Kieskring

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een kieskring of kiesomschrijving is een gebied, waar bij verkiezingen op dezelfde kandidaten kan worden gestemd. Zowel in Nederland als in België is een kieskring een verzameling van een aantal stemdistricten. Elk stemdistrict heeft ongeveer 1000 kiezers. Een politieke partij die mee wil doen aan de verkiezingen, kan per kieskring beslissen om al dan niet mee te doen en mag voor iedere kieskring een eigen lijst indienen. In België wordt ook nog het woord kiescollege gebruikt, hetgeen niet helemaal hetzelfde is als kieskring (zie verder).

Nederland[bewerken]

De kieskringen in Nederland zijn in 1917 opgericht nadat werd overgegaan van een districtenstelsel (meerderheidsstelsel) naar een systeem van evenredige vertegenwoordiging. Door het instellen van kieskringen werd de regionale spreiding van kandidaten bevorderd.

Europees Parlement[bewerken]

Bij de verkiezing van het Europees Parlement kent Nederland maar één kieskring. Elke partij kan dus maar één lijst indienen.

Eerste Kamer[bewerken]

De leden van de Eerste Kamer worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten. Hierbij vormt elke provincie één kieskring. De eilandsraden van de BES-eilanden vormen gezamenlijk ook één kieskring.

Tweede Kamer[bewerken]

De 19 kieskringen voor de Tweede Kamerverkiezingen in het Europese deel van Nederland

Voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer is Nederland verdeeld in 20 kieskringen (19 in Europa, 1 in de Antillen). In iedere kieskring staat een hoofdstembureau, dat de uitslag van de kieskring rapporteert aan het Centraal Stembureau (de Kiesraad) in Den Haag.

Een partij of beweging die in een kieskring mee wil doen aan de verkiezingen, dient een kandidatenlijst in bij de voorzitter van het betreffende hoofdstembureau. Op deze lijst mogen maximaal 30 namen van kandidaten staan. Partijen die bij de vorige Tweede Kamerverkiezing meer dan 15 zetels hebben behaald mogen tot twee keer het aantal zetels aan kandidaten op de lijst plaatsen, met een maximum van 80 kandidaten.

Bij partijen die geen zetel hebben behaald bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen moet de lijst vergezeld gaan door minimaal 30 ondersteuningsverklaringen, ondertekend door kiezers uit de betreffende kieskring.

Na controle van de lijst, stuurt het hoofdstembureau de lijst naar het Centraal Stembureau, waar de lijsten worden genummerd. Deze genummerde lijsten worden gepubliceerd in de Staatscourant.

Hoewel het mogelijk is om per kieskring een eigen lijst in te dienen, wordt in de praktijk vaak dezelfde lijst in iedere kieskring ingediend. Sommige partijen reserveren enkele plaatsen op de kieslijsten voor regionale kandidaten, die dus per kieskring verschillen.

Provinciale Staten[bewerken]

Een aantal provincies is voor de verkiezingen voor de Provinciale Staten verdeeld in 2, 3 of 4 kieskringen. Het betreft hier de provincies die ook bij de Tweede Kamerverkiezingen in meerdere kieskringen zijn verdeeld, namelijk Gelderland, Noord-Holland, Zuid-Holland en Noord-Brabant. De indeling van deze kieskringen is gelijk aan die van de kieskringen voor de Tweede Kamerverkiezingen.

Tot de wijziging van de Kieswet in 1989 was elke provincie voor de Provinciale-Statenverkiezingen verdeeld in 3 tot 10 zogenaamde statenkieskringen, met dezelfde functie als de huidige kieskringen.

Voor de Provinciale Statenverkiezingen in 2007 worden dezelfde kieskringen gehanteerd als bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 met uitzondering van de provincie Limburg. In de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 vormde de hele provincie Limburg één kieskring en zijn hoofdstembureau zat in Maastricht. Voor de Statenverkiezingen in 2007 werd Limburg gedeeld in twee kieskringen:

Kieskring I (Zuid) heeft zijn hoofdstembureau in Maastricht en bestaat uit volgende gemeenten: Maastricht, Beek, Brunssum, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Meerssen, Nuth, Onderbanken, Schinnen, Simpelveld, Sittard-Geleen, Stein, Vaals, Valkenburg aan de Geul en Voerendaal

Kieskring II (Noord en Midden), met hoofdstembureau in Venlo, bestaat uit volgende gemeenten: Venlo, Arcen en Velden, Beesel, Bergen, Echt-Susteren, Gennep, Helden, Horst aan de Maas, Kessel, Leudal, Maasbree, Maasgouw, Meerlo-Wanssum, Meijel, Mook en Middelaar, Nederweert, Roerdalen, Roermond, Sevenum, Venray en Weert

Gemeenteraden[bewerken]

Bij de verkiezing van de gemeenteraad vormt de gehele gemeente één kieskring. Bij de verkiezing van een deelgemeenteraad vormt de hele deelgemeente één kieskring.

Overzicht kieskringen[bewerken]

Bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer van 2002 was dit de indeling van de 19 kieskringen. Elke kieskring wordt genoemd naar de plaats waar het hoofdstembureau is gevestigd.

Nummer Tot de kieskring behorende gebieden Hoofdstembureau
1 Provincie Groningen Groningen
2 Provincie Friesland / Provincie Fryslân Leeuwarden
3 Provincie Drenthe Assen
4 Provincie Overijssel Zwolle
5 Provincie Flevoland Lelystad
6 Provincie Gelderland: gemeenten Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Geldermalsen, Groesbeek, Heumen, Lingewaal, Maasdriel, Millingen aan de Rijn, Neder-Betuwe, Neerijnen, Nijmegen, Tiel, Ubbergen, West Maas en Waal, Wijchen, Zaltbommel Nijmegen
7 Gemeenten van de provincie Gelderland die niet tot kieskring 6 behoren Arnhem
8 Provincie Utrecht Utrecht
9 Provincie Noord-Holland: gemeente Amsterdam Amsterdam
10 Provincie Noord-Holland: gemeenten Aalsmeer, Amstelveen, Bennebroek, Beverwijk, Blaricum, Bloemendaal, Bussum, Diemen, Haarlem, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden, Ouder-Amstel, Uithoorn, Velsen, Weesp, Wijdemeren, Zandvoort Haarlem
11 Gemeenten van de provincie Noord-Holland die niet tot de kieskringen 9 of 10 behoren Den Helder
12 Provincie Zuid-Holland: gemeente 's-Gravenhage Den Haag
13 Provincie Zuid-Holland: gemeente Rotterdam Rotterdam
14 Provincie Zuid-Holland: gemeenten Alblasserdam, Albrandswaard, Barendrecht, Bernisse, Binnenmaas, Brielle, Cromstrijen, Delft, Dordrecht, Giessenlanden, Goeree-Overflakkee, Gorinchem, 's-Gravendeel, Hardinxveld-Giessendam, Heerjansdam, Hellevoetsluis, Hendrik-Ido-Ambacht, Korendijk, Leerdam, Maassluis, Midden-Delfland, Molenwaard, Oud-Beijerland, Papendrecht, Ridderkerk, Rijswijk, Schiedam, Sliedrecht, Spijkenisse, Strijen, Vianen, Vlaardingen, Westland, Westvoorne, Zederik, Zwijndrecht Dordrecht
15 Gemeenten van de provincie Zuid-Holland die niet tot de kieskringen 12, 13 of 14 behoren Leiden
16 Provincie Zeeland Middelburg
17 Provincie Noord-Brabant: gemeenten Aalburg, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda, Dongen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Halderberge, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Tilburg, Waalwijk, Werkendam, Woensdrecht, Woudrichem, Zevenbergen, Zundert Tilburg
18 Gemeenten van de provincie Noord-Brabant die niet tot kieskring 17 behoren 's-Hertogenbosch
19 Provincie Limburg Maastricht
20 Openbare Lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) Bonaire

België[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Verkiezingen in België voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In België zijn de kieskringen verschillend naargelang de verkiezing.

Europees Parlement[bewerken]

België telt in 2014 21 leden in het Europees Parlement. Deze worden door drie kiescolleges verkozen, een Nederlands kiescollege voor 12 parlementsleden, een Frans kiescollege voor 8 parlementsleden en een Duitstalig kiescollege voor 1 parlementslid.

Enkel in de administratieve arrondissementen Brussel-Hoofdstad, Halle en Vilvoorde - die tot 2012 het kies- en gerechtelijk arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde vormden - kon naar vrije keuze een stem voor het Nederlands of het Frans kiescollege worden uitgebracht. In alle overige gebieden kan enkel voor het kiescollege van dat taalgebied een stem worden uitgebracht. Vanaf 2014 blijft deze keuzemogelijkheid beschikbaar voor de kieskring Brussel-Hoofdstad en het kieskanton Sint-Genesius-Rode.

