Internationaal Atoomenergieagentschap

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nobelprijswinnaar  Internationaal Atoomenergieagentschap
Sinds 1957
Vlag van het Internationaal Atoomenergieagentschap
Vlag van het Internationaal Atoomenergieagentschap
Nobelprijs Vrede
Jaar 2005
Reden Voor hun inspanningen om verspreiding van kernwapens een halt toe te roepen.
Samen met Mohammed el-Baradei
Voorganger(s) Wangari Maathai
Opvolger(s) Muhammad Yunus
Grameen Bank

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), een autonome organisatie van de Verenigde Naties, is een intergouvernementeel forum voor wetenschappelijke en technische samenwerking op het gebied van nucleaire technologie en het vreedzaam gebruik daarvan.


Geschiedenis[bewerken]

Het IAEA is opgericht in 1957 op voorstel van de Amerikaanse president Dwight D. Eisenhower, na zijn Atomen voor Vrede-toespraak, op 8 december 1953 voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, waarin hij pleitte voor een internationaal lichaam om atoomenergie te onderzoeken en ontwikkelen.

Het bureau heeft het recht om inspecties te doen bij nucleaire installaties van de lidstaten. Sommige landen, zoals Israël en Noord-Korea, verzetten zich daartegen.

Van 1981 tot 1997 stond Hans Blix aan het hoofd van het IAEA. Van 1997 tot 2009 werd de organisatie geleid door Mohammed el-Baradei. Momenteel is Yukiya Amano hoofd van het IAEA.

In 2005 ontving het IAEA samen met ElBaradei in Oslo de Nobelprijs voor de Vrede vanwege hun inspanningen om verspreiding van kernwapens een halt toe te roepen. In 1985 en 1995 ontvingen ook twee instellingen deze Nobelprijs om hun werk tegen nucleaire wapens, respectievelijk de Pugwash Conferences on Science and World Affairs en International Physicians for the Prevention of Nuclear War.

Tegenwoordig zijn 159 landen lid van het IAEA. Het hoofdkantoor is gevestigd te Wenen, Oostenrijk. Daarnaast zijn er kantoren in Canada, Genève, New York en Tokio; laboratoria in Oostenrijk en Monaco, en een onderzoekscentrum in Triëst (Italië); deze laatste wordt bestuurd door de UNESCO.

Lidmaatschap[bewerken]

Lidstaten IAEA

Het proces van toetreding tot de IAEA is vrij eenvoudig. Een staat stelt de Directeur-generaal op de hoogte van haar wens om lid te worden en deze legt de aanvraag aan de Board of Governors voor. Als de Board de aanvraag aanbeveelt en de Algemene Conferentie keurt de aanvraag voor het lidmaatschap goed, dan moet de staat haar akte van aanvaarding van de IAEA-Statuten naar de Verenigde Staten sturen, die functioneren als bewaarder voor de IAEA-Statuten. De staat wordt beschouwd als lid als deze akte hier is neergelegd. De Verenigde Staten informeert vervolgens de IAEA, die de andere IAEA-lidstaten in kennis stelt.

De IAEA heeft 159 lidstaten. De meeste VN-leden en de Heilige Stoel zijn lid van het IAEA.

Van Kaapverdië, Tonga, San Marino, de Bahama's en Brunei is het lidmaatschap goedgekeurd door de Algemene Conferentie. Zij zullen volwaardig lid worden op het moment dat ze de benodigde juridische documenten hebben gedeponeerd.

Twee staten hebben zich teruggetrokken uit het IAEA. Cambodja werd in 1958 lid, trok in 2003 haar lidmaatschap in, en werd opnieuw lid in 2009. Noord-Korea was een lidstaat van 1974-1994.

De niet-leden zijn:

Directeuren-generaal[bewerken]

Nationaliteit Periode
Vlag van Verenigde Staten W. Sterling Cole 1957–1961
Vlag van Zweden Sigvard Eklund 1961–1981
Vlag van Zweden Hans Blix 1981–1997
Vlag van Egypte Mohammed el-Baradei 1997–2009
Vlag van Japan Yukiya Amano 2009 - heden

Nederland wordt vertegenwoordigd door ambassadeur Peter van Wulfften Palthe, daarvoor ambassadeur in Madrid en Berlijn. België wordt sinds 17 juni 2010 vertegenwoordigd door ambassadeur Frank Recker. Daarnaast is ook de Belg Herman Nackaerts vicedirecteur-generaal in het IAEA.

Gerelateerd onderwerp[bewerken]

Externe links[bewerken]


Winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede

1901: Dunant, Passy · 1902: Ducommun, Gobat · 1903: Cremer · 1904: Institut de Droit International · 1905: Von Suttner · 1906: Roosevelt · 1907: Moneta, Renault · 1908: Arnoldson, Bajer · 1909: Beernaert, Balluet d'Estournelles de Constant · 1910: IPB · 1911: Asser, Fried · 1912: Root · 1913: La Fontaine · 1917: ICRC · 1919: Wilson · 1920: Bourgeois · 1921: Branting, Lange · 1922: Nansen · 1925: Chamberlain, Dawes · 1926: Briand, Stresemann · 1927: Buisson, Quidde · 1929: Kellogg · 1930: Söderblom · 1931: Addams, Butler · 1933: Angell · 1934: Henderson · 1935: Von Ossietzky · 1936: Lamas · 1937: Cecil · 1938: Office international Nansen pour les réfugiés · 1944: ICRC · 1945: Hull · 1946: Balch, Mott · 1947: Friends Service Council, American Friends Service Committee · 1949: Orr · 1950: Bunche · 1951: Jouhaux · 1952: Schweitzer · 1953: Marshall · 1954: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1957: Pearson · 1958: Pire · 1959: Noel-Baker · 1960: Luthuli · 1961: Hammarskjöld · 1962: Pauling · 1963: ICRC, IFRC · 1964: King · 1965: UNICEF · 1968: Cassin · 1969: Internationale Arbeidsorganisatie · 1970: Borlaug · 1971: Brandt · 1973: Kissinger, Lê Đức Thọ · 1974: MacBride, Satō · 1975: Sacharov · 1976: Williams, Corrigan · 1977: Amnesty International · 1978: Sadat, Begin · 1979: Moeder Teresa · 1980: Esquivel · 1981: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1982: Myrdal, Robles · 1983: Wałęsa · 1984: Tutu · 1985: IPPNW · 1986: Wiesel · 1987: Arias · 1988: VN-vredesmacht · 1989: Gyatso · 1990: Gorbatsjov · 1991: Suu Kyi · 1992: Menchú · 1993: Mandela, De Klerk · 1994: Arafat, Peres, Rabin · 1995: Rotblat, Pugwash Conferences on Science and World Affairs · 1996: Ximenes Belo, Ramos-Horta · 1997: ICBL, Williams · 1998: Hume, Trimble · 1999: AzG · 2000: Dae-jung · 2001: VN, Annan · 2002: Carter · 2003: Ebadi · 2004: Maathai · 2005: IAEA, El-Baradei · 2006: Grameen Bank, Yunus · 2007: Gore, IPCC · 2008: Ahtisaari · 2009: Obama · 2010: Liu · 2011: Johnson Sirleaf, Gbowee, Karman · 2012: Europese Unie · 2013: OPCW · 2014: Satyarthi, Yousafzai