Krypton (element)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Krypton / Cruptonium
Periodiek systeem
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Krypton in een gasontladingslamp
Krypton in een gasontladingslamp
Algemeen
Naam Krypton / Cruptonium
Symbool Kr
Atoomnummer 36
Groep Edelgassen
Periode Periode 4
Blok P-blok
Reeks Edelgassen
Kleur Kleurloos
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 83,80
Elektronenconfiguratie [Ar]3d10 4s2 4p6
Oxidatietoestanden 0
Elektronegativiteit (Pauling) 3,0
Atoomstraal (pm) 112
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 1350,77
2e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 2350,39
3e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 3565,16
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m−3) 3,708
Smeltpunt (K) 116,6
Kookpunt (K) 119,7
Aggregatietoestand Gas
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 1,638
Verdampingswarmte (kJ·mol−1) 9,029
Van der Waalse straal (pm) 202
Kristalstructuur Kub
Molair volume (m3·mol−1) 38,9·10–6 (vloeibaar)
27,99·10–6 (vast)
Geluidssnelheid (m·s−1) 1120
Specifieke warmte (J·kg−1·K−1) 248
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 0,0094
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde
Neonlamp gevuld met krypton.

Krypton is een scheikundig element met symbool Kr en atoomnummer 36. Het is een kleurloos edelgas.

Ontdekking[bewerken]

In 1898 is krypton ontdekt door William Ramsay en Morris Travers.[1] Het bleef over bij de ontleding van vloeibare lucht na het verwijderen van water, zuurstof, stikstof, helium en argon. Een week later ontdekte het duo op dezelfde manier ook neon.

De naam krypton is afkomstig van het Griekse kryptos, wat verborgen betekent.

Toepassingen[bewerken]

Krypton is duur (30 tot 65 dollar per liter) en in de meeste gevallen te vervangen door goedkopere edelgassen. Daarom wordt het slechts op zeer beperkte schaal industrieel toegepast. Enkele gebieden waar krypton wel wordt gebruikt zijn:

  • In fotografische flitsers, speciaal bij hogesnelheidsfotografie.[1]
  • In fluorescerende verlichting wordt soms een mengsel van argon en krypton toegepast. Krypton licht op, net als neon, wanneer het wordt toegepast in een gasontladingslamp. Het verschil is de kleur licht: neon licht oranjerood op; krypton bleek paars.
  • Als vulling voor geïsoleerd glas.
  • Van 1960 tot 1983 is krypton gebruikt voor de definitie van de meter. Ter vervanging van de standaard meter (legering van platina en iridium) in Parijs werd de standaard meter vastgesteld aan de hand van de rood-oranje spectrumlijn van het krypton-86 isotoop.
  • Kryptongas wordt in de medische wereld gebruikt om longscintigrafie te doen. Hierbij ademt de patiënt het gas in en kan er vervolgens met de nodige apparatuur een beeld worden verkregen van de ventilatieverdeling in de longen.

Opmerkelijke eigenschappen[bewerken]

Krypton is een edelgas dat bekendstaat om de scherpe groene en oranjerode lijnen in het spectrum.[1]

Verschijning[bewerken]

In de aardse atmosfeer komt krypton voor in een concentratie van ongeveer 1 ppm.[1] In de atmosfeer van Mars is die concentratie ongeveer 0,3 ppm. Krypton wordt uit de lucht gewonnen met behulp van fractionele destillatie. Hoewel krypton een edelgas is, lijkt het erop dat er toch verbindingen mogelijk zijn. Er zijn in het verleden al kleine hoeveelheden kryptondifluoride geproduceerd en er is melding gemaakt van de moleculaire ionen ArKr+, KrH+ en KrXe+.[1]

Isotopen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Isotopen van krypton voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Meest stabiele isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
78Kr 0,35 2,0×1021 j 2ß+ 1,626 78Se
79Kr syn 35,04 h ß+ 3,574 79Br
80Kr 2,25 stabiel met 44 neutronen
81Kr syn 2,29×105 j EV 0,281 81Br
82Kr 11,6 stabiel met 46 neutronen
83Kr 11,5 stabiel met 47 neutronen
84Kr 57,0 stabiel met 48 neutronen
85Kr syn 10,756 j ß- 0,687 85Rb
86Kr 17,3 stabiel met 50 neutronen

In de natuur komen zes stabiele isotopen van krypton voor. Daarnaast zijn er ongeveer 18 instabiele isotopen bekend waarvan alleen 78Kr in de natuur voorkomt.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Krypton is niet brandbaar en niet giftig, maar in hoge concentraties kan het verstikkend werken door verdringing van zuurstof.[2]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e (en) Hammond, C. R., CRC Handbook of Chemistry and Physics, CRC Press, 1975-1976, B-20, B-21
  2. (de) EG-Sicherheitsdatenblatt Krypton, verdichtet. The Linde Group (27 januari 2005 (eerste uitgave), 15 november 2010 (herzien)) Geraadpleegd op 18 november 2013
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek