Sociologie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sociologie
SNA segment.png

Basisdisciplines
Arbeid · Beleid · Cultuur · Economisch · Godsdienst · Historisch · Kennis · Medisch · Milieu · Niet-Westers · Ontwikkelings · Onderwijs · Politiek · Recht · Ruraal · Sociometrie · Sociale ruimte · Sport · Taal · Urbaan · Verzorging · Wetenschap · Wiskundig

Gerelateerde disciplines
Sociobiologie · Sociale filosofie · Sociale geografie · Sociale psychologie

Gerelateerde onderwerpen
Geschiedenis van de sociologie
Lijst van sociologen
Sociologie van A tot Z

Sociologie is de studie van het sociale gedrag van de mens, en van de sociale, politieke, religieuze en economische aspecten van de menselijke samenleving. Daarbij staan vooral de inrichting en veranderingen daarvan, alsmede sociologische problemen centraal. Belangrijke vragen zijn hoe sociale cohesie, sociale ongelijkheid en identiteit tot stand komen.

Algemeen[bewerken]

De sociologie bestudeert mensen en hun gedrag in hun sociale omgeving, in relatie tot de heersende moraal en ethiek en in verband met politieke en filosofische gedragscodes. Praktisch gezien betekent dat de bestudering van het dagelijkse leven van mensen en het functioneren van mensen in hun omgeving, sociale verbanden, gezinsstructuren, religieuze verbanden, wetten, normen en waarden, rolpatronen en culturele verbanden.

Sociologie is een theoretisch-empirische wetenschap, die door middel van logische en op feitenmateriaal berustende evidentie verklaringen creëert, test, verbetert en/of zuivert; dit alles met het oog op de uitbreiding van de kennis.

Sociologie is een sociale wetenschap, het is dus een wetenschap die de mens in zijn relatie tot anderen bestudeert. Deze tak van de wetenschap staat tegenover de natuurwetenschappen die de wetten van de dode materie en natuur als onderwerp heeft. Sociologie is verwant aan wetenschappelijke disciplines als geschiedkunde, aardrijkskunde, politicologie, vergelijkende cultuurwetenschappen, psychologie, filosofie, economie, antropologie, criminologie en demografie.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie geschiedenis van de sociologie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De geschiedenis van de sociologie is begonnen in de Verlichting, waarin na de Franse Revolutie de sociologie werd voorgesteld als een positivistische wetenschap van de maatschappij. Haar ontstaansgeschiedenis is beïnvloed door verschillende stromingen in de wetenschapsfilosofie en de kennisfilosofie. De sociale analyse in een bredere zin heeft echter zijn oorsprong in de sociale filosofie, en is dan ook van veel vroegere datum. De moderne academische sociologie is ontstaan als een reactie op de modernisering, het kapitalisme, urbanisatie, rationalisatie en secularisatie; meer specifiek de opkomst van de moderne natiestaat, zijn sociale instituties, het proces van socialisatie, en de middelen van toezicht. De focus op het concept van de modernisering, in plaats van de Verlichting, onderscheidt het sociologische discours van dat van de klassieke politieke filosofie.[1]

Binnen een relatief korte tijdsperiode is de discipline sterk uitgebreid en gediversifieerd, zowel thematisch als methodologisch, met name als gevolg van de vele reacties tegen empirisme. Eén van de historische sleutelproblemen van de sociologie[2] is het debat over de relatie tussen structuur en handelen, in het Engels structure and agency. Hedendaagse sociale theorie is er meer naar geneigd te pogen om deze dilemma's met elkaar te verzoenen. Met de komst van het postmodernisme is er een toename van zeer geabstraheerde theorieën gezien, en daarnaast zijn nieuwe kwantitatieve methoden voor gegevensverzameling naar voren gekomen, die dienst kunnen doen als gemeenschappelijke instrumenten voor overheden, bedrijven en organisaties.

Sociaal-wetenschappelijk onderzoek is voortgekomen uit de sociologie maar heeft inmiddels een zekere mate van autonomie verworven, daar beoefenaars van andere disciplines zich daar ook in verdiepen. Het begrip sociale wetenschap is opgekomen als overkoepelende term voor de verschillende disciplines, die de maatschappij of de menselijke cultuur bestuderen.

Sociologische stromingen[bewerken]

Deeldisciplines[bewerken]

Sociologie in Nederland en Vlaanderen[bewerken]

Studiemogelijkheden[bewerken]

België
Nederland

Tijdschriften en verenigingen[bewerken]

Tijdschriften
  • SocioSite (1996-heden)
  • Amsterdam Sociologisch Tijdschrift (1974-2004)
  • Mens en Maatschappij (1926?-)
  • Sociologie (2005-)
  • Sociologische Gids (1953-2004)
  • Tijdschrift voor Sociologie (1980-)
  • Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken
  • Tijdschrift voor Beleid, Politiek en Maatschappij
  • Sociologie Magazine (Facta)
Verenigingen

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. John Harriss (1922). "The Second Great Transformation? Capitalism at the End of the Twentieth Century". In Allen, T. and Thomas, Alan (red.) Poverty and Development in the 21st Century. Oxford University Press, Oxford. p.325.
  2. J. Tacq (red.) (2003). Het oeuvre van Pierre Bourdieu. p.41