16e eeuw

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Eeuwen: 15e eeuw · 16e eeuw · 17e eeuw
Decennia: <- 1500-1509 1510-1519 1520-1529 1530-1539 1540-1549
1550-1559 1560-1569 1570-1579 1580-1589 1590-1599 ->

De 16e eeuw (van de christelijke jaartelling) is de 16e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 1501 tot en met 1600.

Inhoud

[bewerken] Overzicht van de jaren in en rond deze eeuw

Jaren '90 1490 1491 1492 1493 1494 1495 1496 1497 1498 1499
Jaren   '0 1500 1501 1502 1503 1504 1505 1506 1507 1508 1509
Jaren '10 1510 1511 1512 1513 1514 1515 1516 1517 1518 1519
Jaren '20 1520 1521 1522 1523 1524 1525 1526 1527 1528 1529
Jaren '30 1530 1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539
Jaren '40 1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549
Jaren '50 1550 1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559
Jaren '60 1560 1561 1562 1563 1564 1565 1566 1567 1568 1569
Jaren '70 1570 1571 1572 1573 1574 1575 1576 1577 1578 1579
Jaren '80 1580 1581 1582 1583 1584 1585 1586 1587 1588 1589
Jaren '90 1590 1591 1592 1593 1594 1595 1596 1597 1598 1599
Jaren   '0 1600 1601 1602 1603 1604 1605 1606 1607 1608 1609

[bewerken] Belangrijke gebeurtenissen van de 16e eeuw

Zeevaart en veroveringstochten
  • Ontdekkingsreizen en stichting door Engeland en Frankrijk van kolonies in Noord-Amerika.
  • Spaanse Conquistadores maken een eind aan eeuwenoude beschavingen van Maya's, Azteken, Inca's en vele andere volkeren in Latijns-Amerika. Wie niet door het zwaard is gedood loopt grote kans om te bezwijken aan ziektes die de Spanjaarden hebben meegebracht, zoals de pokken en de pest.
  • Portugal exploreert en exploiteert de vaarwegen naar Azië.
  • De eerste bruikbare zeekaarten verschijnen: Battista Agnese uit Genua vervaardigde tussen 1536 en 1564 handgetekende perkamenten wereldatlassen. De atlas bevatte verschillende kaarten van de nieuwe werelddelen. De eerste atlas, in de zin van een boek dat in een zekere oplage bij een uitgever verschijnt en kaarten van gelijk formaat bevat die speciaal voor die uitgave zijn vervaardigd, was het Theatrum Orbis Terrarum ( = wereldtoneel) van Abraham Ortelius, verschenen te Antwerpen in 1570. De eerste die "atlas" als titel voor een dergelijk werk gebruikte, was de uit Vlaanderen afkomstige Gerardus Mercator, die de kort na zijn dood uitgegeven Atlas, sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura (= atlas, of cosmografische verkenningen van de wereld en de gedaante daarvan) creëerde
Europa
Religie
  • Er ontstaat weer belangstelling voor de klassieke Griekse en Romeinse schrijvers. Hun werken worden gelezen op de Latijnse scholen.
  • Het landschap wordt een zelfstandig onderwerp in de schilderkunst.
Ontwikkelingen en stromingen
  • De renaissance in de kunst vindt haar hoogtepunt in de hoog-renaissance, gevolgd door de laat-renaissance.
  • Er ontstaat belangstelling voor de natuur. Vesalius bestudeert de lichaamsbouw van de mens, Michael Servet de bloedsomloop. Vorsten, wetenschappers en burgers gaan verzamelingen aanleggen van planten en dieren. Anderen geven boeken uit met tekeningen en beschrijvingen van natuurlijke soorten. Voorbeelden in de Nederlanden zijn Cornelis Clusius (botanicus) en Adriaan Coenen van Schilperoort (amateur-bioloog), die het zeeleven inventariseerde in zijn "Visboek".
  • Ontstaan van de Joodse Kabbala geschriften.
  • de klassieke Griekse en Romeinse schrijvers worden weer gelezen.
kunsten
Blazoen van de rederijkerskamer de Goudsbloem van Gouda: verheven retorica door wysheit triompheert, beneyn haer Catrine en naerstigheit floreert.
  • Bloei in Vlaanderen, Brabant en Amsterdam van de Rederijkerskamers, georganiseerde genootschappen voor dichtkunst, declamatie en toneel. Hun kunstbeoefening staat los van de Kerk.

[bewerken] economie

  • Prijsrevolutie als gevolg van inflatie door het in de markt komen van Spaanse edelmetalen.
  • Antwerpen komt tot grote bloei, wat ten koste gaat van Gent en Brugge.
  • Amsterdam neemt de positie over van Kampen en Deventer als handelspartner van de Hanze. De stad ontwikkelt de Oostvaart, waarbij in steden als Lübeck en Dantzig haring en linnen wordt verhandeld tegen graan. Dat graan wordt gedeeltelijk weer doorgevoerd naar het zuiden, waar met de opbrengst wijn en zout worden ingekocht.

[bewerken] demografisch

  • Enorme bevolkingsgroei die niet meer ondersteund kan worden door de beschikbare bronnen

[bewerken] Belangrijke personen van de 16e eeuw

[bewerken] Religie

[bewerken] Staatshoofden

Willem van Oranje geschilderd door Anthonie Mor omstreeks 1554

[bewerken] Overig

Christoffel Columbus
Persoonlijke instellingen