astaat echter meer overeenkomsten met metalloïden. Berekend is dat een pentavalente koolstofverbinding zou kunnen bestaan als trigonale bipyramide in de vorm [At-C(CN)3-At].[2]

Verschijning[bewerken]

Astaat ontstaat uit het trage verval van zwaardere in de natuur voorkomende kernen zoals thorium en uranium, maar heeft zelf een relatief zeer korte halveringstijd. In de natuur komen zeer kleine hoeveelheden 215At, 218At en 219At voor die zich in evenwicht bevinden met 233U en 239Np, als gevolg van de interactie van thorium en uranium met vrije neutronen.[1]

Voor wetenschappelijke doeleinden wordt astaat geproduceerd door bismut te bombarderen met alfadeeltjes. Hieruit ontstaan isotopen met halveringstijden variërend van enkele nanoseconden tot maximaal 8,1 uur voor 210At.

Isotopen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Isotopen van astaat voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Isotopen komen voor tussen 191At en 223At, behalve 192At.

Stabielste isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
207At syn 1,80 u α 3,910 203Bi
208At syn 1,63 u α 4,973 204Bi
209At syn 5,41 u α 3,486 205Bi
210At syn 8,1 u α 3,981 206Bi
211At syn 7,214 u α 5,982 207Bi

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Op het gebied van toxicologie is vrijwel niets bekend over astaat. Problematisch is dat niet gezien de extreme zeldzaamheid van dit element.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c , CRC Handbook of Chemistry and Physics, 56, CRC press, p. B-23
  2. Pierrefixe, S., van Stralen, S., van Stralen, J., Fonseca Guerra, C., Bickelhaupt, F. (2009). Hypervalent Carbon Atom: “Freezing” the SN2 Transition State. Angewandte Chemie 121: 6591-6593 . DOI:10.1002/ange.200902125. Geraadpleegd op 25 maart 2011.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek