Zuid-Afrika

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Republiek van Suid-Afrika
Republic of South Africa
Rephaboliki ya Afrika-Borwa
IRiphabliki yeSewula Afrika
Rephaboliki ya Afrika Borwa
IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika
Riphabliki ra Afrika Dzonga
Rephaboliki ya Aforika Borwa
Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe
IRiphabliki yaseMzantsi Afrika
IRiphabliki yaseNingizimu Afrika
Vlag van Zuid-Afrika
(Details)

(Details)
Zuid-Afrika
Basisgegevens
Officiële landstaal Afrikaans*, Engels, Zoeloe, Xhosa, Swazi, Ndebele, Zuid-Sotho, Noord-Sotho, Tswana, Venda, Tsonga

*incl. Nederlands (tot 1983)

Hoofdstad Pretoria (bestuurlijke macht)
Kaapstad (wetgevende macht)
Bloemfontein (rechterlijke macht)
Regeringsvorm Republiek
Staatshoofd Jacob Zuma[1]
Regeringsleider Kgalema Motlanthe
Democratie-index 7,79 (onvolledige democratie)
Religie 75,5% christendom
21,1% geen/onzeker
3,4% overig 2001[2]
Oppervlakte 1.221.037 km² [3] (-% water)
Inwoners 51.770.560 (2011)[4]
48.601.098 (2013)[5] (39,8/km² (2013))
Overige
Motto !ke e: /xarra //ke[6]
Volkslied Nkosi Sikelel iAfrica & Die Stem van Suid-Afrika
Munteenheid Rand (ZAR)
UTC +2
Nationale feestdag 27 april
Web | Code | Tel. .za | ZAF | 27
Voorgaande staten
Unie van Zuid-Afrika Unie van Zuid-Afrika 1961
Topografie
Zuid-Afrika
Portaal  Portaalicoon   Zuid-Afrika
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken
Europese geschiedenis in Zuid-Afrika

Charles Bell - Jan van Riebeeck se aankoms aan die Kaap.jpg

Van
VOC Tussenstation (1652)
tot en met de
Republiek Zuid-Afrika (heden)


Vlag van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie Vlag van Nederland Vlag van de Bataafse Republiek Vlag van Republiek Natalia Vlag van Oranje Vrijstaat Vlag van Transvaal
Vlag van Kaapkolonie Vlag van kolonie Oranjerivier Vlag van kolonie Transvaal Vlag van Zuid-Afrika 1912-1928
Vlag van Zuid-Afrika 1928=1994 Vlag van Zuid-Afrika
..Naar chronologie
  • Brits Zuid-Afrika (1902-1910)
  • Onafhankelijkheid (1931-heden)

Portaal  Portaalicoon  Zuid-Afrika
Portaal  Portaalicoon  Geschiedenis

Zuid-Afrika, officieel de Republiek Zuid-Afrika (Afrikaans: Republiek van Suid-Afrika, Engels: Republic of South Africa) is een land dat aan de zuidpunt van Afrika ligt. Het land grenst in het noorden aan Namibië, Botswana en Zimbabwe, in het oosten aan Mozambique en Swaziland. De onafhankelijke staat Lesotho wordt in zijn geheel door Zuid-Afrika omsloten.

Zuid-Afrika heeft een rijke koloniale geschiedenis, die tot stand kwam toen Kaapstad in 1652 als Nederlandse verversingspost werd gesticht. Na anderhalve eeuw van Nederlandse kolonisatie werd de Kaapkolonie overgenomen door het Verenigd Koninkrijk. Hierop migreerden een groot aantal Nederlandstalige kolonisten, bekend als Boeren, met de Grote Trek naar het binnenland en stichtten verschillende Boerenstaten, waarvan de Zuid-Afrikaansche Republiek en de Oranje Vrijstaat het belangrijkst waren. Deze republieken werden in 1902 door de Britten veroverd in de Tweede Boerenoorlog en samen met de Kaapkolonie en Natal in 1910 tot Zuid-Afrika verenigd. In de 20e eeuw werd Zuid-Afrika overschaduwd door de apartheid, een systeem van rassensegregatie waarmee de niet-blanke bevolking benadeeld werd. In 1990 werd de apartheid afgeschaft en in 1994 werd Nelson Mandela tot de eerste zwarte president van Zuid-Afrika verkozen.

Zuid-Afrika is een land met diverse bevolkingsgroepen en elf officiële talen, waaronder het aan het Nederlands verwante Afrikaans. Het land is een parlementaire republiek met drie hoofdsteden en is één van de meest ontwikkelde landen van het continent, maar armoede- en misdaadcijfers blijven hoog.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Zuid-Afrika voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Als eerste Europeaan verkende Bartolomeu Dias in 1488 de kust rond Kaap de Goede Hoop. Het gebied werd door Portugal echter niet gekoloniseerd.

VOC[bewerken]

Toen het Nederlandse schip Nieuw Haarlem op zijn terugreis van Batavia op 25 maart 1647 met Reynier van Tzum aan boord strandde aan de Kaap, kwamen de plaatselijke Khoikhoi voor de eerste keer in contact met Nederlanders. De schipbreukelingen bouwden een klein fort dat ze de naam "Zand Fort van die Kaap die Goeie Hoop" gaven.

Zestig man onder bevel van onderkoopman Leendert Janszen bracht bijna een jaar aan de Kaap door voordat in maart 1648 de overlevenden door een vloot van twaalf VOC-schepen onder leiding van Wollebrant Geleyns de Jongh gered werden en teruggebracht naar Nederland. Zij berichtten thuis over het gunstige klimaat, hun goede ervaringen met de plaatselijke Khoikhoi en de ruilhandel met het inheemse volk. Dit was beslissend voor de Vereenigde Oostindische Compagnie om een verversingsstation bij de Kaap op te richten voor schepen die op weg waren naar het verre oosten. Op 6 april 1652, kwam Jan van Riebeeck aan bij Kaap de Goede Hoop. Het gebied met Nederlandse kolonisten breidde zich gedurende de 17e en 18e eeuw langzaam uit in oostelijke richting tot bij de Visrivier.

Brits bewind[bewerken]

Na de slag om Muizenberg in 1795 bezetten de Britten de streek rond Kaap de Goede Hoop maar gaven het weer terug aan de Nederlanders in 1803. In 1806 namen de Britten voorgoed bezit van de Kaap. Er ontstond onenigheid tussen de Britten en de Nederlandse boeren, onder meer omtrent de compensatie voor de afschaffing van de slavernij in 1833. Velen van de Nederlandse (en ook Duitse en hugenootse) kolonisten, bekend als Boeren, trokken in de jaren 1830-1840 in de zogenaamde Grote Trek weg uit de Kaapkolonie. Zij stichtten onafhankelijke republieken, die verenigd werden in de Oranje Vrijstaat en Transvaal. De eerste Boerenrepubliek was Natalia. Toen de Boeren Natalia binnentrokken kwamen ze in gevecht met de Zoeloekoning Dingane nadat hij hun leider Piet Retief liet vermoorden. Uiteindelijk versloegen de Boeren de Zoeloes bij de Slag bij Bloedrivier in 1838. Natalia werd echter reeds in 1843 veroverd door de Britten. Daarna trokken de voortrekkers naar de Transvaal en de Oranje Vrijstaat.

In 1867 werden diamanten ontdekt in Kimberley op de grens van de Oranje Vrijstaat en goud was er net in 1886 aan de Witwatersrand in Transvaal gevonden. Dit leidde tot een stroom van blanke immigranten en rijkdom voor Transvaal. De Boeren verzetten zich tegen inmenging van de Britten, wonnen de Eerste Boerenoorlog (1880-1881), maar werden verslagen in de Tweede Boerenoorlog (1899-1902), de Tweede Boerenoorlog zou een pyrrusoverwinning genoemd kunnen worden.

Zelfstandig[bewerken]

Vlag van de Unie van Zuid-Afrika en de Republiek Zuid-Afrika 1928-1994

In 1910 werd de Unie van Zuid-Afrika gevormd, die een onafhankelijke staat binnen het Britse Gemenebest werd. In 1931 werd Zuid-Afrika een Dominion en werd het via het Statuut van Westminster volledig onafhankelijk. Vele wetten regelden een ongelijke behandeling van burgers op grond van hun huidskleur. Deze politiek werd geformaliseerd tot de apartheid (gescheiden ontwikkeling van de diverse rassen) na de verkiezingsoverwinning van de Nasionale Party in 1948.

Na de apartheid[bewerken]

In de jaren 90 eindigde de apartheid. Toenmalig president De Klerk liet de bekende anti-apartheidsactivist Nelson Mandela vrij op 11 februari 1990, en in 1994 werden er voor het eerst algemene verkiezingen voor alle rassen gehouden, leidend tot een bestuur van de (overwegend zwarte) tot politieke partij getransformeerde anti-apartheidsgroepering Afrikaans Nationaal Congres (ANC), eerst onder leiding van Mandela, later onder Thabo Mbeki. De nieuwe regering voerde een beleid van 'rechtstellende actie' om de ongelijkheden van het verleden te beëindigen. Sinds 1996 is een nieuwe grondwet in werking.

