San Francisco

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie San Francisco (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van San Francisco.
San Francisco
Stad in de Verenigde Staten Vlag van de Verenigde Staten
Flag of San Francisco.svg SFSEAL.svg
Locatie van Californië
Locatie van San Francisco
Situering
Staat Californië
County San Francisco
Algemeen
Oppervlakte 600,6 km²
- land 121,4 km²
- water 479,2 km²
Inwoners (2010) 805.235 (6632,9 inw/km²)
- agglomeratie 7.563.460 (2010) (Bay Area)
Politiek
Burgemeester Ed Lee (lijst)
Portaal  Portaalicoon   Verenigde Staten
Californië
San Francisco
Het Presidio van San Francisco in 1822
Haven van San Francisco rond 1850

San Francisco is een stad in de Amerikaanse staat Californië en het hart van de San Francisco Bay Area. San Francisco is de vierde stad van Californië, na Los Angeles, San Diego en San Jose. Het is tevens de enige stad in Californië die samenvalt met een county: officieel heet ze City and County of San Francisco.

De stad, die 805.235 inwoners telt, ligt op het schiereiland van San Francisco dat de Stille Oceaan van de Baai van San Francisco scheidt. De agglomeratie waarvan San Francisco het centrum is bestaat uit de steden San Jose, San Francisco, Oakland en Berkeley. Met ruim 7 miljoen inwoners is het de op vier na grootste agglomeratie in de Verenigde Staten. Alleen New York, Los Angeles, Chicago en Washington D.C.-Baltimore zijn groter.

San Francisco is een van de populairste toeristische steden ter wereld. Kenmerkend aan San Francisco zijn haar steile heuvels, de frisse zomers en de mist. De bekendste symbolen van de stad zijn de Golden Gate Bridge, Alcatraz, Chinatown, de Transamerica Pyramid en de kabeltrams. Ook de homowijk Castro geniet internationale bekendheid.

Geschiedenis[bewerken]

Rond 3000 voor Christus werd de San Francisco Bay Area bewoond door een indianenstam, later de Ohlone genoemd.[1]

Op 16 november 1542 zeilde Juan Rodríguez Cabrillo langs de kust nabij San Francisco en ontdekte de Farallonen. In 1575 strandde Sebastião Rodrigues Soromenho in Drakes Bay en eiste het land voor Spanje. Hij noemde het Puerto de San Francisco (Haven van de Heilige Franciscus). Later, in 1579, strandde ook Sir Francis Drake in de naar hem vernoemde baai. Hij eiste het land op voor Engeland en noemde het Nova Albion.

Pioniers, onder wie José Francisco Ortega, van een Spaanse expeditie geleid door Gaspar de Portolá ontdekten op 2 november 1769 de Golden Gate. Zeven jaar later, op 28 maart 1776 stichtte een andere Spaanse expeditie, geleid door Juan Bautista de Anza, het Presidio en vervolgens in juni van hetzelfde jaar de missiepost van San Francisco de Asís.

Begin negentiende eeuw ontstond ongeveer drie kilometer van het presidio het dorpje Yerba Buena ('Goed Gras'). Toen in 1846 de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog begon, namen de Verenigde Staten een deel van Alta California in, waaronder Yerba Buena dat werd hernoemd naar San Francisco.

In 1906 werd San Francisco getroffen door een zware aardbeving. Er vielen vermoedelijk enkele duizenden doden en veel gebouwen werden verwoest. De stad werd daarna snel en op grote schaal weer opgebouwd.

In de tweede helft van de twintigste eeuw ontwikkelde San Francisco zich tot een stad met alternatieve culturen. In de jaren zestig van de 20e eeuw werd de stad gezien als hippiehoofdstad van de wereld; met name de buurt Haight-Ashbury stond centraal in de hippiebeweging. Tevens was raadslid Harvey Milk in de jaren zeventig een van de eerste openlijk homoseksuele stadsbestuurders. San Francisco wordt ook nu nog gezien als een paradijs voor homoseksuelen van de Verenigde Staten, omdat het een relatief homo-tolerante stad is.

