Amsterdam-Rijnkanaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Amsterdam-Rijnkanaal
Location Amsterdam-Rijnkanaal.svg
Lengte 72 km
Scheepsklasse VIb geschikt voor vierbaksduwvaart
Jaar ingebruikname 1952
Van IJ
Naar Waal bij Tiel
Loopt door Nederland
Locatie Amsterdam-Rijnkanaal, Lekkanaal en Merwedekanaal in Utrecht
Locatie Amsterdam-Rijnkanaal, Lekkanaal en Merwedekanaal in Utrecht
Amsterdam-Rijnkanaal
Amsterdam-Rijnkanaal
Portaal  Portaalicoon   Maritiem

Het Amsterdam-Rijnkanaal is een kanaal in Nederland, tussen Amsterdam en Tiel (van het IJ naar de Waal). Het verbindt de Amsterdamse haven met het Ruhrgebied (Duitsland) en is het drukst bevaren kanaal van de wereld.[1] Het kanaal is 59 kilometer lang, 100 tot 270 meter breed[bron?] en 6 tot 15 meter diep.

Geschiedenis[bewerken]

Omdat het in 1892 in gebruik genomen Merwedekanaal na enkele decennia niet meer aan de eisen van de tijd voldeed, werd besloten dat de scheepvaartverbinding van Amsterdam met de Rijn moest worden verbeterd. Het Merwedekanaal was zelf ook al een vervanging van de Keulse Vaart, die via de rivier de Vecht liep. Verschillende varianten werden overwogen, maar het bleek moeilijk voor de gemeenten Amsterdam en Utrecht om overeenstemming te bereiken. Uiteindelijk werd het zogeheten plan-Mussert gekozen, dat naar voren was gebracht door hoofdingenieur van de Utrechtse waterstaat Anton Mussert.[2] Door tussen Amsterdam en de rivier de Lek het waterpeil op één niveau te brengen en daarmee de sluizen weg te laten, en door een kortere route, kon een belangrijke vaartijdwinst worden bereikt.

In 1931 werd bij wet vastgelegd dat het kanaal er moest komen. De crisis en de Tweede Wereldoorlog vertraagden de aanleg echter. Pas op 21 mei 1952 werd het kanaal geopend over de hele lengte van 72 kilometer. Daarbij was alleen de zuidelijke helft nieuw gegraven; het noordelijke deel van het Amsterdam-Rijnkanaal wordt gevormd door het oudere Merwedekanaal (tussen Amsterdam en Utrecht). De zuidelijke helft van het Merwedekanaal werd vervangen door een nieuw kanaal tussen Utrecht, Wijk bij Duurstede en Tiel, waarbij het Merwedekanaal zelf grotendeels in de oude staat en onder de oude naam behouden bleef. Bovendien werd een zijtak gegraven tussen Jutphaas en Vreeswijk, het Lekkanaal.

Het kanaal werd tussen 1965 en 1981 verbreed tot 100 à 120 meter. In dat jaar is het opengesteld voor vierbaksduwvaart met een diepgang tot 3,30 meter. Het kanaal is zes meter diep.

Waterhuishouding[bewerken]

In het Betuwepand, tussen de Waal en de Lek, ligt het waterpeil onder normale omstandigheden gelijk met de Lek en fungeert dit pand als rivierarm van de Lek. Dit pand is daarmee ook het hoogst gelegen deel van het kanaal. Bij een waterpeil van 5,55 m +NAP wordt de keerschuif bij de Prinses Marijkesluizen gesloten en fungeert het Betuwepand als een apart vak in het kanaal.

Het kanaal loopt af van zuid naar noord, en het stroomt dus in dezelfde richting. Water wordt ingelaten bij de Prinses Irenesluizen bij Wijk bij Duurstede en, via het Lekkanaal, bij de Prinses Beatrixsluizen bij Vreeswijk. Dit gebeurt om het kanaal op peil te houden, en het tevens te spoelen. Bij lage waterstanden van de Rijn zet men beide hefdeuren van één schutkolk (gedeeltelijk) open. Bij hoge waterstanden wordt de naastgelegen stuw getrokken en fungeert het kanaal als een extra rivierarm.

Bij IJmuiden, waar via de zeesluizen ongewenst zout water binnendringt, wordt gespuid op de Noordzee. Bij hoge waterstanden in de Rijn wordt ook gespuid op het Markermeer. Het IJ fungeert als buffer wanneer er bij hoog water niet gespuid kan worden op de Noordzee.

Aansluitende wateren[bewerken]

Van noord naar zuid:

Bruggen over het Amsterdam-Rijnkanaal[bewerken]

De brug van de N320 over het kanaal

In Amsterdam ligt de Piet Heintunnel onder het kanaal. Verder wordt het kanaal gekruist door vele bruggen. Van noord naar zuid zijn dit:

Geplande brug[bewerken]

Veer over het Amsterdam-Rijnkanaal[bewerken]

Tussen Nieuwer ter Aa en Breukelen wordt door Rijkswaterstaat gratis het uitsluitend voor voetgangers en fietsers bestemde motorveer "de Aa" onderhouden. Er wordt het hele jaar gevaren van 6.10 tot 22.50 uur (zondag 9.30 tot 18.10 uur). Alleen bij dichte mist of bij stormachtige wind wordt niet gevaren. Er wordt niet op dienstregeling gevaren maar als de schipper iemand ziet wordt deze overgevaren. De schipper heeft een dienstwoning aan de westoever en indien er zich niemand meldt aan de oostoever (waar een bel aanwezig is om de schipper te waarschuwen) legt deze aan bij de westoever.

Op 22 oktober 2010 vond een noodlottig ongeval plaats waarbij het veer omsloeg en de schipper om het leven kwam. De veerboot de Aa was tijdelijk vervangen door de veerboot Neptunus 1[4] maar is nu weer in gebruik.

Sluizen in het Amsterdam-Rijnkanaal[bewerken]

Prinses Marijkesluizen

Voormalige sluis[bewerken]

  • Keersluis met parallelle schutsluis bij het sluiseiland Zeeburg. De keersluistorens en de schutsluizen zijn tussen 2007 en 2012 al verwijderd. Het sluiseiland ligt er nog wel; dit zal in 2013 verwijderd worden.[5]

Havens aan het Amsterdam-Rijnkanaal[bewerken]

Aan het kanaal zelf zijn in de volgende plaatsen havens aanwezig waar ook kan worden aangelegd en overnacht.

Aanlegplaatsen langs het Amsterdam-Rijnkanaal[bewerken]

In de volgende plaatsen kunnen schepen aan het kanaal zelf aanleggen en overnachten.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen