Californië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

State of California
Staat Californië

Staat van de Verenigde Staten
(Details) (Details)
Situering
Afkorting	CA
Hoofdstad	Sacramento
Tijdzone	-8
Algemeen
Oppervlakte	411 049 km² (4,7% water)
Inwoners (2004)	36 457 549 (2006) (83,78/km²)
Politiek
Gouverneur	Arnold Schwarzenegger
Overig
Toegetreden	9 september 1850
Bijnaam	Golden State
Verenigde Staten Californië

Californië (Engels: California) is qua inwonertal de grootste staat van de Verenigde Staten van Amerika. Het ligt van noord naar zuid uitgestrekt langs de westkust van het land, die grenst aan de Stille Oceaan. De hoofdstad is Sacramento.De grootste steden zijn Los Angeles (4 miljoen inwoners), San Francisco, San Diego en San José. Neder-Californië is het Mexicaanse schiereiland dat aan Californië vast zit.

Het symbool van de staat is de beer, die ook op de vlag staat afgebeeld. De bijnaam van Californië is Golden State (Gouden Staat).

De staat heeft veel gevarieerd natuurschoon, een rijke vegetatie, en er leven veel interessante diersoorten. Californië is een staat van uitersten: het heeft het (op één na) hoogste en het laagste punt van Noord-Amerika; de dikste, omvangrijkste, en hoogst levende bomen ter wereld; en het heeft het op één na heetste gebied op aarde. Het heeft bergketens met skigebieden, maar ook woestijnen, gletsjers, wouden, heuvelgebieden, meren en stranden. Het heeft heel grote, geciviliseerde steden, maar ook veel eenvoudige dorpjes. Het subtropische klimaat in het zuiden maakt druivenoogsten en sinaasappelteelt mogelijk.

Inhoud 1 Geschiedenis 1.1 De Europeanen 2 Economie 3 Geografie 4 Demografie 5 Toeristische trekpleisters 5.1 Los Angeles en omstreken 5.2 San Diego en omstreken 5.3 San Francisco 6 Nationale parken en andere natuurlijke fenomenen 7 Beschermde wildreservaten 8 Verbindingen en transport 9 Economie en industrie 10 Onderwijs 11 Externe links

[bewerken] Geschiedenis

Het gebied werd al bewoond vanaf ongeveer 15-13 000 jaar geleden, door opeenvolgende groepen. De oudste menselijke resten zijn gevonden op het eiland Santa Rosa, in de plaats Arlington Springs, en dateren uit het Pleistoceen. De vroegste bewoners omvatten de familie Hokan in het het bergachtige verre noorden en bassin van de Coloradorivier, en de Uto-Azteken in het zuidoosten, de woestijn. De culturele diversiteit was één van de grootste op het continent, en was waarschijnlijk het resultaat van een reeks migraties en invasies tijdens de laatste 10.000-15.000 jaar. Californië werd bewoond door meer dan 70 verschillende groepen. De meeste mensen leefden aan de kust en joegen op zeezoogdieren, visten op zalm, en verzamelden schaaldieren, terwijl groepen in het binnenland op wild joegen en noten, eikels, en bessen verzamelden. De oudste bewoners van Californië waren uiteenlopend in hun politieke organisatie met zowel clans, stammen, dorpen, en op de rijke kusten grotere volkeren, zoals Chumash, Maidu, Miwok, Modoc, Mohave, Ohlone,Pomo, Salinan en Shasta. De handel, het gemengde huwelijk, en de militaire allianties bevorderden vele sociale en economische verhoudingen onder de diverse groepen.

[bewerken] De Europeanen

Hernán Cortés, die Mexico veroverde, maakte een einde aan het Aztekenrijk en drong Neder-Californië binnen op zoek naar goud. Hij had gehoord van de mythische koningin Califia. In haar rijk zou er veel goud zijn. Volgens de legende zouden de vrouwen daar, na het paren, de mannen voeren aan de griffioenen. Cortés noemde het gebied California (Huidige staat Californië plus Neder-Californië).

Juan Rodriques Cabrillo zeilde in 1542 de Baai van San Diego binnen en claimde het nieuwe territorium voor Spanje. Hij onderwierp en verdrong de autochtonen. Het werd in die tijd bewoond door autochtonen. Nog in de 16e eeuw landde Sir Francis Drake in de baai van San Francisco en eiste het noordelijk deel van de tegenwoordige staat voor Engeland op. In 1769, toen de Russen het kustgebied begonnen te penetreren, werd het als Opper-Californië officieel door Spanje gekoloniseerd. Het gebied bleef echter bij Spanje en Californië werd in z'n geheel aan Mexico toegewezen in 1821, toen dat land onafhankelijk werd van Spanje. Namen als Los Angeles, San José en Santa Monica herinneren nog altijd sterk aan het Spaans/Mexicaanse verleden. De Spaanse kolonisten legden een weg aan van Los Angeles naar San Francisco, die zij El Camino Real noemden (de koninklijke weg). Deze werd om de 48 km (een dagreis per paard) voorzien van een pleisterplaats. De weg bestaat per 2009 nog steeds.

Desalniettemin kwamen er steeds meer Amerikaanse kolonisten naar het gebied. In 1846 werd de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog door de Verenigde Staten onder leiding van de toenmalige president James K. Polk min of meer uitgelokt (door de annexatie van Texas). Tijdens deze oorlog verklaarde Californië zich onafhankelijk van Mexico als de Bear Flag Republic. De Vrede van Guadalupe Hidalgo van februari-maart 1848 maakte een einde aan de oorlog met Mexico, waarna Californië in de V.S. werd opgenomen.

[bewerken] Economie

Nadat ene John Marshall op 24 januari 1848 bij het stadje Coloma, vlakbij Sacramento, in het water van de American River voor het eerst goud vond, kwam de fameuze California Gold Rush op gang, waarmee het met de rust van het gebied was gedaan. Honderdduizenden goudzoekers stroomden van oost naar west en die eerste jaren leverde dat de gelukkigen veel vondsten op. Nog altijd wordt er door professionele goudzoekers in de heuvels naar de restjes gezocht.

De tweede grote immigratiegolf betrof verarmde boeren uit het uitgemergelde midden van de VS in de jaren 1930. Hun komst betekende een grote groei van de landbouw in de staat, met name op het punt van citrusvruchten en consumptiedruiven. De derde immigratiegolf vond plaats na de vrede van 1945, toen de Amerikaanse industrie sterk uitbreidde (Lockheed, Convair) en later de ruimtevaart en bovendien de televisie opkwamen, waar Hollywood veel voor ging produceren. Ook de landbouw trok aan en maakte gebruik van vele (illegale en dus goedkoop werkende) Mexicanen. Al vele tientallen jaren komen zij naar Californië, nog steeds vaak illegaal (ze worden wetbacks (natruggen) genoemd omdat zij vaak door de ondiepe grensrivieren het land binnen kwamen). De druiventeelt benoorden San Francisco werd in de jaren na 1960 omgevormd tot wijndruiventeelt, met enorm succes, mede dankzij de inspanningen van de gebroeders Gallo. Een belangrijke factor in het Californische leven was de grote groei van de universiteiten UCLA, Berkeley en Stanford University. In de jaren 1970 kwam de ICT sterk op in het gebied rond Mountain View (ten zuiden van San Francisco), en veroverde een leidende positie in de wereld vanuit dit gebied, dat de bijnaam Silicon Valley kreeg, met bedrijven als Xerox, Hewlett Packard en later Google. Toyota startte in 1984 een autofabriek in joint venture met General Motors in Fremont, oostelijk ter hoogte van San Francisco. Door al deze ontwikkelingen verschoof het economisch centrum van de staat naar deze streek.

[bewerken] Geografie

De oppervlakte van de staat bedraagt 411 049 km², hiermee is Californië op twee na de grootste staat van de VS, na Alaska en Texas. Het klimaat is subtropisch in het zuiden, in het noorden is het iets koeler en aan de kuststreken heerst er een zeeklimaat.

Californië heeft het op één na hoogste punt van Noord-Amerika (Mount Whitney) en het laagste punt (Badwater, Death Valley), de hoogste bomen ter wereld en het op één na heetste gebied op aarde.

Evenwijdig met de zeekust (Stille Oceaan) liggen de Coast Ranges, of het Kustgebergte. Het oosten wordt gedomineerd door de Sierra Nevada, met Nationale Parken zoals Yosemite en Kings Canyon. Het zuidoosten en de Death Valley zijn uiterst heet.

Californië bestaat uit 58 county's, waarvan de grootste San Bernardino County en die met de meeste bevolking Los Angeles County is.

Zie Lijst van county's in Californië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

[bewerken] Demografie

Californië had 36,8 miljoen inwoners in 2006. Een derde van de inwoners is geboren in het buitenland. Van de bevolking spreekt 60,5% Engels, 25,8 % Spaans en 13,7% andere talen. De meeste Californiërs zijn christelijk.

Er zijn grote gemeenschappen van Japanners, Chinees, en ook allerlei andere groepen zoals Afro-Amerikanen, Koreanen en Iraniërs.

[bewerken] Toeristische trekpleisters

[bewerken] Los Angeles en omstreken

• Disneyland - Los Angeles
• Hollywood
• Universal Studios
• Chinatown
• Long Beach
• Paul Getty Museum en het Getty Center
• Warner Brothers Studio's
• Santa Monica en Venice Beach

[bewerken] San Diego en omstreken

• SeaWorld, een groot dolfinarium
• Legoland - Californië
• Cabrillo National Monument

[bewerken] San Francisco

• Fisherman's Wharf
• Alcatraz
• Golden Gate Bridge
• Lombard Street
• Chinatown
• Coit Tower
• Market Street, de grote winkelstraat van San Francisco

[bewerken] Nationale parken en andere natuurlijke fenomenen

• Nationaal park Redwood, 64 km. noordelijke kuststrook, met de hoogste bomen ter wereld. Het betreft Coast Redwoods (kustmammoetbomen). De allerhoogste is 112 meter hoog.
• Sequoia National Park met mammoetbomen, met de in omvang grootste boom ter wereld, de Generaal Sherman (omtrek 30 meter) en de dikste boom, de General Grant (omtrek 32,8 meter). Dit zijn Giant Redwoods (mammoetbomen).
• vulkanisch nationaal park Lassen (Lassen Peak, 3181 m, een van de laatste nog altijd actieve vulkanen in het land; laatste uitbarsting: 1917).
• Nationaal park Yosemite
  • Bridalveil en Yosemite Falls
  • Vernall en Nevada Falls
  • El Capitan en Half Dome
  • Maripose Grove of Giant Sequoias
  • Glacier Point ...
• Red Rock Canyon State Park.
• Lake Tahoe, op de grens tussen Californië en Nevada.
• Sierra Nevada, 800 km lange bergketen, waarin de hoogste berg van de zogeheten 'Aaneengesloten Staten': Mount Whitney (4418 m).
• Kings Canyon, 2400 meter diepe kloof, door water ingesleten.
• Death Valley, de op een na heetste plek op aarde, met het laagste punt van het Amerikaanse continent: Badwater (86 m onder de zeespiegel).
• Mojavewoestijn, een woestijn die zich in het zuid-westen van Californië bevindt.
• Joshua Tree National Park, een natuurpark dat bekend staat om de Joshua Tree. Dit park is de enige plaats op de wereld waar je deze soort kunt vinden.
• Californische slenk (ridge), veroorzaakt door een breuklijn in de aardkorst, de San Andreasbreuk, die van noord naar zuid door de staat loopt. Gevaar voor een aardbeving is altijd aanwezig.
• Lijst van staatsparken in Californië.

[bewerken] Beschermde wildreservaten

• Klamath National Forest
• Shasta National Forest
• Trinity National Forest

[bewerken] Verbindingen en transport

San Francisco en Los Angeles zijn verbonden door een meanderende kustweg, de Number One State Road, waarlangs nog vele oude, geconserveerde missieposten staan, in de 18e eeuw gesticht door de Spaanse missionaris Junipero Serra. Een snellere verbinding is de Highway 101.

De grootste vliegvelden van de staat liggen bij Los Angeles, San Francisco en het nabijgelegen Oakland.

[bewerken] Economie en industrie

• Hollywood - centrum van de westerse entertainment-industrie
• Silicon Valley - het centrum van de computer/software industrie
• Fruitteelt: o.a. sinaasappel
• Wijnbouw
• Veeteelt
• Een binnenlands deltasysteem voert het water in de bergen af naar de Stille Oceaan. Een deel van dit water wordt geëxporteerd naar de zuidelijk gelegen landbouwgebieden en steden als Los Angeles en San Diego. Dit watersysteem is de aorta van de economie in Californië, dat als staat de 8e economie van de wereld vormt.

[bewerken] Onderwijs

Californië kent vele goede universiteiten. Particuliere universiteiten zijn onder andere Stanford, Caltech en de University of Southern California. De bekendste publieke universiteiten zijn Berkeley en UCLA.

[bewerken] Externe links

• (en) Officiële site van de staat

Verenigde Staten

Staten: Alabama · Alaska · Arizona · Arkansas · Californië · Colorado · Connecticut · Delaware · Florida · Georgia · Hawaï · Idaho · Illinois · Indiana · Iowa · Kansas · Kentucky · Louisiana · Maine · Maryland · Massachusetts · Michigan · Minnesota · Mississippi · Missouri · Montana · Nebraska · Nevada · New Hampshire · New Jersey · New Mexico · New York · North Carolina · North Dakota · Ohio · Oklahoma · Oregon · Pennsylvania · Rhode Island · South Carolina · South Dakota · Tennessee · Texas · Utah · Vermont · Virginia · Washington · West Virginia · Wisconsin · Wyoming Federaal District: Washington D.C. Eilandgebieden: Amerikaanse Maagdeneilanden · Amerikaans-Samoa · Guam · Noordelijke Marianen · Puerto Rico Kleine afgelegen eilanden: Baker · Howland · Jarvis · Johnston · Kingman · Midway · Navassa · Palmyra · Wake