Rijksuniversiteit Groningen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rijksuniversiteit Groningen
RUG Armoiries.jpg
Latijnse naam Academia Groningana
Motto Verbum Domini lucerna pedibus nostris (Het woord van de Heer is een lamp voor onze voeten.)
Locatie Groningen, Nederland
Opgericht 1614
Rector Prof. dr. Elmer Sterken
Studenten 30.000 (30/09/2014)
Staf 6.500 incl UMCG (2012)
Lid van Coimbra, EUA, SAE
Website
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) is de universiteit in de Nederlandse stad Groningen. Er studeren per 1 oktober 2014 30.041 studenten, waarvan 4.551 internationale studenten en er werken 6.500 stafleden (inclusief UMCG), waarvan ongeveer 20% uit het buitenland komt. De universiteit heeft 479 hoogleraren (waarvan 24,4% vrouw) en biedt 49 bacheloropleidingen en 146 masteropleidingen aan. In 2014 bestaat de universiteit 400 jaar en wordt het 80e lustrum gedurende een maand (15 mei tot 15 juni) gevierd met diverse activiteiten in en rond de stad Groningen met als thema "For Infinity" (4\infty).[1]

Geschiedenis[bewerken]

De Rijksuniversiteit Groningen behoort tot de oudste universiteiten van Nederland. Haar academische traditie gaat terug tot 1614, het jaar dat de Universiteit als Hogeschool werd gesticht. De Juridische faculteit claimt overigens een nog oudere geschiedenis.[2] Daarmee is 'Groningen' na Leiden (1575) de oudste (nog bestaande) universiteit van Nederland (de Universiteit van Franeker, die in 1811 werd gesloten, was van 1585). In de loop van haar bestaan heeft de RUG veel talenten voortgebracht van heel verschillende aard. Onder hen zijn de eerste daadwerkelijk afgestudeerde vrouwelijke student (Aletta Jacobs), de eerste vrouwelijke lector in Nederland, de eerste Nederlandse ruimtevaarder (Wubbo Ockels) en de eerste president van de Europese bank (Wim Duisenberg). Zij delen hun academische wortels met ongeveer 200.000 anderen die als student, docent of wetenschapper waren verbonden aan de RUG.

Opening[bewerken]

De officiële opening vond plaats op 23 augustus 1614. De Groningse universiteit startte met vier faculteiten: Protestantse Godgeleerdheid, Rechten, Geneeskunde en Filosofie.

De jonge Groningse universiteit was in de zeventiende eeuw al bij uitstek een internationale gemeenschap. Ongeveer de helft van de studenten en docenten kwam uit het buitenland. Zo kwam de eerste rector magnificus, Ubbo Emmius, uit Duitsland, zij het wel uit het nabijgelegen Oost-Friesland waarvan de taal vrijwel identiek is aan het Gronings. De eerste 75 jaren van haar bestaan ging het de universiteit voor de wind met een instroom van ongeveer honderd studenten per jaar. Door theologische meningsverschillen, een moeizame relatie met de Staten en politieke perikelen - onder meer de belegering van de stad door 'Bommen Berend' in 1672 - stagneerde de ontwikkeling van de universiteit aan het eind van de zeventiende en in de achttiende eeuw. Er stonden gemiddeld twee- à driehonderd studenten ingeschreven. Wetenschappelijk lichtpunt in de tweede helft van de achttiende eeuw was echter Petrus Camper. Als patholoog-anatoom, veepestbestrijder en oprichter van de eerste chirurgische polikliniek was hij beroemd tot ver buiten de stadsgrenzen.

Na 1800[bewerken]

Academiegebouw (opgeleverd 1909, foto 2004)

Ten gevolge van de Franse inlijving werd de Groningse universiteit in 1812 onderdeel van de Keizerlijke Universiteit van Parijs. Daarmee kwam Groningen goed weg. Eigenlijk wilde het Franse bestuur maar één universiteit in Nederland handhaven, en dat zou Leiden zijn. Een Franse inspectiecommissie bleek echter gecharmeerd van de stad en concludeerde dat de afstand tot Leiden vanuit het noorden wel erg groot was. Anders dan Utrecht, Franeker en Harderwijk bleef Groningen daarom open als universiteit.

In 1815 (totstandkoming van het Koninkrijk der Nederlanden) werd het een Rijkshogeschool. Op 5 juni 1872 werd Aletta Jacobs er als eerste vrouw toegelaten. De Wet op het Hoger Onderwijs in 1876 had de positie van de universiteit inmiddels ingrijpend verbeterd. De universiteit kreeg de naam Rijksuniversiteit Groningen, er werd behalve in het Latijn ook in het Nederlands gedoceerd en de universiteit kreeg naast een onderwijs- nu ook een onderzoekstaak. De basis voor de huidige onderzoeksuniversiteit werd gelegd.

In 1925 telde de universiteit voor het eerst duizend studenten, nadat er in 1906 brand was uitgebroken en er een renovatie en uitbreiding van het aantal gebouwen had plaatsgevonden. Voor de brand stonden minder dan 500 studenten ingeschreven. In 1953 kwam de RUG internationaal in het nieuws doordat 'haar' professor Frits Zernike de Nobelprijs voor de Natuurkunde won voor zijn uitvinding van de fasecontrastmicroscoop.

De eerste decennia van de twintigste eeuw ontwikkelde de RUG zich voortvarend. Het aantal faculteiten en opleidingen groeide gestaag, het aantal studenten explosief. Bij het 300-jarig bestaan in 1914 stonden 611 studenten ingeschreven; in 1924 waren dat er al 1000. Na een terugval in de crisisjaren en met name de Tweede Wereldoorlog, groeide het studentental vanaf 1945 in hoog tempo tot 20 000 in 1994. Tegenwoordig zijn er meer dan 25 000 studenten aan de RUG verbonden, waarvan er steeds meer van buitenlandse herkomst zijn. Vooral het aantal Duitse studenten en onderzoekers groeit de laatste jaren sterk.

De Friese vestiging[bewerken]

In de jaren zeventig werkte de Rijksuniversiteit Groningen met enige tegenzin mee aan een universitair experiment. Onder leiding van de vroegere rector magnificus Prof. J. Snijders werd in Leeuwarden gestart met de Friese dependance van de Rijksuniversiteit Groningen. De subfaculteit Sociale Wetenschappen Fryslân (SSWL) opende in 1976 haar deuren. Hier werd in samenwerking met de Agogische Academie Fryslân (AAF) het Sociaal Hoger Onderwijs gevormd. Doel was een samenwerking te creëren tussen HBO en universiteit, dit om een interdisciplinaire sociaal wetenschappelijke aanpak van het vakgebied 'welzijnsvraagstukken' te vormen. Friesland had 165 jaar na de opheffing van Academie in Franeker weer universitair onderwijs op eigen grondgebied. In 1985 kwam er door de vele problemen die er met de structuur waren en door bezuinigingen in het hoger onderwijs een eind aan deze opleiding. De AAF ging op in de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. Wel wordt nog altijd het eerste jaar van de Opleiding Nederlands Recht in Leeuwarden onderwezen.

De Linnaeusborg op het Zernikecomplex (foto augustus 2012)
De Harmonie (foto 2009)
Technisch Fysisch Laboratorium (foto 2010)
Het Donald Smits Centrum voor Informatie Technologie (CIT) op het Zernikecomplex (opgeleverd 2002, foto 2005)
Totaal aantal studenten p.j.
Bernoulliborg (oplevering en foto 2007)
Duisenberg building (foto 2005)
Kapteynborg (foto 2005)
Medische Faculteit (foto 2009)

Heden[bewerken]

Er studeren (1 september 2013) 29.407 personen aan de RUG, waarvan 6.330 eerstejaars. De RUG telt circa 6.500 medewerkers (5.238 fte). Hiermee is de RUG na de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Utrecht qua grootte de derde universiteit van Nederland en de op één na grootste werkgever in de provincie Groningen; alleen het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) gaat, met een personeelsbestand van circa 10.000 personeelsleden (bron: website UMCG 2013) de universiteit voor. Aan de universiteit werken 479 (fte) hoogleraren (m/v: 385/94), waarvan 282 adjunct-hoogleraren en 86 bijzonder hoogleraren en er zijn 1.500 promovendi.

