Utrechtse Vecht
| Utrechtse Vecht | ||||
 |
||||
| Lengte | ca 40 km | |||
| Van | Stadsbuitengracht (Utrecht) | |||
| Naar | IJsselmeer | |||
| Plaatsen | Maarssen, Breukelen, Loenen | |||
| Stroomt door | Utrecht, Noord-Holland | |||
 |
||||
| Bij Nigtevecht | ||||
|
||||
De Utrechtse Vecht is een Nederlandse rivier die bij de Weerdsluis in de stad Utrecht begint en bij Muiden in het IJmeer uitmondt. Hiertussen stroomt de Vecht langs de plaatsen Maarssen, Breukelen, Loenen en Weesp. In 1996 is het beheer en onderhoud van de Vecht door het Rijk overgedragen aan het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De Utrechtse Vecht ontstond rond 600 v.Chr. als deel van de rijndelta en bovenloop van het Oer-IJ. In de Romeinse tijd was de rivier bekend onder de naam Fectio en lag aan de splitsing van de toenmalige Rijn en de Vecht het gelijknamige fort Fectio. Door de uitbreiding van het Flevomeer werd de directe verbinding met het IJ verbroken en mondde de Vecht in dit meer, later de Zuiderzee.
De rivier was vanaf 866 tot aan Muiden in eigendom van de Sint-Martinuskerk in Utrecht[1]. In 1285 veroverde Floris V van Holland Muiden en Weesp op Sticht Utrecht. Het recht van de bisschop van Utrecht op de Vecht werd beperkt tot Hinderdam, iets ten noorden van de plaats Nigtevecht[1]. De rivier stond toen niet meer in open verbinding met de Zuiderzee. Bij Breukelen was de Otterspoorsluis aangelegd, zo is gebleken uit een schouwbrief uit 1323 van bisschop Jan van Diest. Ten noorden van de Otterspoorsluis hadden de bewoners nog veel last van de Zuiderzee, de dijken moesten worden verhoogd en goed worden onderhouden wat een dure aangelegenheid was. In 1437 kwamen Utrecht en Holland overeen een nieuwe sluis en dam aan te leggen bij Fort Hinderdam en de Otterspoorsluis af te breken. Op 13 april 1673 besloot Holland nieuwe zeesluizen aan te leggen bij de monding van de Vecht in de Zuiderzee bij Muiden[1]. Al een eeuw was dit een vurige wens van Holland, maar Utrecht stemde hier niet mee in. In 1672 was Utrecht - tijdelijk - bezet door de Fransen en Holland zag de kans om de plannen ten uitvoer te brengen.
In de middeleeuwen was de Vecht een zeer belangrijke scheepvaartverbinding tussen (de voorloper van) de Zuiderzee, vanwaar Noord-Europa bereikt kon worden, en de Rijn, die onder andere toegang gaf tot wat nu Duitsland heet. Dorestad en later de stad Utrecht hadden hier hun economische bloei aan te danken.
Tot de kastelen die om strategische redenen aan de Vecht werden gebouwd behoren Kasteel Nijenrode en het Muiderslot. De rivier maakte ook deel uit van de Hollandse Waterlinie.
In de 17e eeuw, de Gouden Eeuw, lieten succesvolle Amsterdamse handelaren langs de Vecht buitenplaatsen bouwen of verbouwen. Veel ervan zijn tijdens de economische malaise aan het begin van de 19e eeuw verkocht en gesloopt, maar bijvoorbeeld Gunterstein in Breukelen en Goudestein in Maarssen bestaan nog.
[bewerken] Stroomrichting
De Vecht is één van de weinige rivieren waarbij het water soms (gedeeltelijk) de rivier óp stroomt, doordat het water in het IJsselmeer aanzienlijk hoger staat dan dat van de Vecht bij de sluis in Muiden. Alleen bij heel hevige regen stroomt de rivier wel gewoon naar de monding toe.
Ter hoogte van Nigtevecht wordt gezuiverd rioolwater van de vier installaties die de Vecht vanaf Utrecht telt, in het Amsterdam-Rijnkanaal geloosd. Het water dat vanuit Muiden komt, geeft op deze plaats de nodige tegendruk.
Volgens sommigen is het onbetaalbaar om de stroomrichting volledig in de oorspronkelijke staat terug te brengen, onder meer omdat dan de dijken langs de Vecht verhoogd zouden moeten worden. Volgens anderen wordt de waterhoeveelheid volledig via sluizen beheerst dus zijn verrassingen praktisch uitgesloten.
In Maarssen ligt een oude schutsluis die de rivier met het Amsterdam-Rijnkanaal verbindt. Ook bij Nigtevecht staat de Vecht in verbinding met dit kanaal. Via Smal Weesp, een riviertje door Weesp, en het Amsterdam-Rijnkanaal is de Vecht verbonden met het Gein. Verder is er ter hoogte van Nederhorst den Berg door middel van sluis 't Hemeltje een verbinding met het Hilversums Kanaal.
In opdracht van de gemeente Loenen vaart tussen Nigtevecht en Nederhorst den Berg ten behoeve van fietsers en voetgangers het motorveer "Kantje boord". (alleen overdag)
De commerciële scheepvaart van tegenwoordig maakt gebruik van het Amsterdam-Rijnkanaal, dat ruwweg parallel loopt aan de Vecht.
[bewerken] Vervuiling
Als gevolg van de vele lozingen op de rivier was de waterkwaliteit lange tijd slecht. Waterplanten wilden er nauwelijks groeien, dieren kregen verontreinigende stoffen binnen en ook de waterbodem is verontreinigd geraakt.
Begin 2010 stelde Staatssecretaris Huizinga van Verkeer en Waterstaat 70 miljoen euro beschikbaar aan Waterschap Amstel, Gooi en Vecht om de rivier te saneren. Waternet (de uitvoerende organisatie van dit waterschap) zal in juli 2010 met de werkzaamheden beginnen. Daarbij zullen in vijf jaar tijd ruim 2,5 miljoen kuub verontreinigd baggerslib van de bodem verwijderd worden.
De sanering bestaat uit het baggeren van de volle 42 km van de Vecht, gevolgd door Smal Weesp, de Gaasp en de Weespertrekvaart. De drie rioolwaterzuiveringinstallaties, die lozen op de Vecht, moeten ook worden aangepast. In 2015 zullen naar verwachting al deze wateren gesaneerd zijn.
De totale kosten van het project zijn geraamd op bijna 100 miljoen euro.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe link
| Bronnen, noten en/of referenties |