Geografie[bewerken]

Topografie[bewerken]

San Francisco ligt op het Schiereiland van San Francisco aan de westkust van de Verenigde Staten. De stad ligt in de staat Californië, waar het de op drie na grootste stad is, gerekend naar inwonertal. In een straal van 50 km rondom San Francisco ligt de San Francisco Bay Area, de agglomeratie rond San Francisco (7 miljoen inwoners) ligt. De belangrijkste steden van de agglomeratie rondom San Francisco zijn: Berkeley, Oakland, Palo Alto, San José en de Silicon Valley.

In de Bay Area liggen voorts enkele natuurgebieden, zoals Muir Woods National Monument en Point Reyes National Seashore.

Klimaat[bewerken]

San Francisco heeft een mediterraan klimaat. In januari is de gemiddelde temperatuur 10,6 °C, in juli is dat 15,1 °C. Jaarlijks valt er gemiddeld 500,6 mm neerslag (gegevens op basis van de meetperiode 1961-1990). San Francisco is vaak gehuld in een wazige mist. Deze mist is er mede voor verantwoordelijk dat de zomers in San Francisco uitermate koel zijn. De mist ontstaat doordat in het binnenland (Arizona, Nevada, Utah en dergelijke) de temperatuur in de zomer hoog oploopt. De warme lucht die hierdoor opstijgt wordt aangevuld door lucht vanaf zee - beter gezegd; vanaf de Grote Oceaan. Deze lucht is vanzelfsprekend veel kouder. De wisselwerking tussen koude en warme lucht zorgt onder andere voor mist en neerslag.

Weergemiddelden voor San Francisco
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
gemiddeld maximum (°C) 13 16 16 17 18 19 19 19 21 21 18 14 17
gemiddeld minimum (°C) 8 9 9 10 11 12 12 12 13 13 11 8 11
neerslag (mm) 104,1 88,9 73,7 38,1 12,7 5,1 0 0 5,1 27,9 66 99,1 518,2
bron: Weatherbase[2]

Aardbevingen[bewerken]

Schade na de aardbeving van 1906 in San Francisco.
Nuvola single chevron right.svg Zie Aardbeving van San Francisco in 1906 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De stad ligt op de San Andreasbreuk, oorzaak van regelmatige (kleine en grote) aardbevingen. Op 18 april 1906 richtte een zware aardbeving grote schade aan in San Francisco. De meest algemeen geaccepteerde schatting van de magnitude van deze beving is 7,8 op de schaal van Richter. Andere schattingen variëren tussen 7,7 en 8,3. [3] Er waren 3000 doden. De meeste schade werd echter aangericht door de grote brand die na de beving ontstond. Honderd jaar later, op 18 april 2006, werd dit feit herdacht.

In 1989 werd de stad opnieuw door een grote aardbeving getroffen (circa 60 slachtoffers). De kans dat een dergelijke ramp de stad opnieuw treft blijft groot. Het kan nog vele jaren duren, maar een verwoestende aardbeving kan iedere dag toeslaan. Veel gebouwen zijn 'bevingsproof' gemaakt, maar desondanks kan een aardbeving nog steeds grote gevolgen hebben.

Demografie[bewerken]

Toegangspoort tot Chinatown

Volgens de volkstelling van 2010 door het United States Census Bureau telde San Francisco 805.235 inwoners, een stijging van 3,7% ten opzichte van 2000, toen er 776.733 inwoners geteld werden. De bevolking van San Francisco groeit sinds de jaren 80. In de periode daarvoor, tussen 1950 en 1980, werden er bij de tienjaarlijkse volkstellingen dalingen vastgesteld. Volgens de recentste schattingen (2012), heeft San Francisco momenteel zo'n 826.000 inwoners.