Zuid-Afrika is een republiek in transformatie. Het is nog steeds een land met zeer grote tegenstellingen tussen arm en rijk. Anders dan tijdens de apartheid behoren nu ook zwarten tot de rijke klasse, de zwarte nouveaux riches hebben vaak banden met het Afrikaans Nationaal Congres (ANC).[7] Deze voormalige linkse strijders die zich ontpoppen als kapitalist worden in Zuid-Afrika spottend 'yummies' genoemd, wat staat voor 'young upwardly mobile marxists'. Terwijl een kleine groep toetreedt tot de nieuwe multiraciale bovenlaag, groeit de werkloosheid onder de rest van de bevolking. In 1995, toen de 'regenboognatie' de overgang maakte naar een multiraciale democratie, was 16 procent van de beroepsbevolking werkloos. In 2006 was het officiële werkloosheidscijfer gestegen tot 30 procent, de werkelijke werkloosheid werd in 2006 op meer dan 40% geschat.[8]

Bovendien heeft het land het hoogste percentage hiv-besmetten van de wereld.[9] Volgens de vele critici in het land zelf en in de wereld is het vooral aan het falende regeringsbeleid toe te schrijven dat de aidsepidemie zo ver uit de hand kon lopen.[10] In bepaalde regio's van het land is het etnische geweld en de bendecriminaliteit in de laatste tien jaar sterk toegenomen, waarbij Afrikaners (Boeren) en andere blanke en relatief rijkere groepen het doelwit vormen.[11]

Zuid-Afrika zakte in de index van de menselijke ontwikkeling van een 85e (ten tijde van de verkiezing van het ANC in de jaren negentig) naar de 120e plaats in 2006 en naar de 125e in 2008. Deze index van de Verenigde Naties bevat 177 landen over de gehele wereld.[12]

Geografie[bewerken]

Algemene gegevens[bewerken]

Satellietfoto van Zuid-Afrika

Zuid-Afrika ligt in het zuiden van het continent Afrika. Het heeft, inclusief de Prins Edward-eilanden, een oppervlakte van 1.219.912 km². Het land grenst, met de klok mee aan Namibië, Botswana, Zimbabwe, Mozambique en Swaziland; Lesotho is een enclave binnen Zuid-Afrika. Voorts heeft Zuid-Afrika een uitgestrekte kustlijn van ongeveer 2800 km aan de Indische en Atlantische Oceaan.

Het landschap van Zuid-Afrika wordt gekenmerkt door hoogvlaktes in het binnenland, langs de rand ruige heuvels en een smalle kustvlakte. In het oosten liggen de Drakensbergen, met toppen als de Njesuthi (3408 m) en Mafadi (3450 m), het hoogste punt van het land.

Zuid-Afrika kent een groot aantal natuurlijke rijkdommen: goud, chroom, antimoon, steenkool, ijzererts, mangaan, nikkel, fosfaten, tin, uranium, diamanten, platina, koper, vanadium, zout en aardgas.

Provincies[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Provincies van Zuid-Afrika voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Districten van Zuid-Afrika.

Zuid-Afrika bestond na afloop van de Tweede Wereldoorlog uit vijf provincies. Na de Zuid-Afrikaanse grensoorlog werd Zuidwest-Afrika (thans Namibië) onafhankelijk en bleven nog vier provincies over. Tot 1994 bestond Zuid-Afrika uit slechts vier provincies: Transvaal, Vrijstaat, Natal en de Kaapprovincie. Sinds de totstandkoming van het democratische Zuid-Afrika in 1994, is het land verdeeld in negen provincies:

Provincie Hoofdstad Opp. (km²) Inw. (2013)[13] Kaart
1 West-Kaap Kaapstad 129.370 6.016.900 Provincies van Zuid-Afrika
2 Noord-Kaap Kimberley 361.830 1.162.900
3 Oost-Kaap Bisho 169.580 6.620.100
4 KwaZoeloe-Natal Pietermaritzburg 92.100 10.456.900
5 Vrijstaat Bloemfontein 129.480 2.753.200
6 Noordwest Mafikeng 116.320 3.597.600
7 Gauteng Johannesburg 17.010 12.728.400
8 Mpumalanga Nelspruit 79.490 4.128.000
9 Limpopo Pietersburg 123.910 5.518.000

Ook voor 1994 waren er al delen van voornamelijk de Transvaal-provincie en de Kaap-provincie, die voor bijvoorbeeld sportdoeleinden waren opgedeeld en overeenkomen met de nieuwe provincies.

  • Gauteng was bekend als Zuid-Transvaal (ook wel PWV gebied = Pretoria, Witwatersrand, Vaaldriehoek (soms ook Vereeniging genoemd)).
  • Limpopo was Noord-Transvaal (direct na de formatie ook Northern Province genoemd).
  • Noordwest was West-Transvaal, en
  • Mpumalanga was Oost-Transvaal
  • Ook in de kaapprovincie, bestond Noord-, Oost- en Noordwest- Kaap reeds als sportgebied.

Steden[bewerken]

De drie hoofdsteden van Zuid-Afrika zijn:

Enkele andere plaatsen in Zuid-Afrika zijn onder andere:

Zie ook:

Klimaat[bewerken]

Klimaatkaart van Zuid-Afrika

██ woestijnklimaat

██ steppeklimaat

██ subtropisch klimaat, droge zomers

██ subtropisch klimaat, hele jaar regen

██ gematigd klimaat met zomerregen

██ gematigd klimaat (koel)

Het klimaat in Zuid-Afrika is grotendeels halfwoestijn, subtropisch langs de kust. Overdag zonnig, 's nachts koel. Januari is de warmste maand en juli de koudste.

Het klimaat in Zuid-Afrika wordt bepaald door hoogteligging, afstand tot de zee, de heersende winden (de luchtstromingen), de richting van de bergreeksen en de zeestromen.

Over het algemeen heeft Zuid-Afrika een warm gematigd klimaat met weinig neerslag en veel zon. Doordat Zuid-Afrika op een hoog plateau van 2000 tot 1000 meter hoogte ligt, kent het veel verschillen tussen de gemiddelde temperaturen in zuid en noord.

Zuid-Afrika is een droog land, kent hoge temperaturen en lage luchtvochtigheid in de winter en dus hierdoor een hoge verdamping. Dit is de oorzaak van een groot milieuprobleem in Zuid-Afrika: het tekort aan zoet water. Er zijn in Zuid-Afrika weinig meren (vijf in totaal) en weinig rivieren. De mensen verbruiken meer water dan er is. Ook wordt er van het al het weinige beschikbare water veel vervuild door de landbouw en steden. Dit zou kunnen worden voorkomen door het beschikbare water beter te verdelen, bijvoorbeeld door het toepassen van druppelirrigatie in de landbouw. De onveiligheid ontmoedigt echter veel van dat soort initiatieven.

Ook de luchtstromingen zorgen voor de verschillen tussen de gemiddelde temperaturen in Zuid-Afrika. Aan de oostkust heerst de Agulhasstroom. Deze is erg vochtig en stroomt tussen de Drakensbergen en Natal. Aan de westkust stroomt de Benguelastroom. Dit is een stroom die veel koude lucht bevat. Door deze stromen bestaat er een verschil in jaartemperatuur van wel 6 graden tussen Port Nolloth in het westen en Durban in het oosten. Dit terwijl beide wel op de zelfde breedtegraad liggen, 30° Z.B. In Durban valt 1000 mm neerslag per jaar en in Port Nolloth maar 100 mm.

Hieronder staan de klimaattypen van de verschillende gebieden van Zuid-Afrika. De zomer kent geen extreem hoge temperaturen en de winter lage extreem lage temperaturen. Ook ziet men dat er bijna overal neerslag valt in de zomer. Volgens het systeem van Köppen is 28 % van Zuid-Afrika humide. Er valt daar 600 – 1000 mm neerslag per jaar. 49 % is subaride, daar valt 200 – 600 mm neerslag per jaar. De overige 23 % is woestijnachtig. In die gebieden valt minder dan 200 mm neerslag per jaar.

De klimaattypen in Zuid-Afrika:

  • Het subtropisch binnenland, het zogenaamde bosveld en lageveld. De maximale zomertemperatuur is 30 °C en de minimum wintertemperatuur blijft boven het vriespunt. De regenval bedraagt 1000 mm in het oosten en tot 500 mm in het noordwestelijke deel. De vegetatie bestaat uit savanne, subtropisch bos met palmen. Dit verschil in vegetatie heeft te maken met de neerslag, die in het oosten meer is. Hierdoor is de vegetatie hier suptropisch bos met palmen.
  • De gematigde binnenlandse regio. Hiermee bedoelt men het zogenaamde hogeveld. Dit ligt op een hoogte van 1500 meter. In de zomer kan het wel 30 °C worden en in de winter kan het er soms vriezen. De neerslag is tussen de 800 en 500 mm per jaar. De vegetatie in deze regio is savanne en steppe.
  • De subtropische oostkustregio. Hier spreekt met over de kustvlakte van Mozambique tot Port Elisabeth. Hier is het in de Afrikaanse zomers [in Nederland dan winter] erg heet en heerst er een vochtig klimaat. In de Zuid-Afrikaanse winter is het warm en erg droog. De neerslag is 1000 tot 700 mm per jaar.
  • De vierde klimaatzone is de zuidelijke Kaap. In deze zone liggen de steden George en Knysna. Hier stroomt ook de Agulhas stroom. Deze regio ontvangt hierdoor het gehele jaar door regen. De neerslag bedraagt hierdoor minimaal 1000 mm gemiddeld per jaar. In de zuidelijke kaap kent men warme zomers en milde winters. Door de vele neerslag kent met hier veel wouden.
  • De semi-aride regio. dit grote gedeelte van het binnenland kent hete zomers en koude winters. En ook warme dagen en koude winters, wat men in woestijnen ook ziet. Er valt regen in de zomer, niet veel, en gemiddelde neerslag is ongeveer minder dan 500 mm per jaar. De vegetatie die men hier tegenkomt is voornamelijk steppe.
  • Verder kent Zuid-Afrika nog de aride regio. Deze zone ligt in het westen van Zuid-Afrika. In dit gedeelte is de verdamping groter dan de neerslag. De neerslag is minder dan 125 mm gemiddeld per jaar. Ook hier kent men hete zomers en koude winters.
  • De laatste regio is het winterregen-gebied in de zuidwestkaap. De meeste neerslag valt in dit gebied in de Zuid-Afrikaanse winter. In deze tijd van het jaar heeft het gebied minder zonne-uren en daarom ook minder verdamping. In deze natte winters is de temperatuur gemiddeld 12 °C. En in de droge zomers ligt de temperatuur rond de 28 °C. In dit klimaat komen veer bijzondere planten voor. Deze soorten vormen een eigen florarijk van het plantenrijk die Capensis genoemd wordt. Er komen op dit kleine oppervlakte van het aardoppervlak (namelijk 0,04 % van het aardoppervlak) van de 8500 soorten planten, 6000 nergens anders voor. Er valt hier 250 tot 3000 millimeter neerslag per jaar. Door professionele irrigatie kunnen hier heel goed wijnplanten groeien. Dit is dan ook het gebied waar de befaamde Zuid-Afrikaanse wijnen vandaan komen.
Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Wijnbouw in Zuid-Afrika

Flora en fauna[bewerken]

Winterbloem: aloë. (Foto J.Folmer 1999)

Zuid-Afrika heeft met meer dan 20.000 verschillende soorten planten, zo'n 10% van alle bekende plantensoorten op Aarde, een bijzonder grote biodiversiteit. Zuid-Afrika's meest voorkomende bioom is grasland, vooral op het Hogeveld, waar de plantengroei overheerst wordt door verschillende grassen, lage struiken en doornenbomen, vooral kamelendoorn en witdoorn. De vegetatie wordt zelfs nog dunner in het noordwesten ten gevolge van de lage regenval. Er zijn verschillende succulenten die water bewaren zoals aloë's en nabomen in het erg warme en droge Namakwaland.

De gras- en doornensavanne verandert langzaam in bosveld in het noordoosten van het land, met dichtere plantengroei. Er is ook een beduidende hoeveelheid Afrikaanse baobabs in dit gebied, nabij de noordelijke punt van het Krugerpark.[15] Het Krugerpark is een van de bekendste wildparken van Zuid-Afrika en het continent. Enkele andere grote en bekende parken en reservaten in Zuid-Afrika zijn het Agulhaspark, het Augrabiespark, het Karoopark, Rietvlei Nature Reserve, en Natuurreservaat Mpofu.

Ook aan fauna is Zuid-Afrika rijk. De Grote Vijf is de naam voor de vijf grootste dieren die men graag voor de camera heeft: de olifant, de leeuw, de buffel, de luipaard en de neushoorn. De Grote Vijf is van oorsprong de benaming van de vijf diersoorten die het gevaarlijkst waren om op te jagen. De benaming is dus uit de jacht afkomstig, maar wordt nog steeds in de toeristensector veel gebruikt als zijnde de diersoorten die graag gezien worden.

Naast de Grote Vijf herbergt het land nog een grote rijkdom aan dieren, waaronder twee soorten gnoes, impala, giraffe, nijlpaard en gevlekte hyena. Enkele diersoorten zijn endemisch voor Zuid-Afrika, wat betekent dat ze nergens anders ter wereld voorkomen. Een voorbeeld is de met uitsterven bedreigde hottentothaas, die enkel in de Karoo voorkomt.

Demografie[bewerken]

Bevolkingssamenstelling[bewerken]

Bevolkingsdichtheid
Republiek Zuid-Afrika in de elf officiële talen:
  • Republiek van Suid-Afrika (Afrikaans)
  • Riphabliki yeSewula Afrika (Ndebele)
  • IRiphabliki yaseMzantsi Afrika (Xhosa)
  • IRiphabliki yaseNingizimu Afrika (Zulu)
  • Rephaboliki ya Afrika-Borwa (Noord-Sotho)
  • Rephaboliki ya Afrika Borwa (Sesotho)
  • Rephaboliki ya Aforika Borwa (Setswana)
  • IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika (Swazi)
  • Riphabuliki ya Afurika Tshipembe (Tswana)
  • Riphabliki ra Afrika Dzonga (Xitsonga)
  • Republic of South Africa (Engels)

Volgens de laatste volkstelling had Zuid-Afrika 51.770.560 (2011) inwoners. Volgens de laatste schatting uit 2013 had het land bijna 53 miljoen inwoners. De levensverwachting is 54,2 jaar.

Zuid-Afrika is een multi-etnisch en multicultureel land. Het heeft de grootste van oorsprong Europese en Indiase bevolking van Afrika. Bij de volkstelling van 2011 was 79% van de bevolking zwart, 9% blank, 9% kleurling en 3% waren Indisch of Aziatisch.

Taal[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Officiële talen van Zuid-Afrika.

In Zuid-Afrika worden veel verschillende talen gesproken. Elf daarvan zijn officieel. Na India heeft Zuid-Afrika daarmee de meeste officiële talen ter wereld. In de grondwet van Zuid-Afrika staat ook dat het Khoi, San, Nama en de Zuid-Afrikaanse Gebarentaal worden bevorderd, maar deze talen zijn niet officieel. Andere niet-officiële talen zijn het Duits, Portugees, Frans, Fanagalo, Lobedu, Noord-Ndebele en Phuthi. De verdeling over de officiële talen was in 2011 als volgt: Zoeloe 22%, Xhosa 16%, Afrikaans 13%, Noord-Sotho 9%, Engels 9%, Tswana 8%, Zuid-Sotho 7%, Tsonga 4%, Swazi 3%, Venda 2%, Zuid-Ndebele 2%.

De lingua franca, onder andere in het onderwijs, de media, de bedrijfswereld en overheidsinstellingen, is het Engels dat hierbij sinds het einde van de apartheid de rol van het Afrikaans overgenomen heeft.

Van de bevolking boven de 15 jaar kan 86,4% lezen en schrijven. Van de mannen is dat 87% en van de vrouwen 85,7%. (Schatting 2003)

Het Afrikaans heeft zich uit het Nederlands ontwikkeld en is er nauw aan verwant. Het Nederlands was van 1910 tot 1983 een van de officiële talen van Zuid-Afrika.

Religie[bewerken]

Zuid-Afrika kent een levendige religieuze beleving. Zelfs in de kleinste dorpen werden er door de verschillende geloofsovertuigingen meerdere kerken gebouwd. Volgens de laatste Zuid-Afrikaanse volkstelling van 2001 was 79,7% van de bevolking christen. Hiervan hoorden 11,1% bij de Zion Christian Church, 8,2% bij Pinkstergemeente, 7,1% bij de Rooms-Katholieke kerk, 6,8% bij de Methodistenkerk, 6,7% bij de Nederduits Gereformeerde Kerk, 3,8% bij de Anglicaanse Kerk en hoorden 36% bij andere christelijke kerken. De meeste blanke Afrikaners behoren van oudsher tot de calvinistisch-protestantse Nederduits Gereformeerde Kerk. De laatste jaren stappen zij echter steeds meer over op de Afrikaanse Protestantse Kerk (APK).

1,5% van de bevolking hing de islam aan en 1,3% het hindoeïsme. 15,1% van de Zuid-Afrikanen was niet-gelovig, 2,3% had een ander geloof en 1,4% was het niet duidelijk. Veel mensen combineren het christendom met een natuurgodsdienst.

Misdaad[bewerken]

Gevangenisgebouwen op Robbeneiland

Naast de aidsepidemie wordt misdaad in Zuid-Afrika sinds het einde van de apartheid als een nationale crisis beschouwd. Zuid-Afrika is een van vijf landen wereldwijd waar georganiseerde misdaad een negatief effect op de economie heeft en hoge extra kosten veroorzaakt. Volgens een onderzoek uit 1997 van de Duitse Handelskamer heeft bijna 15 procent van de ondernemingen die deelnamen aan het onderzoek nieuwe investeringen gestaakt wegens de hoge misdaadcijfers.

In 1995 waren de moordcijfers in Zuid-Afrika de hoogste ter wereld - er werden gemiddeld twee mensen per uur vermoord. De provincies Gauteng en West-Kaap worden het meest geraakt, Johannesburg werd zelfs de moordhoofdstad van de wereld genoemd. In een onderzoek van de Verenigde Naties, uitgevoerd tussen 1998-2000, stond Zuid-Afrika op de tweede plaats voor moord en beroving en op de eerste voor verkrachting. De hoge criminaliteit zorgt ervoor dat de hogere- en middenklasse wegtrekt uit de steden en gaat wonen in afgesloten wijken in de buitenwijken, hierdoor worden de steden steeds explosiever. Deze trend is aanwezig in elke stad in Zuid-Afrika, maar het sterkst in Johannesburg. De onveiligheid zorgt er ook voor dat veel mensen helemaal wegtrekken uit Zuid-Afrika om hun heil te zoeken in Amerika, Europa, Canada, Nieuw-Zeeland en Australië. Ook buiten de grote steden is het niet veilig, sinds de jaren 90 worden er veel boerderijen en buitenplaatsen overvallen. De slachtoffers zijn vooral blanke boeren met hun vrouwen en kinderen. Van 1994 tot 2008 verloren rond de 3.000 blanken het leven tijdens zulke plaasmoorde.[16]

In 2008 stond Zuid-Afrika op de tweede plaats als gekeken wordt naar moordcijfers, direct na Colombia [17], in 2008 werden er bijna 22.000 mensen vermoord in Zuid-Afrika, wat neerkomt op ruim 60 moorden per dag.[18] Het aantal geregistreerde verkrachtingen is ruim 50.000, daarmee staat Zuid-Afrika wereldwijd op de tweede plaats na de Verenigde Staten.[19] Het totaal aantal geregistreerde misdrijven in 2008 bedroeg 2.683.849.[20]

Handel in verdovende middelen viert sedert het einde van de apartheid eveneens hoogtij in het land. Kaapstad dient nu naast Lagos in Nigeria als een van de Zuid-Amerikaanse en Aziatische hoofdinvoerhavens van kartels voor verdovende middelen in Afrika. Zuid-Afrika is een van de belangrijkste landen voor de internationale handel in verdovende middelen en is ook de grootste producent van hasj geworden. Er is daar reeds in 1994 hasj ter waarde van 45 miljard rand op 83.000 hectare verbouwd.

Economie[bewerken]

Zuid-Afrika is een ontwikkelingsland met een naar wereldmaatstaven gemiddeld inkomen en een grote hoeveelheid bodemschatten. De financiële, juridische, communicatie-, energie- en transportsectoren zijn goed ontwikkeld, haar effectenbeurs behoort tot de 10 grootste van de wereld, en de infrastructuur is goed ontwikkeld.

De werkloosheid is met 26% echter onverminderd hoog, en de economische problemen uit de tijd van de apartheid, armoede en gebrek aan economische macht van zwakkere bevolkingsgroepen, zijn nog niet opgelost. Ook criminaliteit, corruptie en aids zijn grote problemen.

De regering tracht economische groei en buitenlandse investeringen te bevorderen door de arbeidswetten te versoepelen, de privatisering te versnellen en de regeringsuitgaven te verminderen. Deze plannen stuiten op sterk verzet uit de vakbeweging.

(data zijn schattingen uit 1999, tenzij anders aangegeven):

Landbouw[bewerken]

Het gunstige klimaat en de vruchtbare bodem maken dat Zuid-Afrika een comparatief voordeel in de landbouwsector heeft. De Zuid-Afrikaanse landbouwsector draagt gemiddeld 3 tot 4 procent bij aan het bruto binnenlands product (BBP) en samen met de agro-industrie zelfs 14 tot 20 procent. In 2003 was de totale brutowaarde van de Zuid-Afrikaanse landbouwsector bijna 69 miljard rand (8,6 miljard euro). De sector voorziet in vrijwel de gehele lokale behoefte aan voedings- en genotmiddelen.

Visserij[bewerken]

Zuid-Afrika heeft een van de grootste visindustrieën in Afrika. Visserij speelt geen grote rol in de Zuid-Afrikaanse economie, ondanks het feit dat het land een kustlijn heeft van meer dan 3.000 kilometer lengte. De Zuid-Afrikaanse visserijsector bevindt zich sinds het eind van de jaren zestig in een neergaande spiraal. Bedroeg de visvangst eind jaren zestig nog bijna 2 miljoen ton, nu wordt er jaarlijks tussen de 500.000 tot 600.000 ton (inclusief schaal- en weekdieren) aan land gebracht. Deze hoeveelheden blijven de laatste jaren vrijwel gelijk. De belangrijkste oorzaken voor het verval zijn de overbevissing van de Zuid-Afrikaanse visgronden en de uitbreiding van de territoriale zone tot 200 mijl.

Armoede[bewerken]

Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft in Zuid-Afrika 26,2% van de bevolking van minder dan 1,25 Amerikaanse dollar per dag.[21] De CIA World Factbook schatte dat in 2000 50% van de bevolking onder de armoedegrens leefde.[22]

Toerisme[bewerken]

Toerisme is sinds het einde van de 20e eeuw uitgegroeid tot een zeer belangrijke economische factor in Zuid-Afrika. In 2005 werd het aandeel van het toerisme van het bruto binnenlands product op meer dan 7% geschat. Grote attracties in het land zijn onder andere:

Cultuur[bewerken]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Tafelberg gezien vanaf Kaapstad

Feestdagen[bewerken]

Eten en drinken[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Zuid-Afrikaanse keuken en Wijnbouw in Zuid-Afrika voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.
Biltong, gedroogde reepjes vlees, is typisch Zuid-Afrikaans

De keuken van Zuid-Afrika wordt gekenmerkt door het grote aantal invloeden van Afrikaanse, Europese en Aziatische culturen. Enerzijds gaat de Zuid-Afrikaanse keuken terug op de kookkunsten van de inheemse volkeren van Zuid-Afrika zoals de Khoisan, de Xhosa, Zoeloes en de Sotho. Anderzijds hebben de verschillende keukens van de kolonisten en immigranten, maar ook van de slaven en bedienden, een grote invloed gehad op de Zuid-Afrikaanse keuken. De Zuid-Afrikanen staan bekend om hun voorliefde voor de barbecue (braai in het Afrikaans). Vlees neemt een prominente positie in in de Zuid-Afrikaanse keuken.

Typisch Zuid-Afrikaanse gerechten en voedingsmiddelen zijn biltong, melktert, rooibosthee en verschillende soorten stoofpotjes (potjies in het Afrikaans).

Zuid-Afrika is bovendien een belangrijk wijnproducerend land. De wijnbouw kent er sinds het einde van de apartheid een heel grote bloei.

Sport[bewerken]

De belangrijkste sporten in Zuid-Afrika zijn voetbal, rugby, cricket en boksen. Beroemde sporters uit het land zijn onder andere Jacques Kallis (Een van de beste allrounders in cricket), Makhaya Ntini (De beste zwarte cricketer), Jody Scheckter (wereldkampioen Formule 1 in 1979), Olympische zwemkampioenen Roland Mark Schoeman en Ryk Neethling, golfers Gary Player en Ernie Els, wielrenner Robert Hunter en de voetballers Steven Pienaar, Matthew Booth en Benedict McCarthy.

In de jaren van het apartheidsregime werd Zuid-Afrika geboycot, waardoor het aan vele belangrijke sportevenementen niet kon meedoen. Van grote symbolische waarde was het Wereldkampioenschap rugby 1995. In eigen land werd het Zuid-Afrikaans rugbyteam wereldkampioen, en de beelden van president Nelson Mandela, die, gekleed in het shirt van het nationale team, de Webb Ellis Cup overhandigde aan aanvoerder Francois Pienaar, staan in het collectieve geheugen gegrift. Ook in 2007 werd Zuid-Afrika wereldkampioen rugby.

In 2010 vond het WK voetbal plaats in Zuid-Afrika. De openingswedstrijd en finale werden gespeeld in Soccer City, het grootste stadion van het land. Ook vond in 2010 het WK BMX plaats in Pietermaritzburg.

Media[bewerken]

Een land als Zuid-Afrika waar veel verschillende talen gesproken worden, telt een groot aantal radiostations.

  • South African Broadcasting Corporation, de staatsomroep, verantwoordelijk voor de kanalen SABC 1, SABC 2 en SABC3. De programmatie op SABC 1 is volledig in het Engels. Op SABC 2 en 3 wordt voor de belangrijkste andere talen zoals Zulu, Afrikaans, Xhosa programmatie voorzien zoals nieuws en soapafleveringen. De Afrikaanstalige soapserie 7de Laan (Sewende laan) is hier een voorbeeld van.
  • M-Net
  • DStv Satelliet TV
  • kykNET Satelliet TV
  • ASTV Afrikaanse Satelliet Televisie
  • e.TV
  • Wild Coast FM

Grote Afrikaanstalige dagbladen zijn Beeld, Die Burger, Die Son en het Volksblad.

Belangrijk in de distributie van Afrikaanse film is Film Resource Unit die daarnaast ook maatschappelijke functies op zich neemt als de vertoning van films in afgelegen gebieden en het geven van filmopleiding en de organisatie van filmfestivals.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Politiek[bewerken]

Zie ook:

Onderwijs[bewerken]

Er zijn diverse universiteiten in Zuid-Afrika zoals:

Internationale relaties[bewerken]

  • Internationale conflicten
    • Swaziland verlangt onderhandelingen over het terugkrijgen van nabijgelegen gebieden die voornamelijk door Swazis bewoond worden of vroeger van het koninkrijk deel uitmaakten
  • Illegale drugs

Bekende personen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Voetnoten

  1. Zuma beëdigd als president Zuid-Afrika, NU.nl
  2. statssa.gov.za
  3. (en) Verenigde Naties 2011
  4. (nl) Laatste census 10 oktober 2011 (via V.N.)
  5. (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2013 (berekend door US Bureau of the Census)
  6. Letterlijk vertaald uit het /Xam (een uitgestorven Khoisantaal), 1 van de oudste in Afrika) "diverse people unite", oftewel: "unity through diversity". Afrikaans: "verskillende mense verenig". Nederlands: "eenheid door verscheidenheid" of "Verschillende mensen verenigd."
  7. Zuid-Afrika - De nieuwe apartheid, Trouw, 29 juni 2006
  8. De Nieuwe Apartheid, Trouw, 29 juni 2006
  9. Grote anti-aidscampagne in Zuid-Afrika, Trouw, 25 maart 2010
  10. Levensverwachting in Zuid-Afrika daalt door aids mogelijk tot 46, Trouw, 6 oktober 2005
  11. Afrikaner boeren in de steek gelaten, Trouw, 1 februari 2010
  12. Human development indices, Human Development Report UN, november 2008
  13. [1]
  14. Nederlandse naam voor Polokwane is Pietersburg Nederlandse Taalunie, geraadpleegd op 13 mei 2013
  15. South Africa Online Travel Guide: Plants and Vegetation in South Africa
  16. [2] Farms of Fear, Times, 2 april 2006
  17. Aantal moorden per 1.000 inwoners in 2008
  18. Aantal moorden in 2008
  19. Aantal verkrachtingen in 2008
  20. Criminaliteitscijfers 2008
  21. UNDP: Human development indices - Table 3: Human and income poverty (Population living below national poverty line (2000-2007))
  22. CIA World Factbook: Population below poverty line