Daar de administratieve arrondissementen Halle en Vilvoorde tot de provincie Vlaams-Brabant behoren en het administratief arrondissement Brussel-Hoofdstad provincieloos is heeft het Grondwettelijk Hof deze toestand veroordeeld en verboden bij gelijkaardige verkiezingen op federaal niveau.

Federaal parlement[bewerken]

Senaat[bewerken]

De Senaat telde tot 2014 71 leden, die als volgt werden aangeduid. Door middel van de rechtstreekse verkiezing van 40 leden door een Nederlands en een Frans kiescollege, die respectievelijk 25 en 15 senatoren kozen. Door middel van de onrechtstreekse verkiezing van 21 leden van en door het parlement van respectievelijk de Vlaamse, Franse (i.e. Franstalig België) en Duitstalige gemeenschap, die 10, 10 resp. 1 senator(en) aanduidden op basis van de partijpolitieke verhoudingen in het deelstaatparlement. Door middel van de onrechtstreekse verkiezing van 10 leden aangeduid door de bovenvermelde senatoren op basis van de partijpolitieke verhoudingen in de Senaat. De Nederlandse taalgroep mocht 6 leden aanduiden en de Franse taalgroep 4 leden. Ten slotte waren de qua leeftijd verkiesbare wettige kinderen van de koning van rechtswege senator.

Door het Vlinderakkoord werd de senaat hervormd en vanaf de verkiezingen van 2014 niet meer rechtstreeks verkozen.

Kamer van Volksvertegenwoordigers[bewerken]

De Kamer van Volksvertegenwoordigers telt 150 leden. Deze worden verkozen in 11 kieskringen, met name 10 Belgische provincies die elk een kieskring op zichzelf vormen, plus een kieskring voor het administratief arrondissement Brussel-Hoofdstad (dat overeenkomt met het Brussels Hoofdstedelijk Gewest).

Gewesten en Gemeenschappen[bewerken]

Voor de verkiezingen van de drie gewesten bepalen deze zelf hun kieskringen.

Vlaams Parlement[bewerken]

Voor het Vlaams Parlement zijn dat de vijf Vlaamse provincies en een speciale Brusselse kieskring.

Waals Parlement[bewerken]

Voor het Waals Parlement zijn dat dertien Waalse kieskringen, die samenvallen met de oude kiesarrondissementen voor federale verkiezingen, en die 75 leden afvaardigen.

Brussels Hoofdstedelijk Parlement[bewerken]

Voor de verkiezing van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement is er maar één enkele kieskring Brussel-Hoofdstad, die samenvalt met het provincieloos arrondissement Brussel-Hoofdstad. Hij telt 89 zetels waarvan 72 zetels voor de Franse taalgroep en 17 zetels voor de Nederlandse taalgroep:

Parlement van de Franse Gemeenschap[bewerken]

Het Parlement van de Franse Gemeenschap wordt onrechtstreeks samengesteld uit enerzijds de 75 verkozenen (allen zetelend in het Waals parlement) uit de 13 Waalse kieskringen - de 3 verkozenen uit het gerechtelijk arrondissement Eupen worden vervangen - en anderzijds de eerste 19 verkozenen van de Franse taalgroep uit het arrondissement Brussel-Hoofdstad.

Parlement van de Duitstalige Gemeenschap[bewerken]

Het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap wordt rechtstreeks samengesteld en bestaat uit 25 leden. De kieskring Eupen valt samen met het gerechtelijk arrondissement Eupen, dat samen met het gerechtelijk arrondissement Verviers het bestuurlijk arrondissement Verviers vormt.

De negen gemeenten in het arrondissement Eupen vormen samen het Duitse taalgebied in België. Al deze gemeenten zijn faciliteitengemeenten met faciliteiten voor Franstaligen, hoewel bijna iedereen Duitstalig is.

Lokaal (provincies en gemeenten)[bewerken]

Bij de verkiezingen voor de 10 provincieraden zijn er specifieke kieskringen, provinciedistricten genaamd (kaart). Ze bestaan uit één of meerdere kantons, maar blijven binnen de grenzen van een administratief arrondissement.

Voor de gemeenteraadsverkiezingen is er telkens maar één enkele kieskring voor de hele gemeente. De stad Antwerpen kent ook districtsraadsverkiezingen in de pre-fusiegemeenten.

Bronnen, noten en/of referenties
  • De informatie op deze pagina, of een eerdere versie daarvan, is geheel of gedeeltelijk afkomstig van www.parlement.com. Overname is toegestaan met bronvermelding.