Ingenieur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kitty Joyner, een Amerikaanse ingenieur elektrotechniek in 1952

Een ingenieur is een hooggeschoold persoon die wetenschappelijke kennis gebruikt en ontwikkelt om technische, natuurwetenschappelijke, technologische en organisatorische problemen op te lossen.

Oorsprong van het woord 'ingenieur'[bewerken]

Ingenieur komt van het Latijnse ingenium, wat onder meer vindingrijkheid, talent en verstand betekent. Letterlijk staat ingenium voor wat is ingeboren, van in (in) en de stam van genus: geboorte, afkomst. Een ingenieur is een intellectueel die zijn wetenschappelijke kennis gebruikt om praktische problemen op te lossen.

Een puristische naam voor ingenieur in het Nederlands is "vernufteling". Dit werd door P.C. Hooft bedacht, een tijdgenoot van de eerste moderne ingenieur Simon Stevin.

Het Engelse engineer, dat oorspronkelijk eveneens van ingenium afkomstig is, draagt tevens een verwantschap met het woord engine of machine, hetgeen naar een veel breder gamma van technisch georiënteerde functies verwijst dan wat in het Nederlands als ingenieurstaken wordt omschreven.

Diplomakwalificaties[bewerken]

De kwalificatie zoals vermeld op het diploma verkregen na een ingenieursopleiding is niet noodzakelijk letterlijk de benaming van een ingenieursdiscipline, maar geregeld een situering. Immers, er bestaan geen precies te bepalen grenzen tussen de verschillende ingenieursdisciplines en -subdisciplines, en ingenieurs combineren gewoonlijk verschillende disciplines in hun opleiding en beroepspraktijk.

Ingenieur in Nederland[bewerken]

Opleiding[bewerken]

Behalve dat de naam 'ingenieur' een aanduiding is voor een gespecialiseerd type beroep of vak, betreft het ook een titel in het Nederlands hoger onderwijs. Het duidt hiermee aan dat iemand in Nederland een technische of toegepast natuurwetenschappelijke opleiding heeft voltooid aan een universiteit: Technische Universiteit (TU), de Universiteit van Wageningen (WUR), de opleiding Technische Informatica van de Open Universiteit (OU), een aantal technische opleidingen aan de Rijksuniversiteit Groningen of in het Hoger beroepsonderwijs aan de polytechnische faculteit van een hogeschool.

Universitair geschoolde ingenieurs voeren de titel ir., Hogeschool-ingenieurs daarentegen de afkorting ing. Deze verschillen zijn historisch gegroeid. Wanneer een ingenieur promoveert mag hij de titels dr. ir., of dr. ing., voeren.

Tot 1986 werden technische universiteiten aangeduid als technische hogescholen. Oude hogere technische scholen (HTS) vielen ook niet onder de oude wet op het hoger onderwijs. Na 1985 mochten de hogescholen zich universiteit noemen, en kwam de naam 'hogeschool' in gebruik voor instellingen voor hoger beroepsonderwijs. De opleidingen aan technische universiteiten hebben een nominale studieduur van vijf jaar, uitzonderingen daargelaten, terwijl een studie aan de hogescholen vier jaar duurt.

Academische graden[bewerken]

In 2003 werd de bachelor-masterstructuur (BaMa) doorgevoerd in Nederland. De invoering van dit BaMa-stelsel betekent dat personen die succesvol een ingenieursstudie hebben afgerond aan een Nederlandse universiteit in principe de internationale graad Master of Science (MSc) verkrijgen, met daarachter een vermelding van de gedane ingenieursopleiding. Als alleen een bacheloropleiding gevolgd is, wordt de graad Bachelor of Science (BSc) verleend.

Iedereen die is afgestudeerd op een hbo-ingenieursopleiding verkrijgt de internationale graad bachelor. Alhoewel de hbo-opleidingen vrij zijn om alle overige achtervoegsels te gebruiken volgen zij hier in het algemeen de adviezen van de HBO-raad en de Nederlandse Ingenieursvereniging KIVI NIRIA. De volgende vier titels zijn geadviseerd voor hbo-ingenieursopleidingen, waarbij rekening is gehouden met de internationale herkenbaarheid:

  1. Bachelor of Engineering (B Eng), voor de opleidingen, technische natuurkunde, technische bedrijfskunde, luchtvaarttechnologie, scheepsbouwkunde, bewegingstechnologie, industriële vormgeving, werktuigbouwkunde, mechatronica, chemische technologie, elektrotechniek, industriële automatisering en autotechniek
  2. Bachelor of Built Environment (B BE), voor de opleidingen civiele techniek, bouwtechnische bedrijfskunde, geodesie, bouwkunde, ruimtelijke ordening & planologie, verkeerskunde en milieuwetenschappen.
  3. Bachelor of Applied Science (BASc), voor natuurwetenschappelijke opleidingen, bio-informatica en materiaalkunde
  4. Bachelor of Information and Communication Technology (B ICT), voor de opleidingen informatica, technische informatica, beleidsinformatica, systeembeheer, information engineering, communicatie & multimedia design, informatiedienstverlening en -management en information security management

Ingenieur in de Vlaamse Gemeenschap[bewerken]

Opleiding[bewerken]

Aantal nieuwe studenten FirW (UGent)

In Vlaanderen worden ingenieurs opgeleid aan universiteiten en hogescholen. Aan een universiteit gebeurt dit tot:

  • Master in de ingenieurswetenschappen - burgerlijk ingenieur aan de faculteit ingenieurswetenschappen van de universiteiten te Brussel, Leuven of Gent.
  • Master in de bio-ingenieurswetenschappen - bio-ingenieur aan de faculteit bio-ingenieurswetenschappen te Leuven of Gent of aan de faculteit wetenschappen te Brussel of Antwerpen.
  • Master in de (toegepaste) economische wetenschappen - handelsingenieur aan een faculteit (toegepaste) economische wetenschappen, aan alle Vlaamse universiteiten.
  • Master in de industriële ingenieurswetenschappen - industrieel ingenieur aan de faculteit industriële ingenieurswetenschappen van de universiteiten te Antwerpen, Brussel[1], Hasselt[2], Leuven[3] of Gent[4].

Het is voorzien dat de opleidingen industrieel ingenieur vanaf academiejaar 2013-2014 onder de verantwoordelijkheid van de universiteiten zullen komen te staan. Dit proces, dat voortvloeit uit de nauwe samenwerking tussen universiteiten en hogescholen binnen de associaties, wordt inkanteling genoemd.

Daarnaast mogen afgestudeerden van de polytechnische afdeling van de Koninklijke Militaire School de titel burgerlijk ingenieur voeren.

De Vlaamse ingenieursopleidingen zijn van het niveau Master, dus Master of Science.

In de Bachelor-masterstructuur bestaan alle Vlaamse ingenieursopleidingen dus uit een initiële 3-jarige academische opleiding tot Bachelor of Science (BSc), met daaropvolgend een 1- of 2-jarige opleiding leidende tot een Master in de industriële wetenschappen of een Master of Science.

De Vlaamse Gemeenschap kent verschillende groepen academisch ingenieurs: industrieel ingenieurs, burgerlijk ingenieurs, bio-ingenieurs, vroeger landbouwingenieur of ingenieur voor de scheikunde en de landbouwindustrieën genoemd, en handelsingenieur. Alle ingenieurs uit een bepaalde groep hebben verscheidene gemeenschappelijke karakteristieken met als gevolg dat, op de handelsingenieurs na, de eerste 3 à 4 semesters van hun studieprogramma vrijwel identiek worden ingevuld. Alle opleidingen van eenzelfde groep geven naast de bachelor- en mastergraad tevens recht op dezelfde ingenieurstitel overeenkomstig de groep. Zowel het gemeenschappelijke karakter alsook de specifieke hoofdrichting van de gevolgde opleiding zijn terug te vinden in de kwalificatie na de graad. Deze hoofdrichting mag uiteraard ook vermeld worden na de ingenieurstitel om duidelijk te maken om welke precieze kwalificatie het gaat.

Diploma's[bewerken]

De titels na afstuderen, die het meest voorkomen, zijn:

  • MSc in de Ingenieurswetenschappen met ingenieurstitel: burgerlijk ingenieur
  • MSc in de Bio-ingenieurswetenschappen met ingenieurstitel: bio-ingenieur
  • MSc in de Industriële ingenieurswetenschappen met ingenieurstitel: industrieel ingenieur
  • MSc in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur, met ingenieurstitel: handelsingenieur
  • MSc in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur in de beleidsinformatica

De titels 'Burgerlijk Ingenieur' en 'Bio-ingenieur' worden officieel afgekort tot ir. en 'Industrieel Ingenieur' tot ing. Deze afkortingen zijn in het algemeen echter niet equivalent met de gelijkaardige Nederlandse afkortingen daar deze vaak een andere lading dekken. Al deze opleidingen zijn internationaal geklasseerd als type 'CITE 5A'. Handelsingenieurs krijgen de titel ir. niet.

Binnen de hoofdrichting heeft men vaak nog de keuze uit verscheidene afstudeerrichtingen om één of meerdere deelaspecten extra te benadrukken. Tot slot bestaat er meestal de mogelijkheid om in de bachelor of masteropleiding de hoofdrichting te combineren met een nevenrichting of bijvak.

De ingenieursvereniging van de Vlaamse Industrieel Ingenieurs is de Vlaamse Ingenieurskamer (VIK). Die van de Vlaamse Burgerlijk Ingenieurs en de Bio-ingenieurs is de Koninklijke Vlaamse Ingenieursvereniging (K VIV).

Sinds de afschaffing van de zogenaamde toelatingsproef Burgerlijk Ingenieur vanaf academiejaar 2004-2005 is de toegang tot alle ingenieursopleidingen vrij op basis van het diploma secundair onderwijs. In praktijk bestaat de instroom uit het secundair onderwijs echter voornamelijk uit studenten uit de studierichtingen met een sterk wiskundige en/of wetenschappelijke component.

Er ontstaat vaak verwarring wanneer men de Vlaamse ingenieurstitels vertaalt naar andere talen zoals bv. het Engels, daar dit typisch Vlaamse titels zijn die enkel lokaal een betekenis hebben en in andere talen vaak reeds andere begrippen dekken. Zo geeft een letterlijke vertaling van Burgerlijk Ingenieur het begrip civil engineer, wat in het Engels duidt op een ingenieur die bedreven is in de burgerlijke bouwkunde, lees: niet-militaire bouwkunde, zoals bv. bij een Burgerlijk Ingenieur in bouwkunde het geval is, maar evengoed bij een Industrieel ingenieur in bouwkunde, maar zeker niet bij een Burgerlijk Ingenieur in Computerwetenschappen. 'Bio-ingenieur' zou leiden tot bio-engineer, wat alleen duidt op ingenieurs bedreven in de cel- en genbiotechnologie en dus enkel overeenstemt met Bio-ingenieurs in cel- en genbiotechnologie, terwijl milieutechnologie, scheikunde, landbouwkunde, land- en bosbeheer, voeding eveneens hoofdrichtingen zijn voor bio-ingenieurs, maar niet onder die Engelse term in kwestie vallen. Gelijkaardige situaties gelden bij de andere Vlaamse ingenieurstitels.

Ingenieur in Europa[bewerken]

In de meeste Europese landen bestaan 2 à 3 types ingenieursopleidingen, typisch één universitaire en één hoger onderwijs. De recente BaMa-hervormingen streven naar harmonisatie van deze ingenieursopleidingen. Daarbij volgen alle studenten een 3- of 4-jarige basisopleiding ingenieur, 'Bachelor of Engineering' of 'Bachelor of Science', gevolgd (voor de meeste studenten) door een specialisatie van 1 en soms 2 jaar Master-diploma ('Master of Engineering' of 'Master of Science'). Sommigen gaan daarna nog voor hetzij een complementaire, 2e master, andere voor een verdere specialisatie, Master na master, dan wel voor doctoraat en het bijhorende onderzoek (minimaal 3 jaar). In vele landen gebeurt de opleiding van ingenieurs in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven, en met name met de industrie. Ze volgen bijna allen een stage van minstens één semester (minder in sommige landen met een eerder Latijnse academische cultuur). Zo bestaat er in Duitsland een type ingenieurs-opleiding (Berufsakademie) waarbij de student gedurende 4 jaar afwisselend enkele maanden les volgt, en dan in het bedrijf praktijk, stages en projectwerken realiseert.

De Europese Unie promoot heden sterk de uitwisseling van studenten en lesgevers. Hierdoor wordt weer aangesloten bij de pan-Europese universiteiten zoals die in de middeleeuwen bestonden.

De ir.-titel buiten België en Nederland[bewerken]

Ook in Indonesië en in Maleisië wordt de titel ir. gebruikt.

Ingenieursdisciplines[bewerken]


Externe links[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • LAGAST NOËL. Vijfhonderd jaar geschiedenis van de ingenieur. Van 1500 tot 2010, Garant, Antwerpen, 2011.
Bronnen, noten en/of referenties
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Ingenieur.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek