Basjkirostan
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Vlag | Wapen |
|---|---|
 (Details) |
 |
| Locatie in Rusland | |
.svg) |
|
| Basisgegevens | |
| Federaal district: | Wolga |
| Economische regio: | Oeral |
| Hoofdstad: | Oefa |
| Oppervlakte - totaal - waarvan water: |
27e 142.896,7 km² 427,1 km² (0,3%) |
| Bevolking - totaal - dichtheid: |
7e 4.104.336 (census 2002) 28,7/km² |
| Officiële talen: | Russisch, Basjkiers |
| Religie: | Russische orthodoxie, soennisme |
| Tijdzone: | UTC+5 |
| ISO 3166-2 | Kenteken: | BA | 02 |
| Politiek | |
| President: | Moertaza Rachimov |
| Officiële website: | www.bashkortostan.ru |
Basjkirostan (Russisch: Башкортостан; Basjkortostan), ook wel Basjkirië of Basjkortostan genoemd, is een autonome republiek in de Russische Federatie.
Basjkirostan grenst aan:
- Kraj Perm (in het noorden)
- Oblast Sverdlovsk (noordoost)
- Oblast Tsjeljabinsk (oost/zuidoost)
- Oblast Orenburg (zuidoost, zuid en zuidwest)
- Tatarije (in het westen)
- Oedmoertië (noordwest)
Inhoud |
[bewerk] Geschiedenis
Het huidige Basjkirierse gebied wordt al zeer lange tijd bewoond. De eerste nederzettingen werden gesticht in het vroege neolithicum. Tijdens de Bronstijd begon het gebied zich sterk te ontwikkelen. De eerste leden van de Abasjevo-cultuur, de eerste beschaving die hier in de Zuidelijke Oeral permanente nederzettingen stichtten, hadden kennis van het maken van bronzen werktuigen, wapens en versieringen. Het etymoniem "Basjkieren" werd het eerst gebruikt in de 9e eeuw voor de mensen die er woonden.
In de 10e eeuw begon de islam zich te verspreiden onder de Basjkieren en in de 14e eeuw werd het de dominante religie onder de Basjkieren. Tot de 16e eeuw was het huidige Basjkirië verdeeld tussen de kanaten van Kazan, Sibir, en de Nogai Horde. De stammen die er woonden werden geleid door bii (stamhoofden). Toen het kanaat van Kazan zich overgaf aan Ivan de Verschrikkelijke tussen 1554 en 1555, kwamen afgevaardigden van de westelijke en noordwestelijke Basjkierse stammen naar Moskou met het verzoek aan de tsaar om zich vrijwillig aan te mogen sluitten bij Moskovië.
Vanaf de eerste helft van de 16e eeuw werd het Basjkierse gebied langzaam omgevormd tot een bestuurlijk gebied van het Russische Rijk, de opvolger van Moskovië. Onder andere door de Basjkierse opstanden werd dit proces steeds verder doorgevoerd. Na de Poegatsjov-opstand (1773-1774) werd de Basjkierse opstandeling Salaoeat Joelajev uitgeroepen tot nationale Basjkierse held, hetgeen de identificatie als Basjkieren verder versterkte. In 1798 vestigde de Spirituele Raad van de Russische Moslims de basis voor de erkenning van de rechten van de Basjkieren, Tataren en andere islamitische volkeren om de islam te mogen volgen en religieuze rituelen te mogen uitvoeren bij de tsaristische overheid. In 1865 werd met het vestigen van het goevernement Oefa (goebernija) met het bestuurlijk centrum in Oefa een verdere stap gezet naar territotiale identificatie. Bij de Russische Revoluties van 1917 verklaarde het zich tot onafhankelijke staat onder leiding van Zeki Velidi Togan en werd tot onderdeel van de kortstondige moslimstaat Idel-Oeral. Togan was later betrokken bij de Basmatsjiopstand. In 1922 werd Basjkirostan als eeste een ASSR onder de naam Basjkierse Autonome Socialistische Sovjetrepubliek. Basjkirostan werd een autonome republiek in de Russische Federatie op 31 maart 1992.
[bewerk] Geografie
- Officiële naam: Republiek Basjkortostan, (Russisch: Республика Башкортостан of Башкирия; Basjkiers: Башҡортостан Республикаһы)
- Oppervlakte: 142.896,7 km².
- Hoofdstad: Oefa
- Bevolking: 4.104.336 (2002)
- Hoogste punt: Jamantaoe (1638 m)
- Grootste afstand noord-zuid: 550 km.
- Grootste afstand west-oost: 430 km.
- Tijdzone: UTC +6 (Jekaterinenburgtijd)
Basjkirostan omvat delen van de Zuidelijke Oeral en de aangrenzende vlaktes.
[bewerk] Rivieren
Er zijn circa 13.000 rivieren in de deelrepubliek. Veel van deze rivieren kunnen gebruikt worden voor vracht- en personenvervoer en zijn bereikbaar vanaf de Oostzee en Zwarte Zee.
De belangrijkste rivieren zijn:
- Belaja (1,430 km)
- Oefa (918 km)
- Sakmara (760 km)
- Ik (571 km)
- Dyoma (556 km)
- Aj (549 km)
- Joeroezan (404 km)
- Bystry Tanyp (345 km)
- Sim (239 km)
- Noegoesj (235 km)
- Tanalyk (225 km)
- Zilim (215 km)
- Sjoen (209 km)
[bewerk] Meren
Er zijn ongeveer 2700 meren en waterreservoirs in de deelrepubliek. De grootste zijn:
- Asylykoel (23,5 km²)
- Kandrykoel (15,6 km²)
- Oergoen (12,0 km²)
- Pavlovskoje (120,0 km²)
- Noegoesjkoje (25,2 km²)
[bewerk] Bergen
De republiek is gelegen in het zuidelijke deel van de Oeral. De hoogste bergen zijn:
- Jamantaoe (1638 m)
- Bolsjoj Iremel (1582 m)
- Maly Iremel (1449 m)
- Arvjakrjaz (1068 m)
- Zilmerdak (909 m)
- Alataoe (845 m)
- Jurmataoe (842 m)
[bewerk] Klimaat
- Gemiddelde jaartemperatuur: 0,3°C (bergen) tot 2,8°C (vlakte)
- Gemiddelde temperatuur januari: -16°C
- Gemiddelde temperatuur juli: +18°C
- Gemiddelde jaarlijkse neerslag: 430 mm
[bewerk] Bevolking
In Basjkirostan woonden in 2002 4.104.336 mensen. Hiervan is 29,8% Basjkiers; 36,3% Rus; 24,1% Tataars; andere bevolkingsgroepen zijn de Tsjoevasjen met 2,9%, Mari met 2,6%, Oekraïners met 1,3%, Mordva met 0,6%, Wit-russen met 0,4% en Russische Duitsers met 0,2%.
De officiële talen zijn Russisch en Basjkiers. Bijna alle inwoners spreken Russisch (96,4%). Daarnaast spreekt circa 34,0% Tataars en 25,8% Basjkiers.
[bewerk] Demografie
| 1926 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2.665.346 | 3.158.969 | 3.341.609 | 3.818.075 | 3.844.280 | 3.943.113 | 4.104.336 |
[bewerk] Grote plaatsen
| Grootste plaatsen van Basjkirostan (cijfers volkstelling 2002) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Plaats | Russisch | Inwoners | Plaats | Russisch | Inwoners |
| Oefa | Уфа | 1.042.437 | Janaoel | Янаул | 27.909 |
| Sterlitamak | Стерлитамак | 264.362 | Davlekanovo | Давлеканово | 23.860 |
| Salavat | Салават | 158.600 | Tsjisjmy | Чишмы | 21.008 |
| Neftekamsk | Нефтекамск | 122.290 | Priejoetovo | Приютово | 20.807 |
| Oktjabrski | Октябрьский | 108.647 | Rajevski | Раевский | 20.022 |
| Beloretsk | Белорецк | 71.093 | Mezjgorje | Межгорье | 19.082 |
| Isjimbaj | Ишимбай | 70.195 | Agidel | Агидель | 18.721 |
| Toejmazy | Туймазы | 66.687 | Bajmak | Баймак | 17.223 |
| Koemertaoe | Кумертау | 65.003 | Iglino | Иглино | 13.931 |
| Melo-oez | Мелеуз | 62.949 | Kandry | Кандры | 12.077 |
| Belebej | Белебей | 60.928 | Krasno-oesolski | Красноусольский | 11.796 |
| Sibaj | Сибай | 59.082 | Tsjekmagoesj | Чекмагуш | 11.204 |
| Oetsjaly | Учалы | 43.298 | Koesjnarenkovo | Кушнаренково | 10.630 |
| Birsk | Бирск | 39.992 | Serafimovski | Серафимовский | 10.340 |
| Blagovsjtsjensk | Благовещенск | 32.989 | Tolbazy | Толбазы | 10.164 |
| Djoetsjoeli | Дюртюли | 29.984 | Mesjagoetovo | Месягутово | 9.761 |
[bewerk] Politiek
Het hoofd van de regering in Basjkirostan is de president. Sinds 1993 is Moertaza Rachimov de president. Rachimov werd in december 2003 herkozen. Deze herverkiezing is door de OVSE als frauduleus bestempeld, aangezien ze gepaard ging met onder meer intimidatie van politieke tegenstanders en gedwongen sluiting van media.
[bewerk] Economie
De economie van Basjkirostan is erg afhankelijk van zijn verouderde olieverwerkingsindustrie, die nog uit de tijd van de Sovjet-Unie stamt. De industrie is na de omwenteling grotendeels geprivatiseerd. Het merendeel kwam daarbij in handen van Rachimov-getrouwe facties.
Basjkirostan heeft grote oliereserves. Andere aanwezige belangrijke grondstoffen zijn aardgas, steenkool, ijzer, goud en gips.
[bewerk] Zie ook
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