De etnische samenstelling van de bevolking was in 2010 als volgt: 48,1% blank, 33,3% Aziatisch, 6,1% Afro-Amerikaans, 0,5% indiaans en 0,4% afkomstig van de eilanden in de Stille Oceaan. Daarnaast gaf 6,6% aan tot een ander ras te behoren en 4,7% tot twee of meer rassen te behoren. Als percentage van de gehele bevolking waren er 15,1% Hispanics en Latino's in San Francisco. Niet-Hispanic blanken zijn goed voor 41,9% van de bevolking, waardoor San Francisco een stad is waar minderheden in de meerderheid zijn, alhoewel blanken nog steeds de grootste bevolkingsgroep vormen. De grootste etnische minderheid zijn de Chinese Amerikanen (21,4%).

San Francisco, dat slechts een kleine oppervlakte beslaat, heeft een bevolkingsdichtheid van 6800 personen per km². Daarmee is het na New York de dichtstbevolkte grote stad van de Verenigde Staten.

De stad vormt het traditionele hart van een grote agglomeratie en regio, de San Francisco Bay Area. De agglomeratie San Jose-San Francisco-Oakland telt meer dan 7 miljoen inwoners, waarmee het de vijfde metropoolregio van de VS is en de tweede van Californië, na Los Angeles.

Bestuur en politiek[bewerken]

San Francisco is sinds 1856 een eengemaakte stad–county (consolidated city–county), dus het bestuursniveau van de stad en de county is samengevoegd. Dit is de enige plaats in de hele staat Californië waar dit gedaan is. De burgemeester is ook de uitvoerende macht van de county, en de Board of Supervisors functioneert ook als gemeenteraad, zetelend in het stadhuis van San Francisco.

De huidige burgemeester van San Francisco is Edwin Lee, een Democraat. Elke burgemeester sinds 1964 was een Democraat. San Francisco staat dan ook bekend als een sterk progressieve stad.

Cultuur[bewerken]

Victoriaans huis in San Francisco

In de jaren zestig heeft de stad zich universeel ontwikkeld tot een stad waar onderwerpen als drugs en seks niet worden ontweken. Dat is terug te zien in het werk van Armistead Maupin in een dagelijkse rubriek uit de krant 'The San Francisco Chronicle'. De agglomeratie is de bakermat van bewegingen als Beatnik en de Hippies. Het rookbeleid in openbare ruimtes is erg streng. In 2005 werd roken zelfs verboden in parken.

De banden van San Francisco met Azië zijn belangrijk om de stad te kunnen begrijpen: de Chinese gemeenschap is een van de grootste van Noord-Amerika; San Francisco heeft na New York de grootste Chinese wijk van de Verenigde Staten. De stad heeft een zusterverband met Shanghai en heeft banden met de Aziatische cultuur ontwikkeld; het Museum van de Aziatische Kunst en de Japanse Tuin vallen onder de meest interessante van het Westen. In 1975 trok een tijdelijke expositie in San Francisco van Chinese archeologische vondsten 800.000 bezoekers in twee maanden.

Jaarlijks wordt in de maand mei het hardloopevenement Bay to Breakers georganiseerd, een evenement dat vele tienduizenden belangstellenden trekt.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De skyline van San Francisco vanop Twin Peaks

Gebouwd op niet minder dan 43 heuvels, biedt deze stad talrijke bezienswaardigheden:

Musea[bewerken]

Palace of Fine Arts

Het rijke culturele leven heeft San Francisco onder andere te danken aan zijn musea.

Zo is er het Exploratorium, een museum met het thema wetenschap, dat is gevestigd in het Palace of Fine Arts, een gebouw uit 1915, dat werd gebouwd voor een internationale expositie. De bouwstijl is die van een oude Romeinse koepel.

De California Academy of Sciences bevindt zich in het Golden Gate Park. Dit is een museum en wetenschappelijk onderzoeksinstituut met een internationale reputatie, waar aquaria, natuurhistorische verzamelingen en een planetarium zijn te vinden.