Het wapen van de universiteit, in 1615 vastgesteld door de Staten van Stad en Lande van Groningen, bestaat uit het wapenschild van de provincie Groningen, dat een samenvoeging is van het stadswapen en het wapen van de Ommelanden. Dit provinciewapen is verdeeld in vier delen: linksboven en rechtsonder wordt het stadswapen afgebeeld, in de andere kwadranten het Ommelanderwapen. Op het wapenschild is een opengeslagen boek afgebeeld met de (afgekorte) tekst 'VER/BUM/DNI LU/CER/NA' die staat voor 'VERBUM DOMINI LUCERNA PEDIBUS NOSTRIS', Het woord van de Heer is een lamp voor onze voeten, een zinsnede afkomstig uit Psalm 119, vers 105. Het wapen wordt gedekt door een kroon, bestaande uit vijf bladeren en vier parels.[3]

De universiteit heeft voor een groot deel haar Christelijke identiteit achter zich gelaten en gekozen voor het motto: "Werken aan de grenzen van het weten".

De afkorting RUG zal door de universiteit alleen nog worden gebruikt in het Nederlands. In Engelse teksten en in contacten met het buitenland wordt "University of Groningen" gebruikt en niet meer de (Nederlandse) afkorting RUG omdat het Engelse woord "rug" "tapijt" betekent.

De hoofdvestiging van de universiteit is het Academiegebouw aan de Broerstraat. Tegenover het Academiegebouw staat de Universiteitsbibliotheek.

Het Universiteitsmuseum stelt tentoonstellingen samen uit de uitgebreide collectie van de universiteit. Deze omvat onder andere de collecties van het voormalige Anatomisch Museum, het voormalig Volkenkundig Museum Gerardus van der Leeuw en het voormalige natuurmuseum.

De Rijksuniversiteit Groningen is vertegenwoordigd in de Stichting Academisch Erfgoed, een stichting die als doel heeft om universitaire collecties en cultuurschatten in stand te houden.

Onderzoek[bewerken]

Volgens de Times Higher Education World University Rankings behoren de onderzoeksgroepen van scheikunde, ecology/biologie en materiaaltechnologie/nanowetenschap tot de top 3 van de Europese onderzoeksuniversiteiten en wereldwijd tot de top 10. Andere belangrijke onderzoeksgroepen zijn: moleculaire biologie, medische wetenschappen, neurowetenschappen, marketing, sociologie, filosofie, theologie, archeologie, linguistiek en culturele wetenschappen. In 2012 verschenen er 436 Groningse proefschriften en 6.352 onderzoekspublicaties (incl. dissertaties).[4]

Internationale samenwerking[bewerken]

De RUG wil haar positie in de top van het Europese en mondiale hoger onderwijs verder versterken. Daarom gaat de RUG gericht strategische allianties aan met collega-instellingen waarvan onderzoeksprogramma's en/of opleidingen goed aansluiten bij het Groningse aanbod en die van een vergelijkbaar hoog niveau zijn.[5] Ook levert de RUG een bijdrage aan de verdere ontwikkeling van het wetenschappelijk onderwijs in ontwikkelingslanden en andere achterstandsgebieden. De belangrijkste buitenlandse samenwerkingspartners van de RUG zijn:

Internationale positie[bewerken]

De RUG neemt ook internationaal gezien een belangrijke plaats in. Er zijn verschillende instanties en organisaties die universiteiten wereldwijd met elkaar vergelijken op basis van diverse criteria. Gezien de diverse scores kan de Rijksuniversiteit Groningen gerekend worden tot de wereldwijde top 100 van internationale universiteiten. Een kort overzicht:

  • De New York Times Ranking "What the Job Market Wants" plaatst de RUG wereldwijd op positie 81;[6]
  • Times Higher Education (THE) plaatst de RUG wereldwijd op 89;[7]
  • De universiteit wordt door High Impact Universities in 2010 wereldwijd op de 91e plaats gezet en op de 24e plaats van Europa;[8]
  • Essential Science Indicators (ESI) Citatie impact: plaats 56 van de 200 meest productieve universiteiten;[9]
  • CHE-Excellence Ranking: Volgens het Duitse Centrum für Hochschulentwicklung (CHE) behoort de RUG tot de zogenaamde Excellence Group van beste universiteiten in Europa in vijf van de zeven onderzochte disciplines:biologie, natuurkunde en psychologie; topgroepen: scheikunde en wiskunde;[10]
  • ARWU: De Academic Ranking of World Universities is een mondiale Top 500 die jaarlijks gepubliceerd wordt door de Shanghai Jiao Tong Universiteit. De RUG staat in 2014 op plaats 82 wereldwijd, waarbij scheikunde zelfs op de 51e plaats staat. Geneeskunde, sociologie, economie en bedrijfskunde staan elk op positie 71;[11]
  • In de QS World University Rankings staat de RUG in 2014 op nummer 90 (2013:109) van meer dan 700 universiteiten wereldwijd. Volgens de QS Subject Rankings behoort de RUG tot de mondiale top-100 in de gebieden psychologie (51), filosofie (51) en biologie (51). Scheikunde, economie, econometrie, geschiedenis, archeologie, rechten, linguistiek, geneeskunde en natuurkunde staan elk op plaats 101 in de wereldwijde ranking;[12]
  • NTU Ranking: National Taiwan University de Performance Ranking of Scientific Papers for World Universities zet de RUG op plaats 75 wereldwijd;[13]
  • Webometrics: wordt samengesteld door het Spaanse Centro Superior de Investigaciones Científicas (CSIC) en is vooral gebaseerd op het aantal en de verspreiding van wetenschappelijke publicaties op het internet. Wereldwijd staat de Rijksuniversiteit Groningen volgens het CSIC op plaats 103[14]
  • Best places to work: in de internationale lijst van Best Places to Work in Academia 2012, die het Amerikaanse tijdschrift The Scientist publiceert staat de RUG op de 24e plaats;[15]
  • UI GreenMetric World University Ranking: wordt samengesteld door de Universitas Indonesia om aandacht te vragen voor duurzaamheid binnen het beleid van universiteiten. In de ranking van 2012 scoort de RUG uitstekend als beste Nederlandse universiteit met een 53ste plaats wereldwijd;[16] In de meting van 2013 staat de Rijksuniversiteit Groningen wereldwijd op de 65ste plaats. [17]
  • De "International Student Barometer" voor internationale studenten, vond, voor de derde keer op rij, de RUG de meest aanbevelingswaardige universiteit van Nederland.[18]

Faculteiten[bewerken]

In 2014 kent de RUG tien faculteiten:

Studentenleven[bewerken]

Het studentenleven speelt zich af bij studie- en studenten(sport)verenigingen. Zie voor een opsomming:

Eredoctoraten[bewerken]

De Rijksuniversiteit Groningen heeft eredoctoraten verleend aan onder anderen[19]:

Publikatie[bewerken]

  • Klaas van Berkel: Universiteit van het Noorden. Vier eeuwen academisch leven in Groningen. Deel 1: De oude universiteit 1614-1876. Hilversum, Verloren, 2014. ISBN 978-90-8704-466-4

Referenties[bewerken]

  1. Programma 400 jaar Rijksuniversiteit Groningen
  2. De geschiedenis van de Juridische Faculteit
  3. Het wapen van de Rijksuniversiteit Groningen (Internet Archive)
  4. Jaarverslag RUG 2012
  5. Samenwerkingsverbanden waarin de RUG participeert.
  6. What the job market wants; New York Times infographic
  7. THE-WUR Rankings 2012-2013
  8. Overzicht top 500 van High Impact Universities 2010
  9. Overzicht Thomson Reuters Essential Science Indicators (ESI) Citation Impact
  10. CHE Excellence Ranking
  11. Academic Ranking of World Universities
  12. QS World University Rankings 2014-2015
  13. NTU Ranking
  14. Webometrics ranking
  15. Best places to work ranglijst
  16. UI GreenMetric Ranking of World Universities 2012
  17. GreenMetric Ranking of World Universities 2013
  18. Persbericht International Student Barometer
  19. Rijksuniversiteit Groningen - Eredoctoraten

Externe links[bewerken]