Oost-Timor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Republika Demokratika Timor Lorosa'e
República Democrática Timor-Leste
Republik Demokrat Timor-Leste
Flag of East Timor.svg Wapen van Oost-Timor
(Details) (Details)
Oost-Timor
Basisgegevens
Officiële landstaal Portugees en Tetun
Hoofdstad Dili
Regeringsvorm Republiek
Democratie-index 7,16 (onvolledige democratie)
Religie Katholicisme 98%, protestantisme 1%, islam <1%[1]
Oppervlakte 14.919 km² [2] (-% water)
Inwoners 1.066.582 (2010)[3]
1.172.390 (2013)[4] (78,6/km² (2013))
Overige
Volkslied Pátria
Munteenheid Amerikaanse dollar en Oost-Timorese centavomunten (USD)
UTC +9
Nationale feestdag 28 november (uitroeping onafhankelijkheid) en 20 mei (restauratie van de onafhankelijkheid)
Web | Code | Tel. .tl | TLS | 670
Voorgaande staten
Indonesië Indonesië 2002 (onafhankelijk van Indonesië)
Topografie
Oost-Timor
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

De Democratische Republiek Oost-Timor of Timor-Leste (Tetun: Timór Lorosa'e; Portugees: Timor-Leste) is een land in Zuidoost-Azië of, afhankelijk van de definitie, in Oceanië. Het land bestaat uit de oostelijke helft van het eiland Timor, de eilanden Atauro en Jaco, en Oecussi-Ambeno, een politieke exclave van Oost-Timor, aan de westelijke zijde van het eiland, omsloten door West-Timor. West-Timor behoort tot Indonesië.

Vóór de erkenning van onafhankelijkheid op 20 mei 2002 was Oost-Timor 24 jaar lang met harde hand bezet door Indonesië. Toen Oost-Timor in 2002 lid werd van de Verenigde Naties, koos het voor zijn Portugese naam Timor-Leste.

Etymologisch gezien is de naam Timor voor het hele eiland een verbastering van het Maleise timur dat "oost" betekent. De Indonesische naam voor Oost-Timor, Timor Timur, betekent letterlijk het "oostelijke oosten". Deze naam wordt in Indonesië vaak weergegeven met het porte-manteauwoord Timtim.

Districten[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Bestuurlijke indeling van Oost-Timor voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Oost-Timor is verdeeld in 13 districten die op hun beurt weer zijn verdeeld in sub-districten. De districten zijn: Lautém, Baucau, Viqueque, Manatuto, Dili, Aileu, Manufahi, Liquiçá, Ermera, Ainaro, Bobonaro, Cova Lima en Oecusse.

Taal[bewerken]

De bestuurstalen van Oost-Timor zijn Portugees en Tetun.

In het oostelijk deel van Oost-Timor is het Fataluku de algemene omgangstaal geworden. Elke groep heeft daarnaast nog een andere taal. In bepaalde dorpen wordt het Makoewa gesproken. Deze heel andere taal is recent in het dorp Mehara in kaart gebracht door onderzoeker Van Engelenhoven van de Rijksuniversiteit Leiden.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Oost-Timor voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Economie[bewerken]

Oost-Timor heeft ook op economisch gebied zwaar te lijden gehad onder de onafhankelijkheidsstrijd. Oost-Timor is met een BBP per hoofd van de bevolking van 400 dollar een van de armste landen ter wereld. De werkloosheid zou er 50% bedragen. De oliebronnen voor de kust van Oost-Timor bieden echter perspectief op meer welvaart in de toekomst. Over de oliewinning zijn afspraken gemaakt met Australië.

Tegen het einde van 1999 is ongeveer 70% van de economische infrastructuur van Oost-Timor vernield door de Indonesische troepen en anti-onafhankelijkheidsmilities, zodat meer dan 300.000 mensen westwaarts vluchtten. De volgende drie jaren werd een groot internationaal programma in gang gezet, met ongeveer 5.000 vredestroepen (8.000 top) en 1.300 politieagenten, die voor zowel de reconstructie van stedelijke gebieden als de plattelandsgebieden moesten zorgen.

Sinds het einde van 2005 zijn alle vluchtelingen teruggekeerd of verhuisd naar Indonesië. Het land staat voor grote uitdagingen in het voortzetten van het herbouwen van de infra-structuur, het versterken van het jonge burgerlijke beleid, en banen creëren voor jonge mensen. De ontwikkeling van olie- en gaswinning in nabijgelegen wateren is begonnen en mede door de hoge olieprijzen gaat dit voorspoedig. Omdat er geen productiefaciliteiten in Timor zijn, levert dit echter weinig banen op. Het gas gaat door buizen naar Australië, waar het verder verwerkt wordt.

De uitbraak halverwege 2006 van geweld en burgerlijke onrust zorgde ervoor dat de economische activiteiten weer afnamen. Mede daardoor wordt de echte non-olie groei van het BBP in 2006 negatief ingeschat. Veel van de vredestroepen zijn vervangen door VN-agenten/-soldaten. Australië heeft na de aanslagen op de president en minister-president van Oost-Timor in 2008 nieuwe troepen gestuurd.

Hoewel Oost-Timor toeristische potentie heeft, is het toerisme door de rellen vrijwel non-existent. Het reisadvies van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken en de CIA is in 2008 negatief. Naar aanleiding van de aanslagen op president Ramos-Horta en minister-president Gusmão werd de noodtoestand afgekondigd en een avondklok ingesteld. Op 22 april 2008 werd de noodtoestand opgeheven met uitzondering van het district Emera. De algemene veiligheidssituatie in Oost-Timor is instabiel. De politieke, economische en sociale verhoudingen zijn slecht, hierdoor doen zich regelmatig ongeregeldheden voor vooral in en rond Dili en in de grensgebieden met West-Timor. Toeristen - voor zover die er al zijn - wordt verder aangeraden demonstraties en grote bijeenkomsten te mijden. Ook het transport en de accommodaties zijn zeer beperkt, als ze al aanwezig zijn. De infrastructuur in Oost-Timor, vooral buiten Dili, is zeer gebrekkig. De wegen zijn heel erg slecht en in het regenseizoen (december – april) onbegaanbaar. Er is vrijwel geen straatverlichting, de elektriciteit valt regelmatig uit en er is veel criminaliteit met name na zonsondergang. De criminaliteit wordt vooral veroorzaakt door jeugdbendes. Ook vindt er piraterij plaats in de zee rond Timor.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties