Petsjenegen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Petsjeneese kanaat
Peçenek Hanlığı
860–1091
Kaart
Kaart van Oost-Europa, ca. 1015, met de landen van de Petsjenegen in het midden
Kaart van Oost-Europa, ca. 1015, met de landen van de Petsjenegen in het midden
Algemene gegevens
Hoofdstad Niet specifiek
Talen Turkse talen
Religie(s) Christendom, Tengriisme
Regering
Regeringsvorm Kanaat
Staatshoofd Khan

De Petsjenegen (ook wel Patzinaken) was een confederatie van Turkse clans die in het Byzantijnse leger dienden.

Met de intrede van de Seltsjoeken in Anatolië (1053) verlieten de Petsjenegen echter de Byzantijnse legers en namen deel aan de legers van de Seltsjoeken, wat uiteindelijk bij de slag bij Manzikert in een overwinning van de gezamenlijke Turkse hordes resulteerde.

Geschiedenis[bewerken]

Verbond met Byzantium[bewerken]

In de negende eeuw sloten de Petsjenegen een verbond met het Byzantijnse Rijk om zich te beschermen tegen de Russen en de Magyaren.

Een Turks steppevolk, de Uzen genaamd, verdreef de Petsjenegen van hun leefgebied. De Petsjenegen werden door een coalitie van de Oguzen, de Kimekken en de Karlukken bestreden, maar de Petsjenegen werden gesteund door de Samaniden. In 892 werden de Petsjenegen westwaarts gedreven door de Chazaren en de Kumanen, waarbij de Magyaren over de Dnjepr gedreven werden.

In 894 begonnen de Bulgaren met een oorlog tegen het Byzantijnse Rijk. Keizer Leo VI van Byzantium riep de hulp in van de Magyaren, die hem een leger stuurden. Dat leger werd onder leiding van commandant Levente naar Bulgarije gestuurd. Levente wist tot diep in Bulgarije binnen te dringen. Het Byzantijnse leger viel Bulgarije vanuit het zuiden binnen. De tsaar van Bulgarije Simeon I sloot, om een tweefrontenoorlog te voorkomen, een verdrag met het Byzantijnse Rijk.

Tsaar Simeon riep de hulp van de Petsjenegen in om de Magyaren van zijn grondgebied te verdrijven. Dit deden de Petsjenegen zo goed dat ze de resterende Magyaren in de Etelköz en in de Pontisch-Kaspische Steppe westwaarts verdreven naar de gebieden rond de benedenloop van de Donau, Transdanubië genaamd, en richting de Pannonische vlakte. In dit gebied stichtten de Magyaren hun eigen staat.

Verval[bewerken]

Vanaf de negende eeuw hadden de Petsjenegen een moeizame relatie met het Rijk van Kiev. Na twee eeuwen Turkse invallen in het Russische land, begonnen de Russen met oorlogen tegen de Petsjenegen. In 920 startten zij een oorlog onder leiding van Igor van Kiev. Deze oorlog wordt beschreven in de Nestorkroniek. Er waren ook tijdelijke militaire allianties zoals in 943 waar Igor de Byzantijnse campagnes steunt.[1] In 968 belegerden de Petsjenegen Kiev, de stad die de Petsjenegen ook innamen.

Sommige van de Petsjenegen steunden Svjatoslav I van Kiev in zijn campagne tegen het Byzantijnse Rijk in 970-971. De Petsjenegen lokten Svjatvoslav in een hinderlaag en ze vermoordden hem in 972. Volgens de Nestorkroniek maakte de Petsjenegische Khan Kurya een drinkbeker van de schedel van Svjastoslav, iets wat normaal is volgens de tradities van de steppevolkeren. Onder de heerschappij van Vladimir van Kiev keerden de kansen van de Russen in hun voordeel, want hij wist namelijk de Petsjenegeense stad Perejaslav in te nemen. De inname van deze stad betekende een belangrijke overwinning van de Russen op de Petsjenegen. [2] Na de inname van deze stad verloren de Petsjenegen nog meer terrein aan Kiev onder het bewind van Jaroslav de Wijze in 1037. Vlak hierna werden de Petsjenegen van de Pontische steppe verdreven door een ander Turks volk, namelijk de Kumanen.

Na eeuwen van strijd met de omliggende staten, het Byzantijnse Rijk, Bulgarije, het Kievse Rijk, het Rijk der Chazaren en de Magyaren viel het stepperijk van de Petsjenegen nu steeds sneller uiteen. De Petsjenegen werden verslagen tijdens de Slag van Levounion in 1091 tegen de gecombineerde Byzantijnse en Kumaanse legers. Deze troepen stonden onder leiding van de Byzantijnse keizer Alexios I Komnenos. In 1094 werden de Petsjenegen opnieuw verslagen. In 1122 werden de Petsjenegen definitief onderworpen door het Byzantijnse leger tijdens de Slag van Beroia. De Petsjenegen bleven in Hongarije, waar ze opgingen in de omliggende volkeren zoals de Bulgaren, Magyaren en de Oğuzen.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ibn Haukal beschrijft hoe de Petsjenegen meedoen aan de Caspische expedities van de Russen in de tiende eeuw.
  2. De kroniek verklaart dat de naam van de stad afkomstig is van het Slavische woord voor overname.