In het civic center, in een gebouw dat in gebruik werd genomen in 1966, bevindt zich het Museum voor Aziatische kunst. Het museum herbergt ongeveer 15.000 voorwerpen uit Azië. Het grootste deel van de collectie is afkomstig van de miljonair Avery Brundage, die stierf in 1975. In 1989 werd een afdeling met Koreaanse kunst toegevoegd aan de collectie. Vanaf 20 maart 2003, na een grondige renovatie onder leiding van de Italiaanse architect Gae Aulenti, biedt het museum zijn collectie aan in een nieuw kader.

Ten slotte zijn er nog ander musea, zoals het Fine Arts Museums of San Francisco - dat bestaat uit het M.H. de Young Memorial Museum en het California Palace of the Legion of Honor - en het San Francisco Museum of Modern Art.

Muziek[bewerken]

Het San Francisco Jazz Festival vindt sinds 1982 plaats in de herfst.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Een kabeltram

De publieke vervoersmaatschappij SF Muni baat een netwerk van metro- en tramlijnen uit, aangevuld met een busnetwerk. De heuvels in San Francisco zijn te steil om er een normale tram te laten rijden. Daarom rijden er cable cars die zich 'vastgrijpen' aan kabels die door een sleuf tussen de rails onder de grond bewegen. In de vlakke straten rijden ook 'normale' trams en sneltrams, waaronder trams van het historische type PCC-car op tramlijn F Market & Wharves. De stad wordt met de omliggende zones verbonden door het Bay Area Rapid Transit (BART) lightrailnet.

De Golden Gate Bridge is een van de bekendste bruggen ter wereld en verbindt het Schiereiland van San Francisco met Marin County over de Golden Gate.

In San Mateo County, 21 km ten zuiden van de stad, ligt het vliegveld San Francisco International Airport. Het vliegveld ligt op een landwinningsgebied in de baai, vlak boven zeeniveau.

San Francisco in de volkscultuur[bewerken]

Televisieseries in San Francisco[bewerken]

San Francisco vanuit de lucht
Golden Gate Bridge
De Victoriaanse Bouwstijl in San Francisco
San Francisco, gezien vanaf Twin Peaks

Televisieseries die zich afspelen in San Francisco:

In San Francisco opgenomen films[bewerken]

Films over Alcatraz[bewerken]

De gevangenis van Alcatraz, die in de baai van San Francisco ligt heeft meerdere filmmakers geïnspireerd. De meest bekende films waarin de gevangenis voorkomt, zijn:

Liedjes over San Francisco[bewerken]

Universiteiten en hogescholen[bewerken]

N.B.: de Universiteit van Californië te Berkeley en de Stanford-universiteit liggen ook in de agglomeratie bij San Francisco.

Bekende personen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van San Franciscanen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Stedenbanden[bewerken]

Plaatsen in de nabije omgeving[bewerken]

De onderstaande figuur toont nabijgelegen plaatsen in een straal van 16 km rond San Francisco.

Plaatsen in de omgeving
San FranciscoSan Francisco
Plaats met 72259 inwoners (2000). Alameda (16 km)
Plaats met 2125 inwoners (2000). Belvedere (13 km)
Plaats met 3597 inwoners (2000). Brisbane (9 km)
Plaats met 4026 inwoners (2000). Broadmoor (8 km)
Plaats met 1191 inwoners (2000). Colma (9 km)
Plaats met 103621 inwoners (2000). Daly City (8 km)
Plaats met 6882 inwoners (2000). Emeryville (16 km)
Plaats met 38390 inwoners (2000). Pacifica (16 km)
Plaats met 40165 inwoners (2000). San Bruno (15 km)
Plaats met 7330 inwoners (2000). Sausalito (12 km)
Plaats met 60552 inwoners (2000). South San Francisco (12 km)
Plaats met 5302 inwoners (2000). Strawberry (16 km)
Plaats met 8666 inwoners (2000). Tiburon (15 km)

