Californium

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Californium
Periodiek systeem
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Schijfje californium (doorsnede ca. 1 mm)
Schijfje californium (doorsnede ca. 1 mm)
Algemeen
Naam Californium
Symbool Cf
Atoomnummer 98
Groep Scandiumgroep
Periode Periode 7
Blok F-blok
Reeks Actiniden
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) [251]
Elektronenconfiguratie [Rn]5f10 7s2
Oxidatietoestanden +3
Elektronegativiteit (Pauling) 1,3
Atoomstraal (pm) 186
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 607,86
Fysische eigenschappen
Smeltpunt (K) 1173
Aggregatietoestand Vast
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Californium is een scheikundig element met symbool Cf en atoomnummer 98. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig actinide.

Ontdekking[bewerken]

Californium is voor het eerst gesynthetiseerd door Stanley Thompson, Kenneth Street, Albert Ghiorso en Glenn Seaborg aan de Universiteit van Californië - Berkeley in 1950. Het was het zesde transurane element dat werd ontdekt. Zij bombardeerden 242Cm met α deeltjes in een cyclotron, waarbij de isotoop 245Cf ontstond.

De naam californium is afgeleid van de staat Californië waarin het element voor het eerst ontdekt is.

Toepassingen[bewerken]

Omdat californium slechts in minuscule hoeveelheden beschikbaar is, wordt het alleen gebruikt voor zeer specialistische toepassingen. Folies van 252Cf worden bij radiologisch onderzoek gebruikt als bron van neutronen en bij het detecteren van goud en zilver. Het is het laatste element dat praktische toepassingen heeft.

Opmerkelijke eigenschappen[bewerken]

Hoewel er door gebrek aan materiaal weinig onderzoek naar de eigenschappen van californium kan worden verricht, zijn er toch enige gegevens van bekend. 252Cf (halveringstijd 2,6 jaar) vervalt voor ca. 3 % door spontane splijting, waarbij neutronenstraling ontstaat. Eén microgram kan 170 miljoen neutronen per minuut uitzenden. Tot op heden is californium nog niet in zuiver metallische vorm waargenomen. Het enige ion dat stabiel is in waterige oplossing is californium(III) dat onder andere wordt aangetroffen in californium(III)oxide (Cf2O3), californium(III)chloride (CfCl3) en californiumoxychloride (CfOCl).

Verschijning[bewerken]

Op aarde komt californium niet in de vrije natuur voor. Het kan worden gesynthetiseerd in kernreactors door lichtere kernen zoals curium te bombarderen met neutronen. Telescopisch onderzoek heeft uitgewezen dat californium wel voorkomt in restanten van supernova's.

Isotopen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Isotopen van californium voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Meest stabiele isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
249Cf syn 351 j α 6,295 245Cm
250Cf syn 13,08 j α 6,128 246Cm
251Cf syn 898 j α 6,176 247Cm
252Cf syn 2,645 j α 6,217 248Cm

Er zijn 19 radioisotopen van californium bekend. De meest stabiele isotoop is 251Cf met een halveringstijd van bijna 900 jaar. Andere relatief langlevende isotopen zijn 249Cf en 250Cf met halveringstijden van respectievelijk 351 en 13 jaar. Alle andere isotopen hebben halveringstijden van minder dan 2,7 jaar.

(Illegale) productie[bewerken]

Californium wordt gemaakt door Curium te bombarderen met deeltjes. Californium is het op een na zeldzaamste en dus ook op een na duurste materiaal, omdat de stof moeilijk te maken is. Naast de officiële laboratoria zijn er ook illegale 'plantages', waar californium wordt geproduceerd. Hierbij komt vaak geen pure californium vrij, omdat er vaak te weinig energie is. De californiumplantages maken niet alleen gebruik van puur curium, maar ook voorwerpen waar curium op is gekomen. Hierdoor vermengt een andere stof met de californium, wat ook tot onzuiverheid leidt. De illegale producenten gebruiken vaak californium voor de handel of als wapen.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Omdat californium van nature niet voorkomt in de biosfeer, zijn de eventuele risico's niet noemenswaardig. Op plaatsen waar wel met californium wordt gewerkt, dient uiterst zorgvuldig met het materiaal te worden omgegaan vanwege de extreme radioactiviteit. In californium komen relatief veel spontane splijtingen voor, en de daarbij ontstane neutronenstraling is erg doordringend en kan in andere materialen radioactiviteit induceren.

Externe links[bewerken]

Logo Wikimedia Commons
Commons heeft meer mediabestanden op de pagina Californium.


Zoek dit woord op in WikiWoordenboek