12e eeuw

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht van de jaren in en rond de 12e eeuw
Jaren 90 1090 1091 1092 1093 1094 1095 1096 1097 1098 1099
Jaren   0 1100 1101 1102 1103 1104 1105 1106 1107 1108 1109
Jaren 10 1110 1111 1112 1113 1114 1115 1116 1117 1118 1119
Jaren 20 1120 1121 1122 1123 1124 1125 1126 1127 1128 1129
Jaren 30 1130 1131 1132 1133 1134 1135 1136 1137 1138 1139
Jaren 40 1140 1141 1142 1143 1144 1145 1146 1147 1148 1149
Jaren 50 1150 1151 1152 1153 1154 1155 1156 1157 1158 1159
Jaren 60 1160 1161 1162 1163 1164 1165 1166 1167 1168 1169
Jaren 70 1170 1171 1172 1173 1174 1175 1176 1177 1178 1179
Jaren 80 1180 1181 1182 1183 1184 1185 1186 1187 1188 1189
Jaren 90 1190 1191 1192 1193 1194 1195 1196 1197 1198 1199
Jaren   0 1200 1201 1202 1203 1204 1205 1206 1207 1208 1209

De 12e eeuw (van de christelijke jaartelling) is de 12e periode van 100 jaar, dus bestaande uit de jaren 1101 tot en met 1200. De 12e eeuw behoort tot het 2e millennium.

Gebeurtenissen en ontwikkelingen van de 12e eeuw[bewerken]

Hoge middeleeuwen

Godsdienst en levensbeschouwing
  • Opkomst van de cisterciënzers. De bouw van de grote abdijkerk van Cîteaux duurt van 1140 tot 1193. Bernard van Clairvaux stelt de 'eenvoud ter navolging van Christus' tegenover de 'pracht ter ere van God' in de Abdij van Cluny, een benedictijnenabdij. Met zijn mystieke geloofsbeleving raakt hij in conflict met Pierre Abélard, die het geloof vanuit de rede benadert.
  • Petrus Waldo geeft zijn bezit aan de armen en gaat prediken. Het evangelie laat hij vertalen in het Occitaans, de taal van Zuid-Frankrijk, waardoor het ook voor de gewone mensen goed te begrijpen is. Petrus en zijn volgelingen trekken rond om hun kennis van de Bijbel te verspreiden. Zij brengen daarbij kritiek uit op de levenswijze van de rijke geestelijken.
  • In de twaalfde eeuw komen verscheidene pelgrims onder leiding van Berthold van Calabrië en Albertus van Jeruzalem samen 'nabij de bron van Elia' om als heremieten te leven. Tussen de kluizenaarscellen wordt een kapel ter ere van Maria gebouwd. Vanaf dat moment noemen de heremieten zichzelf 'Broeders van de heilige Maria van de Berg Karmel'. Ze worden daarom Karmelieten genoemd.
Verkeer tussen oosten en westen
  • Opkomst van de Republiek Venetië en de Republiek Genua.
  • Voor het eerst worden specerijen geïmporteerd, geleverd door Arabische handelaren.
  • De jaarmarkten van Champagne groeien uit tot de economische draaischijf tussen de twee welvarendste delen van Europa, het noorden van Italië en Vlaanderen. De handel bestaat onder meer uit laken uit Vlaanderen, bont uit Scandinavië, leer uit Spanje en via Italië specerijen en zijde uit het oosten. Het belang van de markten ligt echter vooral in de geld- en kredietmarkt die met name door Italiaanse handelaren wordt beoefend.
  • De Arabische handelaren brengen eeuwenoude werken mee van Perzische en Arabische wetenschappers. Ze worden vertaald in het Latijn en geven een sterke impuls aan de wetenschapsbeoefening in het Westen. Ook via Spanje bereiken ze Europa.
Europa
  • De westkant van Frankrijk wordt beheerst door het Huis Anjou. Vanaf het midden van de eeuw regeert een tak uit dit geslacht, het Huis Plantagenet, Engeland.
  • In Italië ontstaat belangstelling voor het Romeins Recht, dat op de eerste universiteiten wordt bestudeerd. In Engeland stuurt koning Hendrik II de leden van zijn Raad het land door om recht te spreken. Zo begint een proces van unificatie van gewoonterecht dat de naam Common Law zal krijgen.
  • Het feodale recht van molendwang ontstaat in West-Europa met het doel een deel - bijvoorbeeld een tiende - van het graan als belasting te kunnen innen.
  • Nederlandse (en Vlaamse) immigranten vestigen zich in een aantal gebieden in Noord- en Centraal-Duitsland, waaronder in de Wezer- en Elbedelta's, in Oost-Holstein en vooral in Brandenburg (Fläming).
Kruistochten


Nederlanden
Midden-Oosten en Noord-Afrika
  • In 1172 verslaat Saladin de laatste kalief van de Fatimiden. De Fatimiden zijn isma'iliten, een tak van het sjiisme. Saladin bekeert de Egyptenaren om, opnieuw, soennitisch te worden. In tegenstelling tot de Fatimiden, erkent Saladin de autoriteit van de Abbasidische kalief in Bagdad.
  • Vestiging van de dynastie der Almohaden in de Mahreb.
Innovatie
  • Herintroductie van de eerder door de Romeinen toegepaste baksteen door de Friese kloosterorden, die contact hebben met het verre Italië waar de baksteentechniek bewaard is gebleven. De zeeklei die in Friesland gebruikt wordt als grondstof vereist echter een ander bakprocedé. Zo ontstaat de kloostermop.
  • Via de handelsroutes van de Arabieren komt het kompas vanuit China naar Europa.
  • Uitvinding van rooksignalen.
  • Eerste gebruik van postduiven.
Kunsten
  • Tijdperk van de vroeggotiek in de kerkbouw. Het koor wordt voorzien van een serie straalkapellen waarbij de tussenliggende muren kunnen worden weggelaten door de toepassing van kruisribgewelf, spitsboog en pilaren. Hiervoor wordt de luchtboog verder ontwikkeld. Zo ontstaat een sterke constructie die een grotere verticaliteit toelaat.
  • Bloei van de Maaslandse kunst.
  • Hendrik van Veldekes Eneas is de eerste hoofse roman in een Germaanse taal.
Wetenschap


Zeevaart
  • Venetië maakt door het gebruik van galeien voor de handel een bloeiperiode door.
Amerika

belangrijke personen[bewerken]