Noord-Holland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Noord-Holland

Provincie van Nederland


(Details)	(Details)

Map: Provincie Noord-Holland in Nederland

Geografie

Hoofdstad

Haarlem

Oppervlakte
- Land
- Water

4.091,76 km²
2.671,03 km²
1.420,73 km²

Geografische ligging

52°40′ N 4°50′ E

Bevolking

Inwoners
– Bevolkingsdichtheid
– Aantal gemeenten

2.656.757
995 inw./km²
61

Politiek

Commissaris van
de Koningin (lijst)

Harry Borghouts

Overige informatie

Volkslied

Ik houd van het
groen in je wei

Religie (2005 ^[1])

Katholiek 18 %
Moslims 8 %
Protestant 8%
Hindoes 1%

Website

www.noordholland.nl

Nederland

Zetelverdeling Provinciale Staten 2007

Noord-Holland ( uitspraak (info·uitleg)) is een provincie in het noordwesten van Nederland. De hoofdstad is Haarlem. De provincie telt 2.656.757 inwoners (31 mei 2009) en de grootste stad is Amsterdam.

Inhoud

1 Geschiedenis
2 Geografie
3 Dialecten
- 3.1 Onder het IJ
- 3.2 Boven het IJ
4 Bestuur
5 Gemeenten
6 Kaarten
7 Recreatie
8 Antillen
9 Zie ook
10 Externe links
11 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerken] Geschiedenis

Holland was het belangrijkste gewest van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1588 - 1795). In 1795 werd de Bataafse Republiek uitgeroepen. Na de staatsgreep van 22 januari 1798 werd op 23 april 1798 de Acte van Staatsregeling aangenomen, waarmee de oude gewestelijke grenzen radicaal werden gewijzigd. De republiek werd onderverdeeld in acht departementen met zoveel mogelijk gelijke bevolkingsaantallen, waarbij Holland uiteenviel in

Daarnaast lagen ook het departement van de Schelde en Maas en het departement van de Rijn deels op Hollands grondgebied.

Uiteindelijk voldeed de nieuwe indeling niet naar wens en na de instelling in 1801 van het Bataafs Gemenebest werd het departement Holland ingesteld volgens de oude gewestelijke grenzen van Holland. In 1806 werd het Bataafs Gemenebest vervangen door het Koninkrijk Holland. Het jaar daarop werd het departement Holland opgedeeld in het departement Amstelland (overeenkomend met Noord-Holland) en het departement Maasland (overeenkomend met Zuid-Holland). Nadat in 1810 het Koninkrijk Holland bij het Franse Keizerrijk werd gevoegd, werd Amstelland bij Utrecht gevoegd tot département Zuyderzée - Zuiderzee - en werd Maasland omgedoopt tot département Bouches-de-la-Meuse - Monden van de Maas.

Nadat de Fransen eind 1813 uit Nederland gevlucht waren, bleef de indeling aanvankelijk ongewijzigd. Met de Grondwet van 29 maart 1814 werden de departementen vervangen door provinciën of landschappen. Zuiderzee en Monden van de Maas werden verenigd in de provincie Holland. Door minister Van Maanen werd in de grondwetcommissie nog de naam Holland en West-Friesland voorgesteld "om aan het verlangen vare achtenswaardige Noordhollanders ... toe te geven", maar dit werd door de rest van de commissie verworpen.

De nieuwe provincie kreeg in 1814 twee gouverneurs, wier ambtsgebied overeenkwam met de voormalige departementen Amstelland en Maasland. Vlieland en Terschelling gingen terug van Friesland naar Holland, maar een deel van Hollands Brabant bleef bij Noord-Brabant en in 1815 werd ook het laatste Hollands Brabant, het Land van Altena, bij Noord-Brabant gevoegd. Uiteindelijk werd in 1820 de grens met Utrecht en Gelderland vastgesteld.

Om de dominantie te verminderen werd Holland bij de grondwetsherziening van 1840 in Noord- en Zuid-Holland gesplitst. De noodzaak hiertoe werd in Zuid-Holland niet gevoeld. In Noord-Holland gold dit wel in sterke mate voor Amsterdam, dat in 1838 het Provinciaal Gerechtshof aan zich voorbij zag gaan ten gunste van Den Haag. In West-Friesland was men bevreesd voor een overheersende positie van Amsterdam en drong men aan op het herstel van de verdeling zoals deze was tussen het Noorder- en Zuiderkwartier voor 1795. Hier werd echter niet aan tegemoet gekomen. Nadat de Haarlemmermeer in 1855 was drooggelegd, werd deze bij Noord-Holland gevoegd, waarop Zuid-Holland in 1864 het grootste deel van de gemeente Leimuiden ter compensatie kreeg toegewezen.

In 1942 werden de eilanden Vlieland en Terschelling bij de provincie Friesland ingedeeld.

[bewerken] Geografie

Satellietfoto

Noord-Holland bestaat grotendeels uit een kop-vormig schiereiland tussen de Noordzee, de Waddenzee en het IJsselmeer. In het zuiden grenst de provincie aan Zuid-Holland en Utrecht, in het oosten door middel van de Houtribdijk en Hollandse Brug aan de provincie Flevoland en in het noorden door middel van de Afsluitdijk aan de provincie Friesland.

De provincie kan worden onderverdeeld in een noordelijk en een zuidelijk deel, waarbij het Noordzeekanaal (en vroeger het IJ) als grens fungeert.

Ten zuiden van het IJ liggen de stedelijke gebieden van Amsterdam, Haarlem, de Haarlemmermeer met de luchthaven Schiphol en tevens het Gooi, eveneens een dichtbevolkt gebied, maar met een landschappelijk geheel ander karakter (bosrijk en niet geheel vlak).

Ten noorden van het IJ bevinden zich de Zaanstreek en andere, kleinere, delen en dorpen. Ook hier vind je vaak Hollands erfgoed. De dichtstbevolkte zone loopt tot iets voorbij de stad Alkmaar. Er bevinden zich in dit deel van de provincie ook landelijker gebieden: Waterland, de grote droogmakerijen Schermer, Beemster, Wormer en Purmer en geheel in het noorden het uitgestrekte West-Friesland, Wieringermeer, het voormalige eiland Wieringen en het waddeneiland Texel.

De westkust van de provincie wordt grotendeels door duinen beschermd. Hier liggen bekende badplaatsen als Zandvoort, IJmuiden, Egmond aan Zee en Bergen. De streek tussen Haarlem, Velsen (aan beide zijden van het Noordzeekanaal), Beverwijk en Alkmaar heet Kennemerland. Ten het noorden hiervan ligt de oude marktplaats Schagen en op de noordpunt van het schiereiland de marinehaven Den Helder, tevens veerhaven voor Texel.

Aan de oostkust liggen historische steden als Hoorn, Enkhuizen, Medemblik, Monnickendam en Edam en ook het eiland Marken en de opmerkelijke vissersplaats Volendam.

De voornaamste binnenwateren in Noord-Holland zijn het IJ (ooit een zeearm) en het Noordzeekanaal met de daarin, al dan niet via zijkanalen, uitmondende riviertjes Amstel, Zaan en Spaarne, en het Noordhollandsch Kanaal en het Amsterdam-Rijnkanaal.

[bewerken] Dialecten

In Noord-Holland worden verschillende dialecten gesproken. Landelijk de meeste bekendheid geniet het Amsterdams, dat behalve in Amsterdam ook in steden als Purmerend en Hoorn veel is te horen, omdat hier veel Amsterdammers wonen. De meest typische dialecten vindt men op het platteland. Hoe noordelijker men komt, hoe meer het lokale dialect van de standaardtaal afwijkt; vooral het Tessels en het Wierings hebben een heel eigen karakter.

Net als in andere dialectgebieden is ook in Noord-Holland sprake van een teruggang van de dialecten. Toch zijn sommige dialecten nog opvallend vitaal. Met name het Volendams wordt ter plaatse nog heel algemeen gesproken. Andere dialecten, zoals het Aalsmeers, zijn nagenoeg verdwenen.

Het IJ is vanouds een barrière en dat blijkt ook uit de dialecten. De dialecten ten noorden van het IJ zijn de meest afwijkende.

[bewerken] Onder het IJ

Aalsmeers
Amsterdams (thans ook in Amsterdam-Noord, Purmerend etc. te horen)
Haarlems
Strand-Hollands

De dialecten ten zuiden van het IJ en Noordzeekanaal lijken meer op de dialecten van Zuid-Holland en worden taalkundig dan ook dikwijls als Zuid-Hollands beschouwd. Een eigen positie neemt het Aalsmeers in, dat juist meer overeenkomst met de dialecten van boven het IJ vertoont, mogelijk door migratie uit het noorden.

[bewerken] Boven het IJ

De dialecten van vanouds geïsoleerde gemeenschappen als Volendam, Egmond of de Waddeneilanden hebben een heel eigen ontwikkeling doorgemaakt en zijn op sommige punten heel conservatief gebleven, waar ze zich op andere punten juist opvallend hebben vernieuwd en daardoor zeer scherp van de omliggende dialecten zijn gaan afwijken.

De indeling van de dialecten boven het IJ is problematisch en is aanleiding geweest tot verschillende polemieken in de taalwetenschap. Vaak is op de verwantschap met het Fries gewezen: met name de conservatievere dialecten (Tessels en Wierings) hebben veel gemeen met het Fries. Veel onderzoekers vermoedden een Fries substraat: de oorspronkelijke taal zou Fries zijn geweest. Het Hollands zou dat Fries pas laat verdrongen hebben en heeft het nooit helemaal kunnen vervangen, zodat Friese vormen en constructies nog voortleven in de dialecten. Hoewel deze theorie veel aanhang heeft, wordt ze door andere taalkundigen van de hand gewezen en zouden de Friese vormen eerder op ontlening en toeval berusten.

[bewerken] Bestuur

Uitslag in Noord-Holland van de verkiezingen voor de Provinciale Staten van maart 2003 en 2007 (links) en voor de Tweede Kamer van november 2006 (rechts):

Uitslag Statenverkiezingen
Partij	2003		2007
Partij	Stemmen in %	Zetels	Stemmen in %	Zetels
VVD	23,0	20	22,8	13
PvdA	26,7	24	19,3	11
CDA	19,0	17	17,7	10
SP	6,7	5	15,7	9
GroenLinks	10,0	8	9,6	5
D66	6,5	5	3,8	2
PvdD	-	-	3,7	2
ChristenUnie-SGP	1,9	1	3,4	2
Ouderenpartij NH/VSP	1,1	1	3,2	1
NH Anders/Groenen	0,6	0	0,8	0
LPF	3,1	2	-	-
Opkomst	45,5	83	44,7	55

Uitslag Kamerverkiezingen 2006
Partij	Stemmen in %	+/- (2003)
PvdA	22,2	- 6,8
CDA	21,0	- 0,1
VVD	18,2	- 3,3
SP	16,8	+ 9,8
GroenLinks	7,0	+ 0,1
PVV	5,5	-
D66	2,7	- 3,0
PvdD	2,7	+ 2,0
ChristenUnie	2,3	+ 1,3
SGP	0,2	+ 0,0
LPF	0,2	- 5,8
Opkomst	79,7	+ 0,5

Mutaties Provinciale Staten:

GroenLinks 4 zetels, fractie-Braam 1 zetel

Commissaris van de Koningin:

mr. H.C.J.L. (Harry) Borghouts - GroenLinks

College van Gedeputeerde Staten (gedeputeerden demissionair per 10 juni 2009):

Gedeputeerde: A.M.C.A. (Ton) Hooijmaijers - VVD
Gedeputeerde: J.H.M. (Jaap) Bond - CDA
Gedeputeerde: drs. R. (Rinske) Kruisinga - CDA
Gedeputeerde: B. (Bart) Heller - GroenLinks
Gedeputeerde: drs. C. (Cornelis) Mooij - VVD
Gedeputeerde: P.S. (Peter) Visser - PVDA
Gedeputeerde: S. (Sascha) Baggerman - PVDA

Provinciesecretaris:

mr. H.W.M. (Haro) Oppenhuis de Jong

Op 10 juni 2009 werd bekendgemaakt dat het voltallige College aftrad als reactie op het rapport[2] van de commissie 'Triple R' (Regels, Rendement en Risico). Deze commissie boog zich over de financiële gang van zaken rond het parkeren van provinciegelden bij de IJslandse Landsbanki bank.

[bewerken] Gemeenten

[bewerken] Kaarten

Kuypers Gemeente Atlas van Noord-Holland, 1865-1870 (bron: [1])

Kuypers Gemeente Atlas van Noord-Holland, 1865-1870 (bron: [3])

Gemeenten in Noord-Holland

Gemeentelijke samenwerkingsregio's

Provincie Noord-Holland (2009) met indeling van gemeenten en impressie van het landschap

[bewerken] Recreatie

Recreatie Noord-Holland NV is een overheids-NV, opgericht per 1 juli 2004, met de Provincie Noord-Holland als enige aandeelhouder. Recreatie Noord-Holland zorgt in opdracht van de besturen van de recreatieschappen voor de ontwikkeling, aanleg, het beheer en onderhoud van zes recreatiegebieden in Noord-Holland: Het Twiske, Alkmaarder- en Uitgeestermeer, Geestmerambacht, Spaarnwoude, Landschap Waterland en Groengebied Amstelland.

[bewerken] Antillen

Als, zoals de bedoeling is, de Nederlandse Antillen ophouden te bestaan, worden Saba, Sint-Eustatius en Bonaire een bijzondere gemeente van Nederland. De provincie Noord-Holland wil dat ze bij Noord-Holland gaan horen.

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

Provincie Noord-Holland

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

↑ Geloven in het publieke domein. Verkenningen van een dubbele transformatie (W.B.H.J. van de Donk, A.P. Jonkers, G.J. Kronjee en R.J.J.M. Plum, red.), december 2006, ISBN 90-5356-936-7