Vrije Universiteit Amsterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vrije Universiteit Amsterdam
VU University Amsterdam
Zegel van de Vrije Universiteit
Zegel van de Vrije Universiteit
Latijnse naam Universitas Libera (Reformata Amstelodamensis)
Motto Auxilium nostrum in nomine Domini
Locatie Amsterdam, Nederland
Opgericht 1880
Type bijzonder onderwijs
Rector Prof. dr. Frank van der Duyn Schouten
Studenten 24.517 (2012) [1]
Staf 4669 (2012) [1]
Lid van EUA, SAE, Santander
Website
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs
Reportage over de nieuwbouw van de Vrije Universiteit door het Polygoon-journaal in 1960
Spreekgestoelte in de aula in het VU-hoofdgebouw. Het houten schild aan de voorzijde, met daarop het VU-zegel 'De maagd in de tuin', prijkte tussen 1884 en 1966 boven de deur van het oude VU-gebouw aan de Keizersgracht 162
Buste van Abraham Kuyper naast de ingang van de aula in het Hoofdgebouw van de VU
Voormalig gebouw van de Faculteit der Wis- en Natuurkunde, De Lairessestraat 176, Amsterdam. 1932-1933.
Oostzijde hoofdterrein
Het VU-Hoofdgebouw, met op de gevel de griffioen,het logo van de VU.
Wis- en Natuurkundegebouw
De 'Rode Pieper', Opleidingsinstituut Zorg en Welzijn
Het nieuwe gebouw van de de faculteit der tandheelkunde (ACTA) aan de Gustav Mahlerlaan, bij de De Boelelaan.

De Vrije Universiteit Amsterdam (afkorting: VU) is een brede onderzoeks- en onderwijsuniversiteit in Amsterdam. Zij is gesticht als protestants-christelijke universiteit, en wil de verbondenheid met deze traditie tegenwoordig in een aantal kernwaarden tot uitdrukking brengen. Het VU-complex is gevestigd aan de De Boelelaan in Buitenveldert, nabij de Zuidas. De slogan van de universiteit is 'VU is verder kijken'. Het klassieke motto luidt: Auxilium nostrum in nomine Domini, ofwel: 'Onze hulp is in de naam des Heren', de woorden die ook ter opening van officiële bijeenkomsten (opening academisch jaar, Dies Natalis, promoties) gesproken worden.

De VU is een van de twee universiteiten in Amsterdam, de andere is de Universiteit van Amsterdam (UvA). In 2011 telde de VU 24.376 studenten. De VU heeft een 'eigen' academisch ziekenhuis, VU medisch centrum (VUmc). De VU is een bijzondere universiteit: zij gaat niet uit van de overheid, maar van de Stichting VU-VUmc die de bestuurlijke koepel vormt boven de Vrije Universiteit en VUmc en waarvan het bestuur wordt gevormd door leden van het college van bestuur van de Vrije Universiteit en van de raad van bestuur van VUmc.

Geschiedenis[bewerken]

De VU is opgericht op 20 oktober 1880 door een groep orthodox-protestantse christenen onder leiding van de theoloog, journalist en politicus Abraham Kuyper (tevens oprichter van de Anti-Revolutionaire Partij), en (van 1901-1905) premier). De oprichting van de VU had direct te maken met Kuypers streven naar een volwaardig bestaan voor de orthodox gereformeerden: zij konden nu studeren aan hun eigen universiteit. Ook konden aan de VU predikanten worden opgeleid die calvinistisch in de leer waren, in tegenstelling tot predikanten die van de vrijzinnige theologische faculteiten aan de rijksuniversiteiten kwamen. Met de VU wilde Kuyper echter meer dan de kleine luyden emanciperen of orthodoxe predikanten opleiden. Hij wilde dat de academische wereld niet langer zou worden gedomineerd door de liberalen, die volgens hem een niet-christelijke, zogenaamd neutrale wetenschap beoefenden. Volgens Kuyper was het mogelijk een christelijke wetenschap te ontwikkelen op basis van de zogenaamde "gereformeerde beginselen". De door Kuyper en zijn medestanders ontwikkelde school van denken - op het terrein van de wetenschap, politiek en samenleving - wordt neocalvinisme genoemd.

In 1905 kregen de afgestudeerden van de Vrije Universiteit dezelfde rechten als die van openbare universiteiten (de zgn. effectus civilis) en hieraan werd als voorwaarde een tijdpad verbonden voor uitbreiding tot een volledige universiteit met het gehele "klassieke" aanbod aan faculteiten. In 1930 diende de VU ten minste vier faculteiten te hebben, in 1950 vijf. In 1930 werd de faculteit der wis- en natuurkunde als vierde faculteit opgericht, in 1950 volgde ten slotte de felbegeerde faculteit der geneeskunde (al eerder waren er pogingen gedaan om een volledige medische faculteit op te richten, maar de medische faculteit bleef lange tijd erg klein). Vanaf 1970 werd de VU op dezelfde wijze volledig bekostigd als de openbare universiteiten.

Het hoofdgebouw van de VU was vroeger in het centrum van Amsterdam te vinden, aan de Keizersgracht 162. Door het toenemende aantal studenten verhuisde de universiteit vanaf de jaren zestig, in fasen, naar de huidige campus aan de De Boelelaan.

De VU heeft tot de jaren 70 een sterke binding gehad met de Gereformeerde Kerken in Nederland, terug te zien aan de lijst met alumni en oud-hoogleraren. Zo bestond er in de Gereformeerde Kerken een apart deputaatschap dat de verstandhouding tussen de Kerk en de faculteit Theologie van de VU regelde.Samen met de Theologische Universiteit in Kampen was de VU de universiteit waar traditioneel de predikanten voor de Gereformeerde Kerken in Nederland werden opgeleid.

Bijzondere identiteit[bewerken]

De VU heeft in de loop der tijd haar bijzondere, christelijk identiteit op steeds andere manieren invulling gegeven. Tot in de jaren zestig was het eigen neocalvinistische wetenschapsideaal leidend: aan de VU wilde men geloof en wetenschap nauw op elkaar betrekken. Vanaf die tijd werd de bijzondere identiteit vooral gezocht in een aantal extra activiteiten die de VU ontplooide. Zo was de VU zeer actief op het gebied van ontwikkelingssamenwerking en kende de VU een 'Bezinningscentrum' dat de reflectie op geloof, wetenschap en samenleving stimuleerde. Op het gebied van het onderwijs is er altijd veel aandacht geweest voor vakken die verder gaan dan het eigen vakspecialisme. Ook in de huidige onderwijsvisie (2013) wordt dit benadrukt: de VU is 'erop gespitst om in het wetenschappelijk onderwijs, naast de wetenschapsbeoefening zelf, ook de wetenschappelijke voorvragen ter sprake te laten komen'. Het gaat daarbij om vragen als: 'waarom verricht de wetenschapper juist het onderzoek dat hij verricht, welke vormende invloed heeft de wetenschap op hem als mens (gehad), verbindt hij zijn levens beschouwing met zijn wetenschappelijke activiteiten en zo ja hoe, is er sprake van een existentiële betrokkenheid bij zijn werk als wetenschapper?'[2]

De VU-Vereniging ondersteunt initiatieven om de bijzondere identiteit van de VU te versterken. De bijzondere identiteit van de VU komt ook tot uitdrukking in het feit dat aan de VU de volgende instituten zijn verbonden: de universiteit heeft nog steeds een zelfstandige faculteit Godgeleerdheid[3]; er bestaat een 'Abraham Kuyper Center for Science and religion' [4], waar onderzoek wordt gedaan op het terrein van geloof en wetenschap; binnen het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (HDC) worden archieven bewaard en ontsloten en wordt onderzoek gedaan naar de geschiedenis van het protestantisme in Nederland.[5].

Samenwerkingsverbanden[bewerken]

De universiteit werkte enige tijd nauw samen met de Christelijke Hogeschool Windesheim te Zwolle.

Samen met de Universiteit van Amsterdam zette de VU het Amsterdam University College (AUC) op. Het AUC is een Engelstalige liberal arts college en heeft haar eigen campus waarop de studenten leren en leven. Daarnaast deelt de VU ook de faculteit der tandheelkunde (ACTA) en de Amsterdam Centre for Ancient Studies and Archaeology (ACASA) met de UvA.

Griffioen[bewerken]

Sinds 1990 gebruikt de VU, naast het zegel met 'de maagd in de tuin', als beeldmerk ook de blauwe griffioen. Dit fabeldier uit de oosterse en Griekse oudheid heeft het onderlijf van een leeuw, de kop en vleugels van een adelaar en de oren van een paard. De gedemystificeerde bijnaam van de griffioen luidt echter 'VU-kip'. De griffioen staat voor het wetenschappelijke én voor het 'vrije' van de VU: midden in de werkelijkheid, nieuwsgierig, dynamisch en niet-voor-één-uitleg-vatbaar.

(Oud-)medewerkers en studenten[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van oud-studenten van de Vrije Universiteit Amsterdam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tot de jaren 50 nam de VU (door haar gereformeerde grondslag) hoofdzakelijk personeel met een gereformeerde levensovertuiging aan.[6] Verreweg de meeste studenten behoorden in de periode voor de jaren 60 tot de Gereformeerde Kerken in Nederland.[7]

Rector magnificus[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van rectores magnifici van de Vrije Universiteit Amsterdam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Sinds 2013 is Frank van der Duyn Schouten rector magnificus van de VU. Hij volgde hiermee Lex Bouter op die sinds 2006 deze functie bekleedde.

Bekende hoogleraren[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van medewerkers van de Vrije Universiteit Amsterdam voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Faculteiten[bewerken]

De opleidingen van de VU zijn ondergebracht in elf faculteiten. Elke faculteit beslaat een bepaald wetenschapsgebied. Deze zijn dan weer onderverdeeld in specifieke vakgebieden. De elf faculteiten zijn:

  • Faculteit der Aard- en Levenswetenschappen
  • Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (gezamenlijk met UvA)
  • Faculteit der Bewegingswetenschappen
  • Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde
  • Faculteit der Exacte Wetenschappen
  • Faculteit der Geneeskunde (opgegaan in VU medisch centrum)
  • Faculteit der Geesteswetenschappen
  • Faculteit der Godgeleerdheid
  • Faculteit der Psychologie en Pedagogiek
  • Faculteit der Rechtsgeleerdheid
  • Faculteit der Sociale Wetenschappen

Studentenleven[bewerken]

Het studentenleven speelt zich af bij studie- en studenten(sport)verenigingen. Zie voor een opsomming:

Trivia[bewerken]

De grond waarop de gebouwen staan was voorheen landbouwgrond van boer Griffioen.

In Amsterdam was vroeger onderscheid tussen de VU en het VU, waarbij bij de eerste de universiteit en bij de tweede het ziekenhuis bedoeld werd. Omdat VUmc nu een merknaam is komt er geen het meer voor.

Literatuur[bewerken]

  • De geschiedenis van de VU wordt beschreven in het boek Een hoeksteen in het verzuild bestel. De Vrije Universiteit 1880-2005 ISBN 90-351-2867-2, 2005, van de hand van Arie van Deursen.

Noten

  1. a b VU samengevat in cijfers Geraadpleegd op 12 november 2012
  2. vu.nl
  3. godgeleerdheid.vu.nl
  4. abrahamkuypercenter.vu.nl
  5. hdc.vu.nl
  6. D. Th. Kuiper, Tussen observatie en participatie: twee eeuwen gereformeerde en antirevolutionaire wereld in ontwikkelingsperspectief, p. 44.
  7. Idem.

Externe links