Astrologie
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Astrologie of sterrenwichelarij is een verzamelnaam voor ideeën over het verband tussen het lot van mensen en gebeurtenissen op aarde en de stand van de hemellichamen. De naam "astrologie" is afgeleid van het Griekse αστρολογια, "astrologia", een samenstelling van άστρον (astron, ster of sterrenbeeld) en λογος (logos, dit betekent onder meer theorie). Het gaat vooral om de samenhang tussen de bewegingen van de zon, maan en planeten, die in de Oudheid ook als "sterren" werden aangeduid.
De beweging van lichtpunten zoals die van de zon, maan, planeten en sterren langs de hemel heeft mensen van alle tijden gefascineerd. Men ontdekte regelmaat in deze bewegingen en probeerde die te beschrijven, waarbij niet alleen individuele lichtpunten een naam kregen maar ook schijnbare samenstellingen van die punten, de zogenaamde sterrenbeelden of tekens. Naast het beschrijven van de hemellichamen en hun bewegingen, de astronomie, kende men bij de Babyloniërs en later bij onder meer de Egyptenaren en Romeinen betekenis toe aan hun posities aan de hemel om bijvoorbeeld de toekomst van de staat, het slagen van de oogst, het stijgen van de Nijl of het lot van een heerser te voorspellen. In de Bijbel treden astrologen op als de Wijzen uit het Oosten.
Het bekendste element van de hedendaagse astrologie is de geboortehoroscoop. Uit de positie van de zon in de dierenriem [1] en van de planeten tijdens de geboorte beweert de astroloog karakter en toekomst van de persoon te kunnen afleiden. Uit wetenschappelijk onderzoek is niets gebleken van enige voorspellende waarde van astrologie.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Astrologie heeft zich in verschillende regio's op de wereld ontwikkeld en tot verschillende stelsels van ideeën geleid, maar het gemeenschappelijke kenmerk was de gedachte dat er een voorspellende invloed uitgaat van de stand van de hemellichamen op het lot van mensen.
[bewerken] China
De Chinese astrologie is veel ouder dan de Europese en heeft zich onafhankelijk van de westerse astrologie ontwikkeld. In China en in de landen die door de Chinese cultuur zijn beïnvloed is er altijd belangstelling voor astrologie geweest, ondanks pogingen van de communistische leiders in de Chinese Volksrepubliek hier een eind aan te maken. De Chinese dierenriem bestaat uit 12 tekens, die een jaar gelden. In totaal geldt een cyclus van 60 jaar. De Chinese astrologie beschrijft trekken van de mens die onbekend zijn in de westerse astrologie. Tegenwoordig nemen astrologen hier ook wat van mee.
[bewerken] India
De Vedische astrologie, Indiase astrologie of Jyotisha wordt gezien als de oudste bekende astrologische stroming. In Sanskrietgeschriften Rig Veda worden beschrijvingen ervan aangetroffen. De Vedische astrologie is gebaseerd op de Maan en de daaraan gekoppelde siderische (sterren-)dierenriem met 27 tekens, waar de Westerse dierenriem is gebaseerd op de Zon met 12 tekens.
[bewerken] Midden-Oosten
De grondslag van de Westerse planeet-astrologie is gelegd in Mesopotamië, Babylon, wat tegenwoordig Irak heet. In oud-Babylonië werd astrologie beoefend door de bewegingen van de hemellichamen - vooral zon en planeten, maar bijvoorbeeld ook de ster Sirius - te bestuderen. Vooral de Chaldeeën werden er beroemd door. Deze werken zijn bij de ontwikkeling van de wetenschap van de hemellichamen, de astronomie, van nut geweest.
De adviseurs van de koningen en farao's in Egypte waren tegelijkertijd priester, astroloog en wijsgeer. Een horoscoop werd ook alleen maar van de heerser van een land getrokken, teneinde adviezen te kunnen geven aangaande het sluiten van vrede, of het beginnen van een oorlog, instructies ten behoeve van zaaitijden en oogsten enzovoort. In die cultuur speelde de astrologie een dusdanig belangrijke rol dat men om astrologisch voorspeld onheil voor de koning te vermijden, soms een schijnkoning aanstelde.
[bewerken] Midden- en Zuid-Amerika
De Maya's moeten een uitzonderlijk inzicht hebben gehad in het cyclische karakter van de tijd, getuige het ontwerp van de gebouwen die op de een of andere wijze gebaseerd waren op astronomie en astrologie, zoals de piramide van Chichén-Itzá met zijn zeven terrassen, zijn oriëntatie op de cardinale punten en zijn 365 treden naar de dagen van het jaar. In hun cultuur was de getalsymboliek hoogontwikkeld. Het periodiek systeem Tonalamatl bestaat uit cycli van 20 perioden en van 13 perioden (dagen), voor het dagelijks leven, met namen van natuurlijke fenomenen (wind, regen), dieren en dergelijke. De astrologie van de Azteken is de enige astrologie die meer dan 30 menstypen beschrijft, maar is voor al het overige vergelijkbaar met die van de Maya's.[bron?]