Trivia[bewerken]

Logo Wikimedia Commons
Commons heeft meer mediabestanden op de pagina San Francisco.
Logo Wikivoyage
Wikivoyage heeft een reisgids over San Francisco.
  • San Francisco is de stad waar de "jeans" werd geboren.
  • De afkortingen Frisco en San Fran worden meestal gebruikt door toeristen en kunnen rekenen op ergernis bij bewoners van San Francisco. De enige lokaal geaccepteerde afkorting voor San Francisco is SF.
  • De stad San Francisco kun je ook tegenkomen bij het spel Grand Theft Auto: San Andreas onder de naam San Fierro.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Stewart, Suzanne B.. Archaeological Research Issues For The Point Reyes National Seashore - Golden Gate National Recreation Area (PDF). Sonoma State University - Anthropological Studies Center (november 2003) Geraadpleegd op 12 juni 2008
  2. Historical Weather for San Francisco, California, United States of America. Weatherbase.com (2009) Geraadpleegd op 31 maart 2009
  3. 1906 Earthquake: What was the magnitude? USGS Earthquake Hazards Program - Northern California. Bezocht op 3 september 2006

Hoofdstad: Sacramento

Regio's: Antelope Valley · Big Sur · Cascade Range · Central Coast · Central Valley · Channel Islands · Coachella Valley · Conejo Valley · Cucamonga Valley · Death Valley · East Bay · East County · Emerald Triangle · Gold Country · Greater Los Angeles · Grote Bekken · Imperial Valley · Inland Empire · Klamath Basin · Lake Tahoe · Los Angeles Basin · Lost Coast · Mojave · Mountain Empire · Noord-Californië · North Bay · North Coast · North County · Oost-Californië · Owens Valley · Oxnard Plain · San Francisco Peninsula · Pomona Valley · Sacramento Valley · San Bernardino Valley · San Diego–Tijuana · San Fernando Valley · San Francisco Bay Area · San Gabriel Valley · San Joaquin Valley · Santa Clara Valley · Santa Clarita Valley · Shasta Cascade · Sierra Nevada · Silicon Valley · South Bay (LA) · South Bay (SD) · South Bay (SF) · South Coast · Southern Border Region · Upstate California · Wine Country · Yosemite · Zuid-Californië

Metropolitane gebieden: Bakersfield · Chico · Fresno · Los Angeles-Long Beach-Glendale · Modesto · Napa · Oakland-Fremont-Hayward · Oxnard-Thousand Oaks-Ventura · Riverside-San Bernardino-Ontario · Sacramento-Roseville · Salinas · San Diego-Carlsbad-San Marcos · San Francisco-San Mateo-Redwood City · San Jose-Sunnyvale-Santa Clara · San Luis Obispo-Paso Robles · Santa Ana-Anaheim-Irvine · Santa Barbara-Santa Maria · Santa Cruz-Watsonville · Santa Rosa-Petaluma · Stockton · Vallejo-Fairfield · Visalia-Porterville · Yuba City

County's: Alameda · Alpine · Amador · Butte · Calaveras · Colusa · Contra Costa · Del Norte · El Dorado · Fresno · Glenn · Humboldt · Imperial · Inyo · Kern · Kings · Lake · Lassen · Los Angeles · Madera · Marin · Mariposa · Mendocino · Merced · Modoc · Mono · Monterey · Napa · Nevada · Orange · Placer · Plumas · Riverside · Sacramento · San Benito · San Bernardino · San Diego · San Francisco · San Joaquin · San Luis Obispo · San Mateo · Santa Barbara · Santa Clara · Santa Cruz · Shasta · Sierra · Siskiyou · Solano · Sonoma · Stanislaus · Sutter · Tehama · Trinity · Tulare · Tuolumne · Ventura · Yolo · Yuba

Portaal Californië