Oezbekistan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Oʻzbekiston Respublikasi

(Details)

Basisgegevens

Officiële landstaal: Oezbeeks

Hoofdstad: Tasjkent

Regeringsvorm: republiek

Religie: Islam 88%, Orthodox 9%

Oppervlakte: 447.400 km² ^[1] (4,9% water)

Inwoners: 19.810.077 (1989)^[2]
28.268.440 (2008)^[3] (63,2/km² (2008))

Overige

Munteenheid: sum (UKS)

UTC: +5

Nationale feestdag: 1 September

Web | Code | Tel. .uz | UZB | 998

Voorgaande staten

←
← 1991 (Val Sovjet-Unie)

Topografie

Zie ook

Portaal Landen & Volken

Oezbekistan is een land in Centraal-Azië. Het grenst aan Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan, Afghanistan en Turkmenistan. Het heeft geen verbinding met een zee.

[bewerken] Geschiedenis

Rusland annexeerde de islamitische kanaten en emiraten rond Xiva, Buchara en Kokand in de 19e eeuw en bracht ze uiteindelijk onder in het immense "Midden-Aziatische" gouvernement-generaal Turkestan van het Russische Rijk. Tijdens de Russische Burgeroorlog was Centraal-Azië een van de gebieden waar de oorlog het langst voortduurde, vooral door het verzet van de Basmatsji's, die een islamitische staat wilden. Al in 1918 werd eveneens de communistische Turkestaanse Autonome Socialistische Sovjetrepubliek opgezet.

Verzet tegen het Rode Leger was halverwege de jaren '20 grootdeels neergeslagen en de Oezbeekse socialistische sovjetrepubliek werd in 1924 geformeerd, waartoe tot 1929 eveneens de Tadzjiekse SSR behoorde. Gedurende het Sovjetregime was er een intensieve productie van het 'witte goud' (katoen) en graan, wat leidde tot overgebruik van agrochemicaliën en water. Hierdoor is een deel van het land zwaar vervuild en het Aralmeer en een aantal rivieren (met name de Amu Darja) zijn hierdoor half verdroogd. Oezbekistan werd onafhankelijk in 1991, en nu probeert het land zijn afhankelijkheid van de landbouw te verminderen, en zijn mineralen– en aardoliereserves te gebruiken. Huidige zorgen zijn ook moslimterrorisme en het ermee gepaard gaande inperking van de godsdienstvrijheid, mensenrechten en democratie.

[bewerken] Geografie en demografie

[bewerken] Geografie

Absolute locatie (coördinaten): 41 00 N, 64 00 O
Relatieve locatie : Centraal-Azië
Totale oppervlakte: 447.400 km²

[bewerken] Demografie

Populatie: 28.268.440 (2008)
Gemiddelde leeftijd: 21,8 jaar (2002)
Levensverwachting: 64 jaar (2003)
Leeftijdsopbouw: 0-14 jaar: 34,7%, 15-64 jaar: 60,5%, 65 jaar en ouder: 4,7% (2003)
Etnische groepen: Oezbeken 76%, Russen 6%, Tadzjieken 4,8%, Kazachen 4%, Tataren 1,6%, Kirgiezen 1%, anders: 6,6% (volkstelling 1998). De Karakalpakken (2,5%) worden sinds de onafhankelijkheid door de overheid bij de Oezbeken gerekend.^[4]

Religies: Islam: 88% (hoofdzakelijk soennitisch), oosters-orthodox: 9%, anders: 3%
Talen: Oezbeeks: 74,3%, Russisch 14,2%, Perzisch (Tadzjieks): 4,4%, anders: 7,1%

[bewerken] Armoede

Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft in Oezbekistan 27,2% van de bevolking onder de armoedegrens. ^[5]

[bewerken] Staatskunde en politiek

Type: republiek
Hoofdstad: Tasjkent (Toshkent)

Vanaf 1 september 1991 onafhankelijk van de Sovjet-Unie

President: Islom Karimov
Premier: Sjavkat Mirzijajev

President Islom Karimov leidt het land met harde hand en dit lijkt te worden gedoogd door de meeste westerse landen. Andersdenkenden, zoals verschillende islamistische partijen, worden stelselmatig onderdrukt.

De economische situatie in het land is in het algemeen vrij slecht.

De Verenigde Staten beschouwen het land als één van de bondgenoten in de oorlog tegen het terrorisme. Dat land en de NAVO onderhielden een luchtmachtbasis in het land die echter in november 2005, na Amerikaanse kritiek op de Oezbeekse mensenrechtensituatie, gesloten werd door Oezbekistan.

[bewerken] Bestuurlijke indeling

Zie Provincies van Oezbekistan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Oezbekistan bestaat uit twaalf provincies (viloyatlar), één stad (sahar) en de autonome republiek Karakalpakië.

[bewerken] Zie ook

Oezbekistan van A tot Z voor een overzicht van alle pagina's met betrekking tot Oezbekistan op Wikipedia.
Monumenten op de Werelderfgoedlijst

[bewerken] Externe links

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

↑ (en) Verenigde Naties 2004
↑ (en) Laatste census 12 januari 1989 (via V.N.)
↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2008 (berekend door US Bureau of the Census)
↑ (en) COUNTRY profile UZBEKISTAN. Library of Congress (februari 2007).
↑ UNDP: Human development indices - Table 3: Human and income poverty (Population living below national poverty line (2000-2007))

Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Oʻzbekiston op Wikimedia Commons.

Gemenebest van Onafhankelijke Staten

Huidige leden:	Armenië · Azerbeidzjan · Kazachstan · Kirgizië · Moldavië · Oekraïne · Oezbekistan · Rusland · Tadzjikistan · Wit-Rusland
Geassocieerd lid:	Turkmenistan
Voormalig lid:	Georgië