[bewerken] Europa
 Zie Westerse astrologie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Astrologie was een belangrijk onderdeel van Hellenistische mysteriegodsdiensten, die voor de komst van het christendom in Europa een belangrijke aanhang hadden. In de Renaissance werd astrologie nog door astronomen als Johannes Kepler beoefend onder meer als bron van inkomsten. Tijdens de Verlichting verminderde de belangstelling voor de astrologie, mede als gevolg van de opgang van de wetenschappen. Toch werd er nog geen echt onderscheid gemaakt tussen wat we nu pseudowetenschap noemen en 'echte' wetenschap. Zo is van Isaac Newton bekend dat hij zich zeer intensief met alchemie en astrologie bleef bezighouden. [2] In de twintigste eeuw groeide de belangstelling voor de astrologie opnieuw. Astrologen van nu blijven zich als argument voor de astrologie beroepen op het rijke verleden van hun kunst en de persoonlijkheden die zich ermee hebben beziggehouden.
[bewerken] Splitsing astrologie en astronomie
Pas na de middeleeuwen en bij de opkomst van de natuurwetenschappen voltrok zich een scheiding tussen astrologie en de echte wetenschap astronomie. De astronomen benaderen hemellichamen met methoden van de natuurwetenschap, terwijl de astrologen bleven vasthouden aan een vermeend verband met psychologie. Deze controverse tussen astronomen en astrologen stoelt op de veranderde visie op hemellichamen door de astronomen. Astrologen handhaven het klassieke wereldbeeld van de harmonie der sferen met de aarde als middelpunt. Maar in het heliocentrisme sinds Copernicus speelt de aarde deze rol niet meer. De schijnbare banen van zon en planeten bleken geen bijzondere betekenis te hebben. Astronomen verwerpen op wetenschappelijke gronden het werk van astrologen, die trouwens niet streven naar empirische ondersteuning van hun methodes. Omgekeerd zijn de astrologen wel gebaat bij het werk van de astronomen, dat hun positieberekeningen sneller en nauwkeuriger maakt.
[bewerken] Astrologie vandaag
Mede door de opkomst van wetenschappelijke kennis is het aanzien van de astrologie in ontwikkelde landen drastisch afgenomen. Sommige aspecten ervan zoals de horoscoop worden echter nog steeds gepubliceerd en gelezen. Tegelijk wordt astrologie in wetenschappelijke kringen vanwege het ontbreken van een oorzakelijk verband of zelfs maar een statistische correlatie tussen gebeurtenissen op aarde en (voorspellingen op grond van) de 'stand van de sterren' doorgaans pseudowetenschap genoemd.
Moderne, westerse astrologen wagen zich vaak niet aan concrete, harde voorspellingen die tot fatalisme zouden kunnen leiden. In plaats daarvan spreken zij van 'wegwijzers' en 'uitdagingen'. Concrete voorspellingen bleken geen waarde te hebben, en in vage omschrijvingen kan iedereen wel wat vinden.
Vaak aangehaald wordt de Franse psycholoog en statisticus Michel Gauquelin (1928-1991) die zijn leven lang statistisch onderzoek deed naar astrologie. Tussen divers onderzoek naar samenhang tussen planeten en uitgesproken eigenschappen zoals karakter en roeping vond hij een correlatie tussen de stand van Mars bij de geboorte en topsporters. Dit veelgeciteerde Mars-effect berust waarschijnlijk op een voorselectie van wat 'eminente sporters' zijn. Opvallend is dat het afwijkt van de astrologische leer, maar ook dat het in andere onderzoeken niet gevonden is. Bewustzijnsonderzoeker Richard Tarnas, hoogleraar filosofie en psychologie aan het California Institute of Integral Studies in San Francisco, deed een retrospectief onderzoek naar de samenhang tussen planetaire constellaties, ingrijpende historische gebeurtenissen zoals de Franse Revolutie en de politiek-culturele jongerenopstand van de jaren zestig, historische crisisperiodes zoals de beide Wereldoorlogen, de Amerikaanse Revolutie, de Romantiek, de Verlichting, 9/11 en allerlei archetypische menselijke ervaringspatronen. In zijn boek Cosmos and Psyche [3] doet Tarnas verslag van dit onderzoek en suggereert tevens nieuwe mogelijkheden om religie en wetenschap, ziel en intellect, oude wijsheid en moderne ratio te verenigen in de zoektocht om de dynamiek van het het verleden te begrijpen en de toekomst te scheppen.
[bewerken] Jungiaanse astrologie
Het deterministische karakter van de klassieke astrologie werd in de loop der tijden op verschillende manieren aangepast. Een mooi voorbeeld hiervan is de zogenaamde "jungiaanse" astrologie. Hier werd gepoogd de tweedeling mannelijk/vrouwelijk en de typenleer van Jung te vertalen in astrologische termen. Zoals Jung ook in zijn werk deed, meenden psychologisch georiënteerde astrologen de planeten te kunnen bestempelen als "archetypen" die verwezen naar psychische, onbewuste inhouden. Jung trachtte de psyche te doorgronden door de analyse van dromen, kunst, mythologie, religie en filosofie. Voor het onderzoek van zijn concept over archetypen exploreerde hij ook de symbolen van alchemie en astrologie. [4] Het is van belang hierbij aan te tekenen dat Jung niet aan astrologie dacht toen hij zijn theorieën ontwikkelde en dat hij slechts af en toe een horoscoop gebruikte bij zijn psychiatrische praktijk. [5] Wel heeft Jung de astrologie onderzocht in het kader van het door hem benoemde begrip synchroniciteit. Jung gaat er van uit dat er acausale zinvolle verbanden zijn tussen verschillende gebeurtenissen. Hij ziet astrologie als een op synchroniciteit gebaseerd principe. Synchroniciteit biedt echter alleen een model voor een mogelijke verklaring van de astrologie; het zegt niets over de manier waarop een astroloog werkt.
De jungiaanse astrologie kreeg vooral door het werk van Dane Rudhyar tijdens de New Age beweging in de jaren zestig van de 20e eeuw veel belangstelling. Rudhyar had zijn werk over de 'harmonische astrologie' , "The Astrology of Personality" al in 1936. gepubliceerd. Daarin verzette hij zich tegen de deterministische astrologie en inspireerde zich op Jungs begrip van synchroniciteit om de planeten te postuleren als 'afbeeldingen' die gesynchroniseerd waren met menselijke wezens.
[bewerken] Andere moderne ontwikkelingen
Vanaf de 20ste eeuw zijn heel wat nieuwe ontwikkelingen binnen de westerse astrologie te signaleren:
- Midden 20e eeuw waren Alfred Witte en zijn volgeling Reinhold Ebertin de pioniers van het gebruik van midpunten in de horoscoop, iets wat in de klassieke astrologie niet erg gebruikelijk was. Zij spitsten zich vooral toe op de voorspellende astrologie.
- Vanaf 1930 tot de jaren 80 van de 20e eeuw waren astrologen zoals Dane Rudhyar, Liz Greene en Stephen Arroyo - geïnspireerd door het werk van Carl Jung - bezig met psychologische interpretaties van de horoscoop. De meeste astrologen van deze school zijn ook gediplomeerde psychologen en psychiaters.
[bewerken] Literatuur
- Azgarde: Astrologie anders, uitgeverij Bzztôh, 1990, ISBN 9062915337
- Couderc, Paul: L'Astrologie, in de reeks "Que sais-je" (1951)
- Toonder, J.G. en John Anthony West: Het Astrologisch Argument, uitgeverij Schors
- Vestdijk, S.: Astrologie en wetenschap, Meulenhoff, Amsterdam, 1977
- Martin Boot: Astrologie leren, uitgeverij Servire, Katwijk, 1986
- Martien Hermes: Astrologie als ambacht, uitgeverij Synthese, Den Haag, 397 p., 2008
- Richard Tarnas: Cosmos and Psyche: Intimations of a New World View, Viking, New York, 2006
[bewerken] Zie ook
- Archeoastronomie
- Astrologie en wetenschap
- Lijst van beroemde overleden astrologen
- Meningen over astrologie
- Dierenriem
- geboortehoroscoop
- westerse astrologie
- aspect (astrologie)
[bewerken] Externe links
- Skepsis: waarom astrologen blijven geloven, door Rudolf Smit
- Cosmos and Psyche
- An Introduction to Archetypal Astrological Analysis door Richard Tarnas
- Wat Jung zelf over astrologie zei
- Artikel over astrologie in het Woordenboek van de Skepticus
| Astrologie |
|---|
|
Dierenriem · Ram · Stier · Tweelingen · Kreeft · Leeuw · Maagd · Weegschaal · Schorpioen · Boogschutter · Steenbok · Waterman · Vissen |
Bronnen
|
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Astrology van Wikimedia Commons. |
